Gjiganti gjerman i veshjeve sportive Adidas po përballet me thirrje për bojkot pas një fushate ku shfaqet Shalev Biton, një ish-ushtar izraelit që humbi këmbën e majtë pasi u plagos gjatë luftimeve pranë Gazës në vitin 2021.
Polemika lidhet me promovimin në Izrael të “Single Shoe Service”, shërbimit të Adidas që u mundëson personave me amputime ose nevoja të veçanta të blejnë vetëm një këpucë. Aktivistë për të drejtat e njeriut dhe përdorues të rrjeteve sociale kanë kundërshtuar zgjedhjen e një veterani të ushtrisë izraelite si imazh të një nisme për aksesueshmërinë, ndërsa lufta në Gaza ka lënë mijëra palestinezë me amputime dhe dëmtime të rënda të gjymtyrëve.
Sipas të dhënave të Organizatës Botërore të Shëndetësisë, që prej tetorit 2023 në Gaza janë regjistruar më shumë se 5 mijë amputime traumatike dhe mbi 22 mijë dëmtime të rënda të gjymtyrëve. OBSH ka raportuar gjithashtu se më shumë se 42 mijë persona kanë pësuar dëmtime që kërkojnë rehabilitim afatgjatë.
Situata është veçanërisht e rëndë për fëmijët. UNICEF raportonte se deri më 3 shkurt 2026, mbi 11 mijë fëmijë kishin pësuar dëmtime që u kanë ndryshuar jetën. Ndërkohë, nga 2,277 persona me amputime të vlerësuar nga shtatori 2024 deri në maj 2026, vetëm 502 ishin pajisur me proteza, në kushtet e mungesave të mëdha të shërbimeve rehabilituese dhe pajisjeve ndihmëse në Gaza.
Pikërisht ky kontrast është vendosur në qendër të kritikave ndaj Adidas. Kundërshtimet nuk janë drejtuar kryesisht ndaj vetë shërbimit për personat me aftësi të kufizuara, por ndaj zgjedhjes së Biton si përfaqësues të fushatës, për shkak të së kaluarës së tij ushtarake dhe kontekstit të luftës në Gaza.
Thirrjeve për bojkot iu bashkua edhe aktori spanjoll Javier Bardem, i cili përmes një postimi në Instagram u bëri thirrje ndjekësve të tij të bojkotojnë Adidas pas promovimit të shërbimit në Izrael me ish-ushtarin.
“Single Shoe Service” u prezantua në Europë më 19 janar 2026 dhe u njoftua zyrtarisht nga kompania në mars. Sipas Adidas, shërbimi ofrohet në dyqanet e kompanisë në 23 vende europiane.
Polemika e re rikthen në vëmendje edhe përplasjen që Adidas pati në vitin 2024 për shkak të modeles amerikano-palestineze Bella Hadid. Kompania e hoqi atë nga një fushatë për këpucë retro të lidhur me Lojërat Olimpike të Mynihut të vitit 1972, pasi Izraeli kritikoi përfshirjen e saj. Hadid njihet për mbështetjen publike të të drejtave të palestinezëve.
Adidas kërkoi më pas falje ndaj Hadid dhe partnerëve të tjerë të fushatës, duke e cilësuar situatën një “gabim të paqëllimshëm”, por nuk e ndryshoi vendimin për largimin e saj, çka edhe atëherë shkaktoi thirrje për bojkot.
Aktivisti palestinez Sami Al-Arian akuzoi kompaninë për standard të dyfishtë në qëndrimin ndaj çështjes palestineze dhe tha se një bojkot që prek fitimet e Adidas mund ta detyrojë kompaninë të përballet me pasojat e zgjedhjeve të saj. Edhe komentatori politik britanik Sami Hamdi tha se Adidas mund të përballet me një fushatë të ngjashme me ato që kanë shënjestruar marka të tjera ndërkombëtare gjatë luftës në Gaza.
