Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, ka paralajmëruar se Rusia mund të intensifikojë sulmet ndaj infrastrukturës energjetike të Ukrainës, me synimin për të dëmtuar rëndë ose paralizuar rrjetin elektrik të vendit, pikërisht në prag të dimrit.
Paralajmërimi vjen në një moment veçanërisht kritik për Ukrainën. Sulmet ruse ndaj objekteve energjetike janë intensifikuar dhe kanë shkaktuar ndërprerje të energjisë në disa rajone të vendit. Operatori ukrainas i rrjetit, Ukrenergo, ka raportuar ndërprerje emergjente dhe ka bërë thirrje për kursim të energjisë.
Rubio ka theksuar se energjia është shndërruar në një objektiv strategjik të luftës për të dyja palët. Rusia godet rrjetin elektrik ukrainas, ndërsa Ukraina ka goditur objektiva të sektorit energjetik rus, veçanërisht rafineritë dhe infrastrukturën e lidhur me industrinë e naftës dhe gazit. Sipas Rubio-s, pikërisht kjo e bën jashtëzakonisht të vështirë arritjen e një armëpushimi të kufizuar për objektet energjetike. Megjithatë, ai e konsideron përpjekjen për një marrëveshje të tillë si të vlefshme, për shkak të pasojave të drejtpërdrejta humanitare dhe ndikimit më të gjerë ndërkombëtar.
Dimri si armë lufte
Rreziku për Ukrainën nuk lidhet thjesht me ndërprerjen e energjisë elektrike. Sistemi energjetik është i lidhur drejtpërdrejt me furnizimin me ujë, ngrohjen, transportin, komunikimet dhe funksionimin e spitaleve e shërbimeve të tjera jetike.
Në vitet e mëparshme, sulmet ruse ndaj infrastrukturës energjetike kanë lënë miliona ukrainas pa energji dhe pa ngrohje gjatë periudhave me temperatura shumë të ulëta. Sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, sulmet që nga fillimi i pushtimit të plotë rus kanë shkaktuar dëme të jashtëzakonshme në kapacitetet e prodhimit dhe transmetimit të energjisë së Ukrainës.
Tashmë ekzistojnë shenja se Moska synon një fushatë edhe më agresive gjatë dimrit të vitit 2026–2027. Raportime të fundit flasin për një plan të pretenduar rus që parashikon sulme sistematike ndaj nënstacioneve elektrike, hidrocentraleve, termocentraleve dhe objekteve të tjera kritike. Sipas këtyre raportimeve, objektivi do të ishte eliminimi i një pjese shumë të madhe të kapacitetit prodhues të Ukrainës.
Veçanërisht shqetësuese është mundësia që sulmet të prekin edhe nënstacionet që lidhin centralet bërthamore ukrainase me rrjetin elektrik. Një skenar i tillë do të kishte pasoja jo vetëm për furnizimin me energji, por edhe për sigurinë e funksionimit të centraleve bërthamore.
Një luftë për të futur Ukrainën në errësirë
Sulmet ndaj rrjetit energjetik përbëjnë një dimension të veçantë të luftës. Objektivi nuk është vetëm të dëmtohet një kapacitet ekonomik, por të goditet funksionimi normal i shoqërisë.
Një Ukrainë pa energji do të ishte një Ukrainë me spitale nën presion, ujësjellës që funksionojnë me vështirësi, ngrohje të kufizuar, industri të paralizuara dhe qytete që përballen me kushte gjithnjë e më të vështira për jetesë.
Pikërisht për këtë arsye, Bashkimi Evropian ka rritur mbështetjen për sigurinë energjetike të Ukrainës dhe furnizimin e saj me energji elektrike. Sipas Këshillit të BE-së, rreth gjysma e infrastrukturës energjetike ukrainase është dëmtuar ose shkatërruar si pasojë e luftës, ndërsa humbjet e kapacitetit prodhues janë jashtëzakonisht të mëdha.
Sulmet e fundit tregojnë se paralajmërimi nuk është thjesht teorik. Më 7 tetor, sulmet masive ruse në 12 rajone të Ukrainës goditën ndër të tjera infrastrukturën energjetike dhe shkaktuan ndërprerje të energjisë në disa zona të Kievit. Raportohet për të paktën 24 viktima, përfshirë fëmijë.
Një dimension humanitar dhe strategjik
Nëse Rusia arrin të dëmtojë në mënyrë të qëndrueshme rrjetin energjetik ukrainas, pasoja do të shkojnë shumë përtej një problemi teknik të furnizimit me elektricitet. Ato mund të krijojnë një krizë të gjerë humanitare dhe të shtojnë presionin psikologjik mbi popullsinë civile.
Për Moskën, goditja e energjisë mund të shërbejë njëkohësisht si instrument ushtarak, ekonomik dhe politik: të kufizojë kapacitetin industrial të Ukrainës, të vështirësojë funksionimin e ekonomisë dhe të testojë qëndrueshmërinë e popullsisë gjatë dimrit.
Për Perëndimin, ndërkohë, sfida është e dyfishtë: të ndihmojë Ukrainën të mbrojë infrastrukturën kritike dhe, paralelisht, të parandalojë që lufta energjetike të shndërrohet në një spirale të re sulmesh reciproke.
Dhe ndërsa dimri afrohet, elektriciteti nuk është më thjesht çështje infrastrukture. Për Ukrainën, ai mund të bëhet një nga frontet më vendimtare të vetë mbijetesës së vendit.
