Vizita dyditore e kryeministrit indian Narendra Modi në Tel Aviv shënoi një kthesë të qartë dhe publike në politikën e jashtme të Indisë: një afrimitet i fortë me Izraelin dhe një distancim nga qëndrimi tradicional i mosangazhimit mes Izraelit dhe Palestinës. Takimet me kryeministrin Benjamin Netanyahu dhe ceremonitë me simbolikë të theksuar politike e personale e bënë të qartë se marrëdhënia mes dy vendeve ka hyrë në një fazë të re, të bazuar në bashkëpunim strategjik, marrëveshje ushtarake dhe afërsi ideologjike.
Modi shprehu mbështetje të plotë për Izraelin pas sulmeve të 7 tetorit, duke mos përmendur situatën e palestinezëve. Ai përqafoi publikisht Netanyahun, ndërsa në një darkë private, lideri izraelit u shfaq i veshur me veshje tradicionale indiane. Gjatë vizitës, Modi mori një çmim të quajtur “Medalja e Knesset-it”, e përshkruar si nderimi më i lartë i parlamentit izraelit.
Vizita ndodhi në një moment delikat për Izraelin, disa muaj para zgjedhjeve të diskutueshme dhe në një kohë kur Netanyahu përballet me akuza për krime lufte, pretendime për genocid nga OKB-ja dhe një urdhër-arresti nga Gjykata Penale Ndërkombëtare. Asnjë nga liderët nuk iu referua drejtpërdrejt debatit humanitar dhe juridik rreth ofensivës në Gaza, e cila ka vazhduar pavarësisht një armëpushimi të ndërmjetësuar nga presidenti amerikan Donald Trump.
Partneritet strategjik dhe marrëveshje miliardëshe
Në planin ekonomik dhe ushtarak, bashkëpunimi mes dy vendeve është në rritje të shpejtë. Media indiane raportuan për një marrëveshje shumëvjeçare prej 10 miliardë dollarësh në fushën e mbrojtjes, që pritet të përfshijë sisteme të avancuara të mbrojtjes ajrore. Sipas Institutit Ndërkombëtar të Kërkimeve për Paqen në Stokholm (SIPRI), India ka blerë rreth një të tretën e eksporteve të armëve të Izraelit – rreth 20.5 miliardë dollarë mes viteve 2020 dhe 2024 – duke u bërë klienti i tij më i madh.
Për Indinë, përfitimet janë të menjëhershme: teknologji raketore, sisteme survejimi, inteligjencë artificiale. Analisti Bobby Ghosh thekson se qeveria Modi e sheh Izraelin si partner kyç në çështjet e sigurisë, përfshirë mbikëqyrjen dhe spiunazhin. India është përmendur më parë për përdorimin e softuerit izraelit Pegasus për të përgjuar politikanë, gazetarë dhe aktivistë brenda vendit.
Nga solidariteti me Palestinën te afrimi me Izraelin
Historikisht, India ka qenë mbështetëse e çështjes palestineze, duke kundërshtuar ndarjen e Palestinës në vitin 1947 dhe pranimin e Izraelit në OKB në 1949. Udhëheqës si Mahatma Gandhi dhe Jawaharlal Nehru e shihnin luftën palestineze si të ngjashme me përpjekjen indiane për pavarësi.
Megjithatë, nën drejtimin e Modit dhe ideologjisë nacionaliste hindutva të Partisë Bharatiya Janata (BJP), retorika ka ndryshuar rrënjësisht. Sot, lidhjet ushtarake dhe ekonomike me Izraelin shoqërohen me një afërsi ideologjike mes nacionalizmit hindu dhe sionizmit të krahut të djathtë. Ghosh vëren se diskursi i politikanëve izraelitë si Bezalel Smotrich dhe Itamar Ben-Gvir është i ngjashëm me retorikën e figurave nacionaliste hindu në Indi, sidomos në qëndrimet kundër Islamit.
India ka mirëpritur edhe figura të diskutueshme izraelite, përfshirë ministrin e Financave Smotrich, i ndaluar në disa vende të BE-së për deklarata nxitëse kundër palestinezëve dhe për mbështetjen e zgjerimit të vendbanimeve në Bregun Perëndimor.
Ambicie ekonomike dhe llogari gjeopolitike
Modi përmendi shpesh gjatë fjalimit në Knesset iniciativën IMEC – Korridori Ekonomik Indi–Lindja e Mesme–Evropë – që synon të lidhë rajonet përmes infrastrukturës detare, energjetike dhe dixhitale. Megjithëse projekti është ngadalësuar nga paqëndrueshmëria rajonale, India po ndjek një strategji agresive për marrëveshje të tregtisë së lirë me BE-në, SHBA-në, Britaninë, Omanin, Zelandën e Re dhe potencialisht Izraelin.
Kritikët paralajmërojnë se afrimi i hapur me Netanyahun mund të dëmtojë reputacionin ndërkombëtar të Modit, por Ghosh argumenton se reagimet perëndimore ndaj veprimeve të Izraelit kanë qenë kryesisht simbolike. Sipas tij, interesat ekonomike do të mbizotërojnë: “A do të heqin dorë evropianët nga tregu indian për hir të palestinezëve? Nuk ka asnjë shans.”
Një aleancë që riformëson ekuilibrat
Vizita e Modit në Izrael nuk ishte thjesht një gjest diplomatik, por një sinjal i qartë i riorientimit strategjik të Indisë. Nga një politikë tradicionale e balancimit mes Tel Avivit dhe Ramallahut, Nju Delhi po kalon drejt një partneriteti të hapur me Izraelin, të ndërtuar mbi interesa të përbashkëta sigurie, teknologjie dhe ideologjie.
Në një Lindje të Mesme të trazuar dhe në një rend global gjithnjë e më të polarizuar, kjo aleancë “vëllezërish në armë” po riformëson jo vetëm marrëdhëniet dypalëshe, por edhe pozicionimin e Indisë në skenën ndërkombëtare.
(Burimi: France 24)
