Kuvendi i Kosovës pritet të mblidhet në një seancë të jashtëzakonshme sot nё mbrёmje për të votuar për zgjedhjen e Presidentit të Republikës, në një moment politik të tensionuar dhe në prag të përfundimit të afatit kushtetues për zgjedhjen e kreut të shtetit.
Deri në momentet e fundit para nisjes së seancës, Glauk Konjufca, i propozuar nga Lëvizja Vetëvendosje, ishte kandidati i vetëm i konfirmuar për postin e Presidentit. Megjithatë, pak minuta para, LVV ka dorëzuar edhe një kandidaturë të dytë, duke nominuar Fatmire Mulhaxha Kollçakun për këtë post.
Në të njëjtën kohë, opozita ka reaguar ashpër ndaj zhvillimeve në Kuvend. Shefi i grupit parlamentar të AAK-së, Besnik Tahiri, i cilësoi proceset e ditës si “improvizim politik” dhe akuzoi qeverinë për përpjekje për të krijuar një spektakël politik.
“Sot pamë një tendencë për të shpërndarë mjegull te qytetarët e Kosovës. Ndryshimi i Kushtetutës nuk bëhet brenda natës. Ajo që ndodhi sot i ngjan më shumë një cirku sesa një pune serioze institucionale,” tha Tahiri para gazetarëve.
Ndërkohë, deputeti i Vetëvendosjes Adnan Rrustemi kishte deklaruar më herët se nuk kishte informacion për një kandidaturë të dytë, duke theksuar se kandidaturat mund të dorëzohen edhe gjatë vetë seancës parlamentare.
Amendamentet kushtetuese të propozuara nga Vjosa Osmani
Në të njëjtën ditë, presidentja në detyrë Vjosa Osmani ka dorëzuar në Kuvend amendamente kushtetuese që parashohin një ndryshim të rëndësishëm në mënyrën e zgjedhjes së presidentit: zgjedhjen e drejtpërdrejtë nga qytetarët.
Osmani njoftoi se amendamentet janë hartuar që në vitin 2011 nga Komisioni për amendamentimin e Kushtetutës dhe se synojnë të shmangin bllokimet e përsëritura politike që kanë ndodhur në procesin e zgjedhjes së presidentit nga Kuvendi.
Sipas këtyre amendamenteve, presidenti i Kosovës do të zgjidhej drejtpërdrejt nga qytetarët me të drejtë vote.
Propozimi parashikon që zgjedhjet presidenciale të shpallen nga kryetari i Kuvendit jo më vonë se gjashtë muaj para përfundimit të mandatit të presidentit aktual.
Amendamentet gjithashtu përcaktojnë mënyrën e kandidimit. Kandidat për president mund të jetë çdo shtetas që plotëson kushtet kushtetuese dhe mund të propozohet në disa mënyra:
- nga subjektet politike që kanë kaluar pragun zgjedhor në zgjedhjet e fundit,
- nga partitë që mbajnë ulëse të garantuara në Kuvend,
- ose përmes një peticioni me të paktën 15 mijë nënshkrime të votuesve të regjistruar në Kosovë.
Sipas amendamenteve, një parti parlamentare mund të propozojë vetëm një kandidat.
Në rast se një kandidat merr më shumë se 50% të votave, ai zgjidhet president. Nëse asnjë kandidat nuk arrin shumicën absolute në raundin e parë, atëherë parashihet një raund i dytë zgjedhjesh mes dy kandidatëve më të votuar.
Mandati i Osmanit drejt fundit
Propozimi i presidentes vjen në një moment kritik, pasi mandati i Vjosa Osmanit përfundon më 5 prill 2026. Ajo u zgjodh presidente më 4 prill 2021, në raundin e tretë të votimit në Kuvend, ku mori 71 vota pro nga 82 deputetë që morën pjesë në votim, ndërsa 11 vota ishin të pavlefshme.
Nëse Kuvendi nuk arrin të zgjedhë presidentin brenda afateve kushtetuese, Kosova rrezikon të përballet me një krizë të re institucionale, vetëm pak kohë pasi vendi arriti të formojë institucionet legjislative dhe ekzekutive pas zgjedhjeve.
Për momentin, vëmendja është përqendruar te seanca e jashtëzakonshme qё ёshtё thirrur mbrёmjen e sotme, ku deputetët pritet të votojnë për kreun e ri të shtetit në një proces që mund të përcaktojë drejtimin politik të vendit në muajt e ardhshëm.
