Kush është në të vërtetë Jared Kushner dhe si përfundoi në Sazan? Kush e prezantoi me Edi Ramën, nga vijnë miliardat që financojnë projektin dhe cilat janë lidhjet e njerëzve që qëndrojnë pas tij? Në një analizë të gjatë dhe të detajuar, gazetari investigativ amerikan Tom Elliott përpiqet të zbërthejë rrjetin e financave, politikës dhe marrëdhënieve të fuqishme që, sipas tij, qëndrojnë pas investimit më të diskutuar të momentit në Shqipëri. Më poshtë gjeni analizën e plotë, të përkthyer dhe të përshtatur në shqip nga kontrasT.al.
Nga Tom Elliott
Një resort me vlerë 1.4 miliardë dollarë mbi një ish-bazë sovjetike të nëndetëseve, i negociuar në bordin e një jahti Rothschild, i financuar nga fondet sovrane të Gjirit – dhe i rrethuar nga një rrjet lidhjesh që çon deri te rrethi shoqëror i Jeffrey Epstein.
Në natën e dytë të qershorit 2026, disa mijëra shqiptarë dolën në rrugët e Tiranës, duke bllokuar trafikun dhe duke brohoritur: “Shqipëria nuk është në shitje”. Objektivi i tyre i menjëhershëm ishte Kryeministri Edi Rama. Objektivi i vërtetë ishte një projekt turistik me vlerë 1.4 miliardë dollarë në ishullin e Sazanit, një sipërfaqe prej 1,400 hektarësh në hyrje të Gjirit të Vlorës, e cila deri vonë ishte një zonë ushtarake tepër sekrete, e mbushur me 3,600 bunkerë dhe me një bazë sovjetike nëndetësesh të ndërtuar më shumë se gjysmë shekulli më parë.
Kompania amerikane që qëndron pas projektit është Atlantic Incubation Partners LLC, e lidhur me fondin e investimeve Affinity Partners të Jared Kushner. Ndërkohë, Prokuroria e Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK) ka hapur një hetim formal mbi ndryshimet e klasifikimit të tokës që i hapën rrugën realizimit të projektit.
Protesta shpërthyen në jug të Shqipërisë për shkak të projektit të madh të resortit luksoz të lidhur me Jared Kushner dhe Ivanka Trump, i planifikuar për ishullin e Sazanit dhe zonën bregdetare të Zvërnecit pranë Vlorës.
Pjesa më e madhe e raportimeve ndërkombëtare është përqendruar te simbolika e projektit: Ivanka Trump që e përshkruan Sazanin si një “ishull privat” që familja kishte “zbuluar”, emri i markës Aman Resorts, flamingot dhe fokat mesdhetare në lagunën e afërt Vjosë-Nartë, si dhe batutat për “Ishullin Trump” në emisionin satirik amerikan The Daily Show. Këto elemente mund të krijojnë përshtypje të forta, por ato janë gjithashtu një shpërqendrim nga pyetjet më të rëndësishme.
Pyetjet interesante janë këto: Pse, mes gjithë mundësive që kishte në dispozicion pas largimit nga Shtëpia e Bardhë, Jared Kushner zgjodhi pikërisht një ishull ish-ushtarak me rëndësi strategjike, të përshkuar nga tunele të Luftës së Ftohtë? Kush ia prezantoi këtë ishull? Nga vijnë fondet? Dhe, duke pasur parasysh se kush është personi që e njohu me këtë projekt dhe kush përbën rrethin e tij shoqëror, a duhet pranuar pa rezerva narrativa e një “eko-resorti luksoz”?
Përgjigjet, deri aty ku ekzistojnë, janë të dokumentuara. Vetë Kushner ka deklaruar në podcast-in All-In se e zbuloi ishullin gjatë një pushimi në jahtin e mikut të tij Nathaniel Rothschild dhe se më vonë zhvilloi një takim privat me Edi Ramën në të njëjtin jaht për të nisur diskutimet mbi projektin.
Investitori kryesor i njohur i Affinity Partners është Fondi i Investimeve Publike i Arabisë Saudite, i cili i transferoi Kushnerit 2 miliardë dollarë në vitin 2021, pavarësisht kundërshtimeve të komitetit të vet të vlerësimit.
Ndërkohë, sipas autorit, rrjeti shoqëror i dokumentuar i Nat Rothschild – njerëzit me të cilët ai ka bashkëpunuar, është përplasur në gjykata, ka udhëtuar apo është fotografuar gjatë dy dekadave të fundit – ndërthuret në mënyrë jo të parëndësishme me rrjetin e personave që kanë qenë pjesë e rrethit të Jeffrey Epstein gjatë viteve të fundit të jetës së tij.
Kjo nuk është një analizë që pretendon se Kushner po ndërton ishullin e Epstein. Është një analizë që argumenton se rrjeti i njerëzve që rrethon Kushnerin është më i vështirë për t’u shpërfillur sesa mediat kanë qenë të gatshme ta shpërfillin deri tani.
Ishulli i bunkerëve
Sazani nuk ngjan me asnjë parcelë tjetër toke që po promovohet aktualisht për turizëm në Mesdhe. France 24 raportonte në vitin 2015 se nën pishat dhe fiqtë e ishullit ndodhen rreth 3,600 bunkerë individualë dhe “kilometra të tërë tunelesh dhe objektesh nëntokësore, përfshirë një kinema, një shkollë dhe një spital”.
Revista Smithsonian, duke raportuar për hapjen e parë të ishullit për turistët po atë vit, përshkruante një rrjet ende të paprekur bunkerësh dhe tunelesh të përdorur nga ushtarët gjatë Luftës së Ftohtë. Bashkimi Sovjetik mbajti aty një bazë nëndetësesh të klasit “Whiskey” në fund të viteve 1950, ndërsa raportime të ndryshme nga burime të hapura perëndimore kanë pretenduar prej kohësh ekzistencën e një objekti për armë kimike, megjithëse kjo nuk është konfirmuar zyrtarisht nga asnjë palë.
Për pjesën më të madhe të shekullit të 20-të, ishulli ishte plotësisht i ndaluar për civilët. Ai u hap pjesërisht për turizëm në vitin 2015. Në dhjetor 2024, qeveria shqiptare e riklasifikoi ishullin për zhvillim civil.
Atlantic Incubation Partners – kompania e lidhur me Jared Kushner – u shpall “Investitor Strategjik”, një status që mundëson procedura të përshpejtuara për lejet, shqyrtim të përshpejtuar mjedisor dhe një paketë lehtësish që nuk janë të disponueshme për aplikantët e zakonshëm.
Shtrirja e projektit, sipas raportimeve të mediave shqiptare dhe ndërkombëtare, është gjigante: deri në 10 mijë dhoma hotelesh dhe vila të shpërndara në ishull dhe në zonat bregdetare përreth, restaurimi dhe ripërdorimi i objekteve ushtarake të periudhës së Luftës së Ftohtë, një marinë, një hotel kryesor i menaxhuar nga Aman Resorts, si dhe një perimetër që do të përfshijë pjesë të lagunës së Vjosë-Nartës, një zonë e mbrojtur ekologjikisht që shërben si stacion për flamingot shtegtare dhe si habitat për fokat mesdhetare dhe breshkat e detit.
Ta quash këtë një “eko-resort” kërkon një interpretim mjaft bujar si të fjalës “eko”, ashtu edhe të fjalës “resort”. Ta quash një “ishull privat” – siç bëri Ivanka Trump në komentet që më pas ndezën reagimin publik – kërkon po aq një interpretim të zgjeruar të nocionit “privat”.
Sazani mbetet, në kuptimin strikt ligjor, territor sovran i Republikës së Shqipërisë. Ajo që po negociohet nuk është pronësia, por një koncesion afatgjatë me privilegje të jashtëzakonshme mbi një territor që më parë konsiderohej njëkohësisht zonë e mbrojtur dhe zonë strategjike.
Hetimi i SPAK-ut, i hapur në fund të majit 2026, po shqyrton mënyrën se si u ndryshua statusi i mbrojtur i zonës dhe nëse këto ndryshime rregullatore ishin të ligjshme.
Edi Rama e ka mbrojtur projektin, duke e cilësuar atë si pjesë thelbësore të ambicieve turistike të Shqipërisë dhe ka deklaruar se investimi mbështetet nga kapitali i Katarit. Zyrtarët qeveritarë kanë hedhur poshtë akuzat për favorizime.
Deri në ditën e dytë të protestave, në Tiranë mblidheshin çdo mbrëmje disa mijëra demonstrues, ndërsa protesta më të vogla zhvilloheshin edhe në Vlorë. Pamjet e një protestuesi që tërhiqej zvarrë nga efektivë të sigurisë private në zonën e resortit janë shpërndarë gjerësisht.
Mediat shqiptare kanë nisur të shtrojnë hapur pyetjen nëse ishulli po përgatitet për t’u shndërruar në një “strehë miliarderësh”.
Ky term është përdorur. Madje edhe nga media të mëdha ndërkombëtare. Por asnjëra prej tyre nuk ka bërë pyetjen që të imponojnë vetë bunkerët e ishullit: Strehë nga çfarë?
Jahti
Ja çfarë ka deklaruar vetë Jared Kushner, publikisht, për mënyrën se si u përfshi në këtë projekt.
Në podcast-in All-In, të drejtuar nga investitorët Chamath Palihapitiya, Jason Calacanis, David Sacks dhe David Friedberg, Kushner tregoi origjinën e marrëveshjes.
“Ishim në jahtin e një miku”, u tha ai moderatorëve. “Në jahtin e Nat Rothschild, gjatë pushimeve.”
Nga kuverta e atij jahti – të cilin Kushner e përshkruan si një rastësi të thjeshtë gjatë lundrimit – ai pa bregdetin shqiptar dhe nisi të interesohej për mundësitë e investimit në vend.
Më vonë, ai zhvilloi një takim me Edi Ramën në të njëjtin jaht. Sipas raportimeve të mediave shqiptare mbi intervistën, Kushner kaloi rreth një vit duke “studiuar tregun” së bashku me një “partner në terren”, përpara se projekti të merrte formë zyrtare.
Sipas rrëfimit të vetë Kushner, pikërisht ato takime të zhvilluara në bord hodhën bazat e bisedimeve që më vonë u shndërruan në projektin e Sazanit.
Pra, sipas fjalëve të vetë protagonistit, zinxhiri i ngjarjeve është ky: jahti, Rothschild, Rama, koncesioni miliarda dollarësh.
Po kush është miku në jahtin e të cilit ndodhej Kushner?
Nathaniel Philip Victor James Rothschild, Baron Rothschild i pestë, është një financier britaniko-kanadez dhe trashëgimtar i njërës prej familjeve më të njohura financiare në botë.
Ai është pjesë e familjes Rothschild, por vepron i pavarur nga institucionet kryesore financiare të kësaj dinastie. Aktualisht është shtetas i natyralizuar i Malit të Zi, ku raportohet se zotëron interesa të konsiderueshme ekonomike.
Gjatë karrierës së tij, sipas përshkrimeve të veta dhe atyre që kanë bashkëpunuar me të, ai ka vepruar si një urë lidhëse mes tregjeve financiare perëndimore dhe vendeve të pasura me burime natyrore, por me institucione të dobëta qeverisëse.
Lidhjet e Rothschild
Historia publike e Rothschild është e mbushur me episode të bujshme.
Në vitin 2008, Rothschild priti në mënyrë të veçantë ish-Komisionerin Europian për Tregtinë, Peter Mandelson, dhe ish-Kancelarin në hije të Britanisë, George Osborne, në superjahtin e oligarkut rus të aluminit Oleg Deripaska, pranë ishullit të Korfuzit. Ngjarja shkaktoi një skandal politik në Britani, çoi në një hetim parlamentar, në një përplasje publike mes Rothschild dhe Osborne në media dhe, përfundimisht, në një padi për shpifje që Rothschild ngriti kundër kompanisë botuese të Daily Mail për mënyrën se si kishte raportuar vizitën e Mandelson.
Rothschild e humbi çështjen gjyqësore në vitin 2012. Gjykatësi që shqyrtoi rastin arriti në përfundimin se raportimet kryesore të medias ishin në thelb të sakta, përfshirë pretendimin se Mandelson kishte udhëtuar me avionin privat të Deripaskës drejt Siberisë, së bashku me Deripaskën, Rothschild dhe persona të tjerë, për atë që gjykatësi e përshkroi si “diskutime mbi një sipërmarrje të mundshme të përbashkët në sektorin minerar”.
Për sqarim, Oleg Deripaska është aktualisht nën sanksione nga Shtetet e Bashkuara, Mbretëria e Bashkuar dhe Bashkimi Europian, ndërsa në raportime të shumta ndërkombëtare ai përshkruhet si “oligarku i Putinit”.
Bëhet fjalë për të njëjtin Deripaska që punësoi Paul Manafort si konsulent politik gjatë viteve 2000 dhe që përmendet gjerësisht në raportin Mueller si personi të cilit Manafort i kishte ofruar “informime private” gjatë fushatës presidenciale amerikane të vitit 2016.
Edhe karriera nё biznes e Rothschild ka pasur lidhje të vazhdueshme me Rusinë.
Kompania e tij e investimeve, Vallar Plc, e listuar në Bursën e Londrës në vitin 2010, u shndërrua më vonë në Bumi Plc përmes një bashkimi të kundërt me interesat në industrinë e qymyrit të familjes indoneziane Bakrie. Transaksioni përfundoi mes konflikteve të ashpra, proceseve gjyqësore dhe humbjeve pothuajse totale për aksionerët publikë.
Rothschild ka qenë gjithashtu investitor në EN+ Group, konglomeratin e Deripaskës që operon në sektorin e hidrocentraleve dhe aluminit.
Paralelisht, gjatë dekadës së fundit ai ka ndërtuar në heshtje interesa të konsiderueshme ekonomike në Malin e Zi, fqinjin bregdetar të Shqipërisë, vendin prej tё cilit ka marrё edhe shtetësinё.
Modeli që del nga dy dekada raportimesh publike është i qëndrueshëm: Rothschild si njeriu në jahtin e të cilit ndodhen politikanët, në avionin e të cilit udhëtojnë politikanët dhe në pronat e të cilit ata mblidhen.
Ai nuk është vetëm mikpritësi. Ai është edhe ndërmjetësi.
Ky model është aq i njohur saqë media shqiptare, duke raportuar për marrëveshjen e Sazanit, nuk ka pasur nevojë të ndërtojë një narrativë të re. Ajo thjesht ka përsëritur atë që vetë Kushner deklaroi në podcast-in All-In.
Lidhja me Epstein
Pikërisht këtu dosjet e reja të publikuara nga Departamenti Amerikan i Drejtësisë mbi Jeffrey Epstein kryqëzohen me historinë e Sazanit.
Nat Rothschild nuk figuron në listat e fluturimeve të Jeffrey Epstein. Ai nuk shfaqet as në të ashtuquajturin “libër i zi” me emra kontaktesh.
Por ai shfaqet vazhdimisht në korrespondencën elektronike të Peter Mandelson – mikut të ngushtë të Rothschild, një prej figurave që autori e përshkruan si pararendës indirekt të Kushner në rolin e “politikanit në jahtin e Deripaskës”, si dhe një prej personave me lidhje të dokumentuara me Jeffrey Epstein nga viti 2002 deri të paktën në vitin 2011.
Email-et mes Mandelson dhe Epstein, të publikuara nga Komiteti i Mbikëqyrjes i Dhomës së Përfaqësuesve në nëntor 2025 dhe të përforcuara më tej nga publikimet e Departamentit të Drejtësisë në dhjetor, tashmë janë pjesë e dokumentacionit publik.
Ato përfshijnë një periudhë prej afro një dekade dhe tregojnë Mandelson duke kërkuar këshillat e Epstein për karrierën e tij pas largimit nga politika, duke shkëmbyer informacione dhe thashetheme për njohje të përbashkëta, duke përfituar nga mikpritja e Epstein dhe – çka është më e rëndësishme në këtë rast – duke përdorur Epstein si kanal joformal për të ndihmuar Nat Rothschild.
Në prill të vitit 2010, Mandelson i përcolli Epstein një email që ai vetë ia kishte dërguar Jes Staley-t, në atë kohë drejtues i lartë në JPMorgan (i cili më vonë do të bëhej drejtor ekzekutiv i Barclays dhe vetë një figurë e përfshirë në polemika për shkak të lidhjeve me Epstein).
Mesazhi i përcjellë përmbante, ndër të tjera, këtë tekst:
“Kam ndjekur planet e mikut tim Nat Rothschild për listimin e një kompanie në Bursën e Londrës dhe jam shumë i kënaqur që JPMorgan po planifikon të përfshihet si koordinatore e ofertës së bashku me Credit Suisse.”
Sipas vetë Mandelson, ai po përdorte marrëdhënien e tij me Epstein për të ndihmuar në promovimin e listimit në bursë të kompanisë Vallar, e cila më vonë do të shndërrohej në Bumi.
Përgjigjja e Epstein, e përfshirë në dokumentet e publikuara, ishte karakteristike:
“Ti je kaqqqqqqqqqqqqq shumë dinak.”
Sipas autorit, Epstein e kuptoi menjëherë natyrën e asaj që po lexonte: Mandelson po kryente një favor për Rothschild përmes një bankieri të lidhur me rrjetin e Epstein.
Elemente të tjera nga korrespondenca e publikuar
Në gusht të vitit 2009, Mandelson i përshkroi Epsteinit një qëndrim në një rezidencë fshati të familjes Rothschild në Buckinghamshire, duke i dërguar përshkrime të pronës dhe duke vërejtur se “Rothschildët duket se zotërojnë një pjesë të madhe të Buckinghamshire-it”.
Epstein shprehu shqetësim për privatësinë e shtëpisë, për shkak të mureve të saj prej xhami. Mandelson e siguroi se aty kishte mjaftueshëm izolim dhe privatësi.
Sipas autorit, thelbi nuk qëndron te përmbajtja e bisedës, por te niveli i afërsisë që ajo tregon. Nuk bëhej fjalë për një shkëmbim të rastësishëm mirësjelljeje. Mandelson po i raportonte Epstein-it nga një rezidencë e familjes Rothschild si diçka krejt normale.
Në maj të vitit 2010, Epstein shkroi, lidhur me një darkë të planifikuar ku do të merrte pjesë ish-kryeministri izraelit Ehud Barak:
“Motra e Nat-it nuk di gjë për mua, apo jo?”
Sipas autorit, ky shkëmbim të paktën sugjeron se Epstein besonte se motra e Nat Rothschild mund të zotëronte informacione që mund ta vinin atë në siklet.
Kjo, sipas tij, nuk është shqetësimi i një personi që nuk ka pasur kurrë afërsi me familjen. Është shqetësimi i dikujt që ka qenë mjaftueshëm pranë saj sa të ketë krijuar situata apo informacione që do të preferonte të mbeteshin të fshehta.
Në shtator të vitit 2010, gjatë organizimit të së njëjtës darkë me Ehud Barak, një bashkëpunëtor i Epstein sugjeroi:
“Tim është ‘zhvendosur’ në Londër, por mendoj se do të ishte mirë të ftojmë edhe (mikun e Jes-it) dhe Nat-in (i cili nuk do të vijë, por do t’i bëjë përshtypje).”
Epstein u përgjigj se do t’i ftonte të dy.
Komenti në kllapa – “Nat-i nuk do të vijë, por do t’i bëjë përshtypje” – përmbledh në mënyrë domethënëse natyrën e marrëdhënies që del nga dokumentet.
Ai argumenton se Epstein po përpiqej të kultivonte marrëdhënie me Rothschild nga distanca, duke e ditur se kontakti i drejtpërdrejtë nuk do të ishte i mirëpritur, dhe duke përdorur si ura lidhëse persona të përbashkët si Mandelson, Jes Staley dhe Ehud Barak.
Sipas autorit, kjo nuk përbën një provë përfundimtare. Por nuk është as e parëndësishme.
Dhe kjo vendoset brenda një rrjeti më të gjerë lidhjesh mes Rothschild dhe Epstein, të cilin dokumentet e publikuara nga Departamenti Amerikan i Drejtësisë sapo e kanë bërë më të qartë.
Lidhja më e drejtpërdrejtë kalon përmes Ariane de Rothschild, bankieres zvicerano-franceze që drejton Edmond de Rothschild Group dhe që është kushërirë e largët e Nat Rothschild.
The Wall Street Journal raportoi në vitin 2023, duke iu referuar kalendarëve të takimeve të Epstein të rrjedhur në media, se Ariane de Rothschild ishte takuar me Epstein më shumë se një duzinë herësh ndërmjet viteve 2013 dhe 2019.
Korrespondenca e publikuar tregon se Epstein dhe Ariane de Rothschild i drejtoheshin njëri-tjetrit me emrat “Jeff” dhe “Ariane”, ndërsa Epstein organizonte takime mes saj dhe figurave të njohura si Bill Gates, Boris Nikolic dhe Joshua Cooper Ramo, bashkëpunëtor i vjetër i Henry Kissinger.
Ata diskutonin edhe çështje të brendshme të familjes Rothschild, përfshirë debatin e vitit 2015 për riemërtimin e kompanisë Paris-Orléans në “Rothschild & Co”, në një nivel detajesh që sugjeron një marrëdhënie shumë më të afërt sesa një kontakt i zakonshëm biznesi.
Banka ka pranuar ekzistencën e takimeve, duke i përshkruar ato si kontakte rutinë pune. Autori argumenton se sasia e korrespondencës së publikuar nuk e mbështet plotësisht këtë interpretim.
Një linjë tjetër e dokumenteve lidhet me Lynn Forester de Rothschild – e njohur publikisht si Lady Rothschild – dhe ish-bashkëshortin e saj Andrew Stein, ish-President i Këshillit Bashkiak të Nju Jorkut, i cili u padit për mashtrim në vitin 2010.
Sipas email-eve të publikuara, Epstein po përpiqej t’ua ofronte mediave tabloide britanike historinë e procedimit penal ndaj Stein dhe lidhjen e tërthortë të Lady Rothschild me çështjen, përmes kompanisë Firstmark Holdings, ku ndër drejtorët figuronin edhe Henry Kissinger dhe Conrad Black.
Nga dokumentet ende nuk është e qartë nëse Epstein dispononte informacion të brendshëm apo thjesht po përpiqej të organizonte një fushatë diskredituese.
Por është e qartë se Epstein kishte njohuri të detajuara për çështjet financiare të një tjetër dege të familjes Rothschild dhe po përpiqej t’i përdorte ato në avantazhin e vet.
Dëshmitë e dhëna gjatë gjyqit ndaj Ghislaine Maxwell konfirmuan gjithashtu se mbiemri “Rothschild” – pa specifikuar emrin – figuronte në librin e kontakteve të Jeffrey Epstein, të gjetur në rezidencën e tij në Palm Beach, krahas emrave si Mandelson, Trump, Conrad Black dhe Henry Kissinger.
Autori e përmbledh kështu:
“Përshkrimi minimalisht i ndershëm është ky: Nat Rothschild shfaqet personalisht në dosjet Epstein vetëm përmes një hallke ndërmjetëse, përmes korrespondencës së Mandelson. Familja Rothschild në kuptimin më të gjerë shfaqet pa asnjë hallkë ndërmjetëse, përmes marrëdhënies së dokumentuar të Ariane de Rothschild me Epstein dhe interesimit aktiv të Epstein për çështjet që lidhen me Lynn Forester de Rothschild.
Përshkrimi minimalisht i ndershëm është se familja së cilës i përket personi që e njohu Kushner me projektin e Sazanit ishte, në të njëjtën periudhë kur ky person bashkëpunonte me Deripaskën, gjithashtu në marrëdhënie pune me Jeffrey Epstein.
Rikthimi te “vektori” Apollo
Që lidhja me Rothschild të mos e bëjë pjesën tjetër të rrjetit të duket dytësore, ia vlen të rikujtojmë se ku pozicionohet ky zhvillim i ri në raport me pjesën tjetër të infrastrukturës që Kushner ka ndërtuar pas largimit nga qeveria.
Affinity Partners – firma që do të zotërojë çfarëdo forme përfundimtare që do të marrë projekti i Sazanit – u krijua në fillim të vitit 2021 me një investim fillestar prej 2 miliardë dollarësh nga Fondi i Investimeve Publike i Arabisë Saudite.
Paneli saudit që shqyrtoi propozimin rekomandoi të mos realizohej investimi, duke përmendur mungesën e përvojës së Kushnerit, tarifat e larta të menaxhimit të kompanisë dhe rrezikun reputacional. Mohammed bin Salman e rrëzoi rekomandimin e panelit.
Sipas të dhënave më të fundit të bëra publike gjatë hetimit të Komisionit të Financave të Senatit amerikan, Affinity ka arkëtuar më shumë se 157 milionë dollarë tarifa menaxhimi nga fonde sovrane të huaja, shumica nga Arabia Saudite, pa realizuar praktikisht asnjë kthim të konsiderueshëm nga investimet.
Asetet nën administrim të kompanisë u rritën nga rreth 3 miliardë dollarë në fillim të vitit 2024 në 4.8 miliardë dollarë në fund të atij viti, dukshëm në pritje të një mandati të dytë të Trump.
Affinity është mjeti financiar. Infrastruktura që e futi Kushnerin në Gjirin Persik që në fillim – dhe që e shndërroi nga një figurë politike pa përvojë në një të besuar të Arabisë Saudite – ishte rrjeti i ngritur në fund të viteve 2010 nga Tom Barrack, kryetar i komitetit të inaugurimit të Trump.
Marrëdhënia e dokumentuar e Barrack me Jeffrey Epstein, e pasqyruar në email-et e publikuara nga Departamenti Amerikan i Drejtësisë, përfshin përshëndetjen e vitit 2012 “Si është modeli im?”, mesazhin e vitit 2016 drejtuar Tom Pritzker me shprehjen “Barrack dhe djemtë në Palm Beach, shumë të egër”, si dhe prezantimin që Barrack i bëri ambasadorit të Emirateve të Bashkuara Arabe, Yousef Al Otaiba, në emër të Kushnerit në maj 2016:
“Do ta pëlqesh. Ai është dakord me axhendën tonë!”
Njeriu që promovonte dhëndrin e kandidatit presidencial te vendet e Gjirit në vitin 2016 ishte i njëjti njeri që, në kohën e lirë, i shkruante Epstein dhe Michael Wolff se “ne të dy të duam dhe duam të jemi shërbëtorët e tu”.
Po i njëjti njeri që, kur hetimi për Rusinë po afrohej drejt Shtëpisë së Bardhë në vitin 2021, do të paditej nga Departamenti i Drejtësisë me akuzën se kishte vepruar si agjent i paregjistruar i Emirateve të Bashkuara Arabe. Ai u shpall i pafajshëm në gjyq në vitin 2022.
Dhe, së fundi, ekziston hallka më e vjetër financiare: Apollo Global Management dhe Leon Black.
Black i pagoi Epstein 158 milionë dollarë ndërmjet viteve 2012 dhe 2017 për atë që raporti Dechert e përshkroi si këshillim mbi planifikimin fiskal dhe pasuror – pagesa që Komisioni i Financave i Senatit, nën drejtimin e Ron Wyden, arriti më vonë në përfundimin se e kishin ndihmuar Black të shmangte më shumë se 1 miliard dollarë taksa federale.
Gjatë së njëjtës periudhë, divizioni i kreditimit të pasurive të paluajtshme i Apollo-s i dha Kushner Companies një kredi prej 184 milionë dollarësh; Komisioni Amerikan i Letrave me Vlerë (SEC) mbylli në heshtje një hetim ndaj Apollo-s menjëherë pasi bashkëthemeluesi i kompanisë, Josh Harris, kishte zhvilluar vizita të rregullta në Shtëpinë e Bardhë për t’u takuar me Kushnerin; dhe Apollo siguroi më shumë se 300 milionë dollarë financim të ndërmjetëm për operacionin e Brookfield-it që shpëtoi ndërtesën problematike 666 Fifth Avenue, asetin më të njohur problematik të familjes Kushner, në një marrëveshje ku Autoriteti i Investimeve të Katarit mbante një pozicion preferencial të padeklaruar prej 1.8 miliardë dollarësh.
Drejtori aktual ekzekutiv i Apollo-s, Marc Rowan, sipas raportimit të Financial Times në shkurt 2026, kishte zhvilluar të paktën pesë takime të planifikuara me Epstein, përfshirë një në zyrat e Apollo-s, pavarësisht këmbënguljes së mëparshme të kompanisë se askush tjetër përveç Black nuk kishte pasur marrëdhënie me Epstein.
Qëllimi nuk është të thuhet se secila prej këtyre hallkave, e marrë më vete, provon diçka.
Qëllimi është se ekziston një rrjet i vetëm dhe Kushner tani ndodhet në qendër të tij.
Apollo financoi kompaninë e të atit dhe kullën e tij problematike. Paratë saudite krijuan firmën e tij. Tom Barrack e prezantoi me familjet mbretërore të Gjirit që e financojnë atë. Dhe Nat Rothschild, njeriu rrethi shoqëror i të cilit mbivendosej në mënyrë domethënëse me atë të Epstein gjatë dekadës më aktive të këtij të fundit, e prezantoi me kryeministrin shqiptar që tani po përshpejton zhvillimin e projektit të tij prej 1.4 miliardë dollarësh në një ish-bazë sovjetike nëndetësesh.
Këto nuk janë shtatë shkallë ndarjeje.
Janë një ose dy.
Bilbilfryrёsi që e pa i pari
Ekziston një dokument në materialet e publikuara nga Departamenti Amerikan i Drejtësisë ku ia vlen të ndalemi, sepse ai ngre një pikë interesante si për përmbajtjen, ashtu edhe për mënyrën se si është përzgjedhur dhe redaktuar vetë publikimi i dosjeve.
Dokumenti mban numrin identifikues EFTA00010777. Titulli i tij, i plotë, është:“Fw: Apollo/Epstein/Kushner connection” (“Përcjellje: Lidhja Apollo/Epstein/Kushner”).
Autori, i identifikueshëm nga teksti i mbetur dhe nga një seri e gjatë email-esh të lidhura me të në dokumentet e publikuara, është Christopher Dilorio, një bilbilfryrёs i sektorit financiar, i cili prej të paktën vitit 2017 i është drejtuar Komisionit Amerikan të Letrave me Vlerë (SEC), Departamentit të Drejtësisë, IRS-it dhe institucioneve të tjera, duke pretenduar se një trekëndësh Apollo–Epstein–Kushner ka operuar një rrjet pastrimi parash dhe mashtrimi me aksione përmes kompanive të vogla të listuara në bursë.
Pjesa e sipërme e dokumentit – fusha e dërguesit, data, lista e marrësve dhe ajo që zakonisht përmban të dhënat e email-it – është fshirë plotësisht me censurë.
Pjesa e poshtme nuk është censuruar.
Teksti që ka mbetur i dukshëm u drejtohet, sipas fjalëve të autorit, “mashtruesve të korruptuar të SEC-it dhe të tjerëve”, pretendon se:
“TË GJITHA akuzat e mia janë, përtej çdo dyshimi, 100% të sakta” dhe përfshin një lidhje me një padi publike të SEC-it, SEC kundër Environmental Solutions Worldwide, Inc., dosja nr. 17673, e paraqitur në vitin 2002, ku pretendohej ekzistenca e një skeme manipulimi tregu me vlerë 15 milionë dollarë.
Më pas email-i deklaron me emra konkretë:
“ESWW ishte një kompani-fantazmë për pastrim parash. SEC e di këtë. Epstein-i i degjeneruar e di këtë. Leon Black i degjeneruar / miku më i mirë i Kushner / protezha e Milken / Marc Rowan / Apollo e dinë këtë. DOJ dhe IRS e dinë këtë.”
Dy elemente të këtij dokumenti, sipas autorit, meritojnë vëmendje.
I pari është vetë forma e censurimit.
Ligji për Transparencën e Dosjeve Epstein lejon redaktimin vetëm të informacioneve që lidhen me viktimat ose materialeve që mund të dëmtojnë hetime federale aktive.
Akuzat që Dilorio ngre ndaj Leon Black, Jared Kushner, Marc Rowan, Apollo dhe Epstein – të gjithë figura publike – mbeten të paprekura në dokument.
Ajo që është fshirë është pjesa që do t’i lejonte lexuesit të kuptonte kujt po i drejtohej Dilorio, kur e kishte dërguar email-in, sa i gjerë ishte shpërndarja dhe cilët zyrtarë federalë ishin vënë në dijeni.
Nëse ky censurim është procedurialisht i justifikuar, mbetet një pyetje që gazetarët dhe paditësit që përdorin ligjin për akses në informacion duhet t’ia drejtojnë Departamentit të Drejtësisë.
Publikimi i këtyre dosjeve është miratuar nga Prokurorja e Përgjithshme amerikane Pam Bondi.
Pika e dytë lidhet me vetë përmbajtjen.
Pretendimet e Dilorio-s mbeten pretendimet e tij. Sipas vetë mënyrës si ai paraqitet, bëhet fjalë për një person që prej vitesh është në konflikt me SEC-in. Gjuha që përdor është e ashpër. Në disa raste, përfundimet që ai nxjerr shkojnë përtej provave që paraqet. SEC nuk ka ndërmarrë asnjëherë veprime mbi bazën e teorisë së tij. Por asnjëra prej këtyre nuk do të thotë automatikisht se ai gabon.
Kjo do të thotë vetëm se korrespondenca e tij është ajo që është: një regjistrim i kohës, i shkruar nga një person i brendshëm i sektorit financiar, i cili për pjesën më të madhe të një dekade është përpjekur të bindë rregullatorët federalë të hetojnë pikërisht trekëndëshin Apollo–Epstein–Kushner.
Sipas autorit, publikimi i dokumenteve nga Departamenti i Drejtësisë ka bërë të dukshme për publikun pikërisht ato lidhje për të cilat Dilorio fliste prej vitesh.
Trekëndëshi që Dilorio përshkruante në email-et e vitit 2017 është, sipas autorit, i njëjti trekëndësh që dokumentet e publikuara përshkruajnë në vitin 2026.
Nëse mosveprimi i SEC-it përbën paaftësi rregullatore, kapje të institucionit nga interesa private apo diçka tjetër, kjo është një çështje për një analizë tjetër.
Ajo që, sipas tij, vlen të theksohet këtu është vetëm kjo:
Email-i ekziston.
Email-i e përmend lidhjen me emër.
Email-i është pjesërisht i censuruar.
Dhe pjesa e censuruar është pikërisht ajo që do të tregonte se kujt po i drejtohej ky informacion.
Pra, çfarë po ndërtohet?
Versioni zyrtar është i thjeshtë: Aman Resorts. Vila luksoze. Marinë. Eko-turizëm. Restaurim i strukturave ushtarake. Krijim vendesh pune për Shqipërinë. Një “destinacion për t’u pasur zili”, sipas shprehjes së Edi Ramës.
Projekti real është më i paqartë.
Dhjetë mijë dhoma nuk përbëjnë një resort butik. Për nga përmasat, ai është më afër një qyteti europian të përmasave mesatare. “Restaurimi dhe ripërdorimi i përshtatur i strukturave ushtarake të periudhës së Luftës së Ftohtë” nuk është, në pamje të parë, një element i zakonshëm marketingu për një hotel luksoz. Megjithatë, ai zë një vend të rëndësishëm në planin e zhvillimit të bërë publik.
Përshkrimi i Sazanit si një “ishull privat”, sipas fjalëve të njërit prej protagonistëve të projektit, kur bëhet fjalë për territor sovran shqiptar të dhënë me koncesion afatgjatë, ngre pyetje se çfarë nënkuptohet realisht me termin “privat”.
Statusi i Investitorit Strategjik, lejet e përshpejtuara, procedurat mjedisore të kaluara me ritme të shpejta në një zonë të mbrojtur ligatinore – këto nuk janë karakteristikat rregullatore të një zhvillimi tregtar transparent. Janë karakteristikat e një transferimi privilegjesh sovrane.
Arkitektura ligjore dhe financiare ka më pak rëndësi sesa arkitektura shoqërore.
Njerëzit që ndërtuan këtë marrëveshje janë të njëjtët njerëz që, në konfigurime të mëparshme, kanë ndërtuar marrëveshje të tjera që përfunduan duke qenë diçka tjetër nga ajo që ishte prezantuar publikisht.
Listimi në bursë i Vallar-Bumi në vitin 2008 u promovua si një investim i pastër në industrinë indoneziane të qymyrit. Përfundoi me humbje masive për aksionerët dhe vite të tëra akuzash reciproke mes Rothschild, familjes Bakrie dhe bankierëve të përfshirë.
Operacioni i shpëtimit të ndërtesës 666 Fifth Avenue gjatë epokës Trump u prezantua si një transaksion i zakonshëm tregtar. Në realitet, ai përfshinte para sovrane nga një vend ndaj të cilit Shtetet e Bashkuara kishin mbështetur një bllokadë vetëm pak muaj më parë.
Affinity Partners, kur mori investimin fillestar prej 2 miliardë dollarësh nga Arabia Saudite në vitin 2021, u prezantua si një firmë serioze investimesh. Tre vjet më vonë, ajo kishte investuar ndoshta vetëm një të tretën e kapitalit të saj, vazhdonte të merrte tarifa mbi fondet e papërdorura dhe po përballej me shqyrtim nga Kongresi amerikan mbi pyetjen nëse e gjithë struktura ishte në thelb një mekanizëm për nxjerrje tarifash i maskuar si fond investimesh.
Asnjë nga këto nuk provon se Sazani ka diçka të errët.
Por Sazani nuk ka nevojë të jetë i errët për të qenë një objekt legjitim hetimi.
Mjafton që të jetë i paqartë, i kushtueshëm, i vendosur në një pikë strategjike, i ndërmjetësuar nga njerëz me një histori të dokumentuar marrëveshjesh jotransparente dhe i financuar nga një shtet sovran pagesat e të cilit ndaj zhvilluesit kanë qenë tashmë objekt hetimi nga Senati amerikan.
Sipas këtyre kritereve, projekti nuk ka nevojë të kalojë një prag të lartë për të merituar shqyrtim.
Ai e kalon atë prag thjesht duke ekzistuar.
Shqiptarët kanë nisur të bëjnë, në gjuhën e tyre dhe në rrugët e tyre, pyetjet që shtypi ndërkombëtar ka hezituar t’i bëjë.
I kujt është realisht ky ishull?
Kush do të lejohet të hyjë në të?
Çfarë do të ndodhë brenda tuneleve dhe bunkerëve – 3,600 të tillë, plus një spital nëntokësor, një shkollë nëntokësore dhe një kinema e periudhës së Luftës së Ftohtë – të cilët plani i zhvillimit i përshkruan thjesht si objekte për “ripërdorim të përshtatur”?
Kush do të jenë banorët ose përdoruesit e ardhshëm të tyre?
Çfarë dokumentacioni do të ekzistojë, nëse do të ekzistojë, për personat që hyjnë dhe dalin?
Këto nuk janë pyetje paranojake.
Duke pasur parasysh rrjetin e dokumentuar të marrëdhënieve të zhvilluesit dhe të personit që e prezantoi me projektin, këto janë pyetje që çdo gazetar apo prokuror kompetent do të pritej t’i ngrinte.
Nëse dikush me autoritetin për të kërkuar përgjigje do ta bëjë këtë, është një pyetje tjetër. Dhe përgjigjja, duke pasur parasysh lidhjet familjare të zhvilluesit me administratën aktuale në Uashington, sipas autorit nuk është inkurajuese.
Jeffrey Epstein zotëronte një ishull privat.
Ai e përdori atë për atë që e përdori, pjesërisht sepse ishulli ofronte arkitekturën e privatësisë: deti si hendek mbrojtës, largësi nga zbatimi i ligjit, mungesë fqinjësh kureshtarë dhe mungesë regjistrash për ata që hynin dhe dilnin.
Sazani është dukshëm më i madh se Little Saint James.
Për më tepër, falë së kaluarës së tij si bazë ushtarake sovjetike, ai zotëron tashmë një infrastrukturë nëntokësore që çdo zhvillues i interesuar për privatësi do të duhej ta ndërtonte nga e para dhe me kosto shumë të lartë.
Dhe ai po zhvillohet nga një kompani, investitori kryesor i së cilës është një shtet sovran me një histori të dokumentuar të përdorimit të parave për të blerë heshtjen – për vrasjen e Jamal Khashoggi, për financimin e ekstremizmit dhe për një listë të gjatë çështjesh të tjera.
Ndoshta asgjë nga këto nuk do të thotë gjë.
Ndoshta Sazani do të përfundojë pikërisht ashtu siç është reklamuar: një kompleks luksoz me markën Aman, i destinuar për turistë të pasur të Mesdheut, me bunkerët si element historik interesant dhe me ligatinat e ruajtura sipas angazhimeve mjedisore që ende nuk janë bërë publike.
Ose ndoshta jo.
Për momentin, shqiptarët kanë të drejtë të jenë në rrugë.
Dhe pjesa tjetër e botës ka të drejtë të pyesë se çfarë po ndërtohet saktësisht, në emër të kujt po ndërtohet, përmes cilit rrjet marrëdhëniesh dhe mbi çfarë kushtesh.
Historia e dekadës së fundit nuk është, në fund të fundit, se Jared Kushner ishte mik i Jeffrey Epstein.
Historia është se Kushner operon sot, me mbështetjen e drejtpërdrejtë të të njëjtave monarki të Gjirit, përmes të njëjtëve ndërmjetës dhe mbi të njëjtën infrastrukturë financiare, një lloj arkitekture juridiksionesh private që vetë Epstein kaloi 15 vitet e fundit të jetës duke e ndërtuar, megjithëse me një buxhet shumë më të vogël.
Infrastruktura i mbijetoi pronarit të saj të mëparshëm.
Rrjeti gjeti një pasues.
Vjehrri i pasuesit është rikthyer në Shtëpinë e Bardhë.
Dhe ishulli i radhës është më i madh.
© Ky është përkthim ekskluziv i KontrasT.al, që gëzon të drejtën e autorësisë sipas Ligjit Nr. 35/2016, “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e lidhura me to” / Artikulli mund të ripublikohet në shqip vetёm i shoqëruar me linkun e artikullit origjinal.
Burimi: Përkthyer dhe përshtatur në shqip nga Tom Elliott
