Rusia dhe aleatët e saj euroaziatikë po i bëjnë presion Armenisë që të vendosë qartë orientimin e saj gjeopolitik. Presidenti rus Vladimir Putin, së bashku me presidentët e Bjellorusisë, Kazakistanit dhe Kirgistanit, kanë kërkuar zyrtarisht që Armenia të zhvillojë sa më shpejt një referendum kombëtar për të vendosur nëse dëshiron të anëtarësohet në Bashkimin Europian apo të mbetet pjesë e Bashkimit Ekonomik Euroaziatik (EAEU).
Në një deklaratë të përbashkët të publikuar nga Kremlini, liderët e katër vendeve theksojnë se qytetarët armenë duhet të shprehen drejtpërdrejt për të ardhmen strategjike të vendit.
“Ne ndajmë qëndrimin se në Republikën e Armenisë duhet të mbahet sa më shpejt një referendum mbarëkombëtar mbi anëtarësimin në Bashkimin Europian ose vazhdimin e anëtarësisë në Bashkimin Ekonomik Euroaziatik,” thuhet në deklaratë.
Dokumenti mban firmat e presidentit rus Vladimir Putin, presidentit bjellorus Alexander Lukashenko, presidentit kazak Kassym-Jomart Tokayev dhe presidentit kirgiz Sadyr Japarov.
Moska paralajmëron pasoja ekonomike
Liderët euroaziatikë paralajmërojnë se përgatitjet e Armenisë për një afrim të mëtejshëm me Bashkimin Europian krijojnë “rreziqe të konsiderueshme” për sigurinë ekonomike të vendeve anëtare të EAEU-së.
Sipas deklaratës, deri në dhjetor 2026 do të përgatitet një raport i posaçëm që do të analizojë pasojat ekonomike të mundshme në rast se Armenia largohet nga Bashkimi Ekonomik Euroaziatik.
Kremlini ka paralajmëruar vazhdimisht se anëtarësimi në Bashkimin Europian dhe pjesëmarrja në EAEU janë projekte të papajtueshme mes tyre, duke argumentuar se një vend nuk mund të jetë njëkohësisht pjesë e të dy sistemeve ekonomike.
Armenia po afrohet me Europën
Debati mbi orientimin strategjik të Armenisë është intensifikuar muajt e fundit.
Qeveria në Jerevan ka shtuar kontaktet me Bashkimin Europian dhe në fillim të këtij viti miratoi legjislacion që hap zyrtarisht procesin për një integrim të mundshëm europian në të ardhmen.
Ky kurs është parë me shqetësim në Moskë, e cila për dekada e ka konsideruar Armeninë një nga aleatët e saj më të afërt në Kaukazin Jugor.
Megjithatë, autoritetet armene kanë deklaruar se synojnë të ruajnë bashkëpunimin me Bashkimin Ekonomik Euroaziatik, ndërkohë që zgjerojnë marrëdhëniet me Bashkimin Europian.
Çfarë rrezikon Armenia?
Vetëm një ditë më parë, vetë Vladimir Putin paralajmëroi se një shkëputje nga blloku ekonomik euroaziatik mund t’i kushtojë shtrenjtë Armenisë.
Sipas tij, vendi mund të humbasë aksesin preferencial në tregun e EAEU-së, energjinë me çmime të favorshme, rregullat e lehtësuara për tregtinë dhe migracionin, si dhe një pjesë të investimeve ruse.
Putin deklaroi se disa ekspertë vlerësojnë se Armenia mund të humbasë deri në 14% të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB) nëse largohet nga bashkimi ekonomik i udhëhequr nga Moska.
Megjithatë, presidenti rus theksoi se vendimi përfundimtar i takon popullit armen.
Kërkesa për referendum tregon se beteja për orientimin strategjik të Armenisë po hyn në një fazë të re, ku vendi pritet të përballet me një zgjedhje historike: të vazhdojë në orbitën ekonomike dhe politike të Rusisë apo të përshpejtojë rrugën drejt Bashkimit Europian.
Burimi: AA
