Bashkimi Europian po përgatitet për një valë të re zgjerimi, por përpara se të hapë dyert për anëtarë të rinj duhet të zgjidhë një problem që prej vitesh rëndon mbi funksionimin e tij: a mund të vazhdojë të drejtohet me një metodë “konfederale”, ku shtetet ruajnë të drejtën e vetos në vendime kyçe, ndërkohë që numri i anëtarëve rritet?
Debati pritet të marrë një shtysë të re më 30 shtator, kur Komisioni Europian do të publikojë rishikimin e shumëpritur mbi gatishmërinë e BE-së për zgjerimin. Presidentja e Komisionit, Ursula von der Leyen, e kishte paralajmëruar këtë proces tre vjet më parë, me synimin për të përcaktuar nëse Unioni është në gjendje të zgjerohet dhe njëkohësisht të thellojë integrimin e tij.
Në një analizë të publikuar nga Euractiv, Andrew Duff, ish-përfaqësues i Parlamentit Europian në hartimin e Traktatit të Lisbonës, argumenton se pengesa kryesore nuk janë vetëm vendet që presin anëtarësimin, por vetë mënyra se si funksionon BE-ja. Sipas tij, Unioni po zhvillohet drejt një federate shtetesh, por vazhdon të qeveriset në shumë fusha sipas një metode konfederale, ku qeveritë kombëtare mund të bllokojnë vendimmarrjen.
Në qendër të problemit është unanimiteti. Sot, në një sërë çështjesh të rëndësishme, një shtet i vetëm mund të ndalojë një vendim të përbashkët. Duff argumenton se kjo ka ndikuar jo vetëm në procesin e zgjerimit, por edhe në vendimmarrjen për sanksionet, buxhetin shumëvjeçar të BE-së, politikën e jashtme dhe çështje të tjera të ndjeshme. Sipas tij, edhe negociatat e anëtarësimit janë ngadalësuar sepse Këshilli kërkon unanimitet në çdo hap të procesit.
Me perspektivën e një Unioni me më shumë se 30 vende, problemi mund të bëhet edhe më i madh.Për këtë arsye, në debat po rikthehet ideja e kalimit më të gjerë te votimi me shumicë të cilësuar, në vend të kërkesës që të gjitha shtetet të bien dakord. Duff propozon që ndryshimi i mënyrës së votimit të mund të aktivizohet me mbështetjen e katër të pestave të vendeve anëtare, që përfaqësojnë të paktën dy të tretat e popullsisë së BE-së, duke kufizuar kështu mundësinë e një vetoje të vetme kombëtare.
Kjo çështje lidhet drejtpërdrejt me zgjerimin. Ukraina kërkon një rrugë të përshpejtuar drejt Unionit, ndërsa një grup vendesh të tjera në lindje dhe jug të Europës presin gjithashtu anëtarësimin. Sipas argumentit të Duff, pranimi i vendeve të reja pa ndryshuar më parë mekanizmin e vendimmarrjes rrezikon të krijojë një BE edhe më të vështirë për t’u qeverisur.
Pikërisht ky pritet të jetë testi i Komisionit Europian më 30 shtator – nëse zgjerimi do të vazhdojë mbi strukturën aktuale, apo nëse Brukseli do të hapë edhe çështjen shumë më të ndjeshme të reformimit të traktateve dhe dobësimit të vetos kombëtare.
Burimi: Euractiv
