Një projektligj i ri në provincën kanadeze Nova Scotia që synon të shpallë qytetin e vogël Windsor si “vendlindjen e hokejit modern mbi akull” ka hapur një debat mes ligjvënësve dhe historianëve, të cilët thonë se pretendimi nuk është i mbështetur plotësisht në fakte historike.
Projektligji u paraqit në fund të shkurtit nga deputetja Melissa Sheehy-Richard, e cila argumenton se dokumente historike tregojnë se loja është luajtur në Windsor që në vitin 1810. Sipas saj, disa tekste të shkruara të kohës përshkruajnë një lojë të quajtur “hurley on the ice” (hurley mbi akull), një referencë ndaj hurling-ut, një sport i lashtë irlandez që luhet me shkopinj dhe zakonisht zhvillohet në një fushë me bar.
Projektligji thekson se kjo lojë u përhap më pas në Halifax, ku një ndeshje hokeji mbi akull u luajt nga ushtarë britanikë të stacionuar në qytet në mesin e viteve 1850, përpara se sporti të merrte formën moderne në Montreal në vitin 1875.
Bazuar në këtë histori, ligji i propozuar kërkon që Windsor të shpallet zyrtarisht “vendlindja e hokejit mbi akull”.
Megjithatë, disa historianë e kundërshtojnë këtë pretendim. Gjatë një paraqitjeje publike këtë javë para ligjvënësve të Nova Scotia-s, historiani Jean-Patrice Martel, bashkautor i librit On the Origin of Hockey (“Mbi origjinën e hokejit”), tha se ka referenca që tregojnë se një sport i ngjashëm është luajtur më herët edhe në Manhattan, Nju Jork.
Megjithatë, Martel theksoi se kërkimi i tij nuk arrin në përfundimin se Nju Jorku është vendlindja e sportit. Ai argumenton se hokeji mbi akull mund të ketë rrënjë edhe më të hershme në Ishujt Britanikë, ku një lojë e quajtur shinty – një sport tradicional skocez me shkopinj – është dokumentuar të jetë luajtur mbi akull që në vitin 1607, gjatë të ashtuquajturës “Ngrica e Madhe” në Skoci.
“Sigurisht që ata ndoshta nuk kishin veshur patina,” tha Martel, duke shtuar se edhe përshkrimi i lojës “hurley on the ice” në Windsor nuk përmend përdorimin e patinave.
Një tjetër kritikë ndaj projektligjit është se ai nuk përmend kontributin e komuniteteve indigjene në zhvillimin e sportit. Historiania dhe udhëheqësja e komunitetit Mi’kmaw, Cheryl Maloney, tha para ligjvënësve se populli Mi’kmaq, një komunitet indigjen që ka jetuar në rajonin Atlantik të Kanadasë për mijëra vjet, luante një lojë të ngjashme mbi akull shumë përpara vitit 1810.
Sipas saj, ekzistojnë të dhëna që tregojnë se në vitin 1749 anëtarë të komunitetit Mi’kmaq luanin një lojë mbi akull me rrënjë pemësh të përdorura si shkopinj, në zonën e Tufts Cove në Dartmouth, Nova Scotia.
Edhe historiani vendas David Jones, i cili ka studiuar historinë e hokejit për dekada, kundërshtoi projektligjin dhe tha se populli Mi’kmaq ka luajtur një rol të rëndësishëm në evolucionin e hokejit në Nova Scotia. Sipas tij, versioni modern i sportit mund të lidhet më shumë me Dartmouth, një komunitet në lindje të Halifaxit.
Jones shtoi se konfuzioni rreth rolit të Windsor mund të jetë krijuar sepse qyteti ka pasur “marrëdhënie publike më të mira” ndër vite.
“Unë me të vërtetë mendoj se ky projektligj u shkrua me ChatGPT,” tha ai me ironi para ligjvënësve, duke kërkuar që nisma të tërhiqet.
Nga ana e saj, Sheehy-Richard i tha BBC-së se projekti nuk synon të përjashtojë askënd dhe se debati historik është ende në zhvillim.
“Qëllimi është të festojmë historinë e hokejit mbi akull në provincën tonë dhe t’u japim banorëve të Nova Scotias diçka për të cilën të krenohen,” tha ajo, duke shtuar se historia e sportit përfshin shumë komunitete dhe njerëz.
Debatet për origjinën e hokejit nuk janë të pazakonta në Kanada. Edhe për disa simbole të tjera kulturore, si pjata e famshme poutine – që përbëhet nga patate të skuqura, djathë i freskët dhe salcë – disa qytete në Quebec kanë pretenduar se janë vendlindja e saj. Një histori e ngjashme ekziston edhe për ëmbëlsirën tradicionale kanadeze butter tart (tartë me gjalpë), origjina e së cilës mbetet gjithashtu e diskutueshme.
(Burimi: BBC)
