Në kulmin e Luftës së Ftohtë, do të ishte e paimagjinueshme që kompanitë amerikane t’i shisnin Bashkimit Sovjetik teknologjinë që i nevojitej për të fuqizuar arsenalin e tij bërthamor. Gati katër dekada më vonë, një debat i ngjashëm po zhvillohet në Uashington, por këtë herë në qendër nuk janë raketat apo bombat atomike. Janë çipat që fuqizojnë inteligjencën artificiale.
Pak ditë përpara takimit të Donald Trump me presidentin kinez Xi Jinping, ish-kongresmeni amerikan Chris Stewart argumenton se Shtetet e Bashkuara duhet ta trajtojnë avantazhin e tyre në çipat e avancuar si një aset strategjik dhe jo thjesht si një produkt për eksport.
Në një analizë të publikuar nga Fox News, Stewart, i cili ka shërbyer edhe si pilot bombarduesi B-1 në Forcat Ajrore amerikane, sjell si shembull Ronald Reagan dhe negociatat e tij me liderin sovjetik Mikhail Gorbachev për reduktimin e armëve bërthamore.
Sipas tij, inteligjenca artificiale po krijon një garë të re teknologjike mes dy superfuqive dhe çipat e avancuar janë kthyer në një prej elementeve kryesore të saj.
“Çipat e avancuar të AI nuk janë armë bërthamore”, argumenton Stewart, por në konkurrencën e re teknologjike ata mund të krahasohen me materialet strategjike që ushqenin garën e armatimeve gjatë Luftës së Ftohtë. Me pak fjalë, sipas tij, çipat janë “karburanti” i kësaj gare.
Arsyeja është fuqia kompjuterike që kërkohet për zhvillimin e sistemeve më të avancuara të inteligjencës artificiale. Në sasi të mëdha, çipat e fuqishëm mund të përdoren për trajnimin e modeleve me aplikime jo vetëm ekonomike, por edhe në inteligjencë, operacione kibernetike, planifikim ushtarak, armë autonome dhe kërkim shkencor.
SHBA ka lejuar shitjen e disa çipave të avancuar të inteligjencës artificiale drejt Kinës, përfshirë H200 të Nvidia-s, rast pas rasti dhe me kufizime e kërkesa sigurie.
Mbështetësit e shitjeve argumentojnë se mbajtja e Kinës të varur nga teknologjia amerikane i jep SHBA-së ndikim mbi Pekinin, ndihmon kompanitë amerikane dhe mund të ulë nxitjen e Kinës për të zhvilluar alternativa tërësisht të sajat.
Kritikët shohin rrezikun e kundërt: duke i dhënë Kinës akses në çipat amerikanë, SHBA mund të ndihmojë rivalin e saj kryesor të zvogëlojë pikërisht avantazhin teknologjik që Uashingtoni përpiqet të ruajë.
Ndërkohë, Kina po investon fuqishëm për të zvogëluar varësinë nga teknologjia amerikane. Huawei prezantoi këtë javë teknologji të reja për çipat dhe sistemet e inteligjencës artificiale, një tjetër shenjë e përpjekjeve të Pekinit për të ndërtuar kapacitete vendase përballë kufizimeve amerikane.
Për Stewart, zgjidhja nuk është që SHBA të ngadalësojë zhvillimin e vet të inteligjencës artificiale. Përkundrazi, ai argumenton se Amerika duhet të zhvillojë teknologjinë më shpejt, por ta përdorë avantazhin e saj në çipa si kartë negociuese.
Sipas propozimit të tij, nëse Pekini kërkon akses më të madh në fuqinë kompjuterike amerikane, Uashingtoni mund ta lidhë atë me kufizime të verifikueshme për format më të rrezikshme të zhvillimit të AI, më shumë transparencë për qendrat masive të përpunimit dhe masa për sistemet që mund të kërcënojnë sigurinë kombëtare ose t’i shpëtojnë kontrollit njerëzor.
Çështja pritet të marrë peshë të veçantë më 24 shtator, kur Trump dhe Xi do të takohen në Uashington. Inteligjenca artificiale, tregtia dhe mineralet e rralla janë ndër temat që po diskutohen nga zyrtarët e dy vendeve përpara samitit.
Kështu, një prej pyetjeve më të mëdha të garës teknologjike të shekullit XXI po bëhet gjithnjë e më konkrete: a janë çipat ende një mall që mund t’i shitet rivalit, apo janë kthyer në një aset strategjik që një superfuqi duhet ta ruajë njësoj si teknologjitë kritike të epokave të mëparshme?
Burimi: Fox News
