Gjykata e Lartë e Shtetet e Bashkuara të Amerikës ka zhvilluar një seancë vendimtare për një nga çështjet më të rëndësishme kushtetuese të viteve të fundit: a duhet të vazhdojë dhënia e shtetësisë për çdo fëmijë të lindur në territorin amerikan.
Çështja lidhet drejtpërdrejt me një urdhër ekzekutiv të Donald Trump, i firmosur në vitin 2025, që synon t’i japë fund praktikës së njohur si “birthright citizenship” – pra dhënies automatike të shtetësisë për fëmijët e lindur në SHBA, pavarësisht statusit të prindërve.
Seanca zgjati mbi dy orë dhe, sipas raportimeve, gjyqtarët – përfshirë edhe disa nga kampi konservator – ngritën dyshime serioze mbi kushtetutshmërinë e vendimit të presidentit. Megjithatë, pyetjet e forta u drejtuan edhe ndaj palës që kundërshton urdhrin, duke e lënë të hapur rezultatin final.
Në një lëvizje të pazakontë që tregon peshën e çështjes, vetë Trump ishte i pranishëm në sallë për një pjesë të seancës, duke u bërë një nga presidentët e rrallë që ndjek nga afër një proces të tillë gjyqësor.
Në thelb, debati rrotullohet rreth Amendamentit të 14-të të Kushtetutës amerikane, i cili prej më shumë se një shekulli është interpretuar si garanci për shtetësinë e çdo personi të lindur në SHBA. Administrata Trump argumenton se kjo dispozitë është keqinterpretuar dhe nuk duhet të zbatohet për fëmijët e emigrantëve pa dokumente apo me status të përkohshëm.
Nga ana tjetër, organizatat ligjore dhe të drejtave të njeriut theksojnë se një ndryshim i tillë do të kishte pasoja të mëdha: rreth 200 mijë deri në 250 mijë fëmijë në vit mund të mbeteshin pa shtetësi amerikane, duke krijuar një brez të ri njerëzish me status të paqartë.
Vendimi i Gjykatës së Lartë pritet në fund të qershorit ose fillim të korrikut dhe mund të ndryshojë rrënjësisht mënyrën se si përcaktohet shtetësia në SHBA.
Përtej Amerikës, ky vendim ka interes të drejtpërdrejtë edhe për shqiptarët, pasi për vite me radhë shumë familje kanë udhëtuar drejt SHBA-së për të lindur fëmijët atje dhe për t’u siguruar shtetësinë amerikane, ndërsa prek gjithashtu edhe emigrantët shqiptarë pa dokumente që jetojnë në vend.
(Burimi: Al Jazeera / The New York Times)
