Të presësh është një nga përvojat më të zakonshme të jetës moderne – në trafik, në radhë, në telefon, për një përgjigje, për një analizë mjekësore, për një email. Por jo çdo pritje na bezdis njësoj. Disa situata i përballojmë me qetësi, ndërsa në të tjera shpërthejmë brenda pak minutash.
Një studim i ri nga psikologia Kate Sweeny e Universitetit të Kalifornisë në Riverside, së bashku me kolegët e saj, ka analizuar pikërisht këtë: çfarë e bën një situatë të na shkaktojë padurim dhe pse disa njerëz reagojnë më fort se të tjerët.
Në tre studime me mbi 1,400 pjesëmarrës, studiuesit krijuan skenarë të ndryshëm hipotetikë për të kuptuar se cilat elemente e rrisin ndjesinë e padurimit. Për shembull, në një situatë imagjinare në kinema, një fëmijë bën zhurmë. Në një version të skenarit, prindërit nuk reagojnë; në tjetrin, përpiqen ta qetësojnë. Rezultati? Kur dikush shihet si fajtor për situatën, padurimi rritet ndjeshëm.
Studimi identifikoi disa faktorë kryesorë që shtojnё padurimin:
Së pari, sa e pakëndshme është situata gjatë kohës që presim. Nëse ambienti është stresues, i bezdisshëm apo i padrejtë, padurimi rritet.
Së dyti, sa e rëndësishme është për ne ajo që presim. Sa më shumë ta duam rezultatin, aq më e vështirë bëhet pritja.
Së treti, nëse dikush tjetër shihet si përgjegjës për vonesën. Ndjesia e padrejtësisë e përforcon reagimin emocional.
Së katërti, nëse vonesa është më e gjatë nga sa e kishim parashikuar. Pritshmëritë luajnë rol vendimtar.
Interesant është fakti se vetë kohëzgjatja e pritjes, në mënyrë të izoluar, nuk ishte vendimtare. Një vonesë tre-ditore mund të përballohet me qetësi, ndërsa 30 minuta në pritje në linjë me një kompani shërbimesh mund të na çmendin. Nuk është vetëm koha, por konteksti dhe pritshmëria.
Po ashtu, studiuesit zbuluan se jo të gjithë reagojnë njësoj. Tiparet e personalitetit bëjnë diferencë. Personat me nivel të lartë neurotizmi ose me nevojë të fortë për “mbyllje” (pra për përgjigje të shpejta dhe qartësi) janë më të prirur të bëhen të padurueshëm. Ndërsa ata që janë më të ndërgjegjshëm emocionalisht, më fleksibël, më të vëmendshëm dhe më bashkëpunues, kanë më shumë gjasa të ruajnë qetësinë.
Këto gjetje kanë edhe pasoja praktike. Në jetën e përditshme, mund të na ndihmojnë të parashikojmë situata që mund të na stresojnë – si pritja në institucione, trafiku apo rezultatet e analizave – dhe të përgatitemi paraprakisht, duke marrë me vete diçka që na shpërqendron ose duke menaxhuar pritshmëritë tona.
Po ashtu, studimi jep ide për mënyrën si duhet të organizohen ambientet ku pritja është e pashmangshme: transparencë për kohën e pritjes, komunikim i qartë dhe ndjesia e drejtësisё mund të ulin ndjeshëm padurimin.
Në fund, padurimi nuk është thjesht bezdi momentale. Ai ndikon në mirëqenien tonë, në marrëdhëniet dhe në mënyrën si përjetojmë jetën. Të kuptosh çfarë e nxit është hapi i parë për ta menaxhuar më mirë.
(Burimi: Psychology Today)
