Tether është sot një nga kompanitë private më të fuqishme të botës së financave. Ajo emeton USDT-në, monedhën digjitale të lidhur me dollarin amerikan që është kthyer në një nga shtyllat e tregut global të kriptomonedhave. Vlera e kompanisë përllogaritet në rreth 200 miliardë dollarë, më shumë se kapitalizimi i bursës i McDonald’s. Por, pavarësisht përmasave dhe ndikimit të saj, një pyetje themelore vazhdon të mbetet pa një përgjigje të plotë publike: kush e zotëron realisht Tether-in?
Një investigim i International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ), i mbështetur në dokumente publike dhe materiale të brendshme të kompanisë, ka rindërtuar historinë e pronësisë së Tether dhe ndryshimet e mëdha që ajo ka pësuar ndër vite. Investigimi ngre gjithashtu pikëpyetje për nivelin e transparencës së një kompanie që tashmë ka një rol të rëndësishëm në sistemin financiar ndërkombëtar.
USDT është një “stablecoin”, pra një kriptomonedhë e projektuar për të ruajtur vlerën 1 me 1 me dollarin amerikan. Për shkak të përdorimit masiv, ajo është kthyer në një lloj infrastrukture financiare paralele në shumë pjesë të botës. Por USDT është përdorur gjithashtu në operacione të pastrimit të parave dhe në skema mashtrimi në shkallë të gjerë, ndërsa vetë Tether është bërë një partner i rëndësishëm për agjencitë ligjzbatuese që hetojnë krimin me kriptomonedha.
Ajo që e bën kompaninë edhe më të pazakontë është përmasa e fitimeve krahasuar me strukturën e saj. Tether ka vetëm disa qindra punonjës dhe kosto relativisht të ulëta operative, por gjeneron fitime të jashtëzakonshme. Kompania është shndërruar madje në një blerës kaq të madh të borxhit të qeverisë amerikane, sa sipas investigimit zotëron më shumë të tillë se vende si Arabia Saudite apo Koreja e Jugut.
Historia e saj nisi rreth vitit 2014 me emrin Realcoin. Ndër themeluesit ishte Brock Pierce, ish-aktor kur ishte fëmijë dhe më pas sipërmarrës në teknologji. Kompania u lidh shpejt me bursën e kriptomonedhave Bitfinex dhe aksionet e themeluesve përfunduan në duart e drejtuesve të saj, mes tyre Giancarlo Devasini dhe Jean-Louis van der Velde.
Dokumentet e analizuara nga ICIJ tregojnë lëvizje të mëdha të aksioneve. Në fillim të vitit 2016, Devasini zotëronte 100% të Tether Holdings, kompanisë mëmë të regjistruar në Ishujt e Virgjër Britanikë. Po atë vit, të paktën 55% e aksioneve të tij iu transferuan van der Velde, ndërsa një pjesë tjetër kaloi te DigFinex Inc. Rreth vitit 2018 situata kishte ndryshuar sërish: Devasini rezultonte aksioneri më i madh me rreth 43%, ndërsa pjesa e van der Velde kishte rënë në rreth 15%.
Në dokumentet e asaj periudhe, Paolo Ardoino, sot drejtues ekzekutiv i Tether, zotëronte rreth 3.5% të kompanisë. Forbes vlerëson se pjesa e tij sot mund të jetë rreth 20%. Ndërkohë, Devasini renditet nga Forbes ndër njerëzit më të pasur në botë, me një pasuri të vlerësuar në 89.3 miliardë dollarë.
Por historia bëhet edhe më interesante pas zhvendosjes së Tether nga Ishujt e Virgjër Britanikë në El Salvador. Sipas investigimit, dokumentet amerikane të kompanisë filluan të përmbanin formulimin se Devasini kishte “më shumë se 50% të interesit me të drejtë vote” në Tether. Ekspertët e cituar nga ICIJ thonë se një formulim i tillë zakonisht tregon kontroll mbi kompaninë. Vetë Tether nuk iu përgjigj pyetjeve të ICIJ për këtë çështje, ndërsa dokumentet e shqyrtuara në El Salvador nuk tregojnë strukturën aktuale të pronësisë.
Një tjetër pikë e ndjeshme janë rezervat që garantojnë USDT-në. Për vite me radhë janë ngritur pyetje nëse Tether disponon asetet e nevojshme për të mbështetur çdo token me vlerën përkatëse. Në vitin 2021, kompania pagoi një gjobë prej 41 milionë dollarësh ndaj autoriteteve amerikane, të cilat thanë se kishte dhënë deklarime të pasakta lidhur me rezervat që mbështesnin monedhat e saj digjitale. Tether nuk ka publikuar ende rezultatet e një auditimi të plotë financiar të rezervave, megjithëse ka njoftuar se ka porositur një të tillë.
Kompania ndërkohë ka krijuar edhe rezerva të mëdha ari dhe është bërë një nga blerësit më të mëdhenj të metalit të çmuar në botë. Një pjesë e arit ruhet në një ish-bunker bërthamor në Zvicër, ku ndodhen shufra me vlerë miliarda dollarë. Vetë Ardoino e ka përshkruar vendin si diçka të denjë për një film të James Bond.
Në SHBA, Tether ka edhe një lidhje që ka tërhequr vëmendje politike. Cantor Fitzgerald, kompania që drejtohej më parë nga sekretari amerikan i Tregtisë Howard Lutnick, është bankieri amerikan i Tether. Sipas raportimeve të cituara nga ICIJ, Cantor Fitzgerald siguroi në vitin 2024 të drejta mbi një pjesë prej 5% të Tether, e cila sot mund të vlejë rreth 10 miliardë dollarë. Lutnick ia kaloi më pas pronësinë e bankës djemve të tij.
Senatorët demokratë Elizabeth Warren dhe Ron Wyden i kanë kërkuar Tether-it informacion mbi marrëdhëniet e kompanisë me familjen Lutnick, duke ngritur pikëpyetje nëse kompania mund të ketë kërkuar të ushtrojë ndikim mbi sekretarin amerikan. Sipas një personi me dijeni për komunikimet, të cituar nga ICIJ, Tether nuk u ishte përgjigjur pyetjeve të senatorëve.
Kështu, pas USDT-së që përdoret çdo ditë në tregjet e kriptomonedhave qëndron një kompani private me një vlerësim rreth 200 miliardë dollarë, rezerva të mëdha financiare, miliarda dollarë ar dhe një peshë gjithnjë e më të madhe në financat ndërkombëtare.
Por ndërsa fuqia e saj rritet, transparenca mbi strukturën e pronësisë mbetet e kufizuar.
Burimi: icij.org
