Banka Qendrore Evropiane (BQE) ka vendosur t’i mbajë të pandryshuara normat bazë të interesit, por ka bërë të ditur se po monitoron nga afër goditjen që çmimet e energjisë po i shkaktojnë ekonomisë. Ndikimi i luftës kundër Iranit mbi kostot e energjisë ka bërë që inflacioni të tejkalojë objektivin e vendosur nga BQE.
Muajin e kaluar, BQE rriti normat e interesit dhe la të kuptohej se mund të pasonin rritje të tjera. Megjithatë, një seri treguesish relativisht të qëndrueshëm ekonomikë në javët që pasuan e zbehën nevojën për një ndërhyrje të menjëhershme.
Sidoqoftë, vendimi i së enjtes u mor në një kohë kur çmimet e kontratave të naftës në bursat ndërkombëtare kapërcyen sërish përkohësisht nivelin e 100 dollarëve për fuçi, ndërsa përplasjet ushtarake mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit janë bërë tashmë një realitet i përditshëm.
Çfarë deklaroi BQE për vendimin mbi normat e interesit?
Banka qendrore me seli në Frankfurt, përgjegjëse për politikën monetare të vendeve të eurozonës, bëri të ditur se perspektiva për çmimet e energjisë mbetet, për momentin, në përputhje me parashikimet e muajit qershor, megjithëse ndjeshëm më e lartë krahasuar me periudhën para shpërthimit të konfliktit në Lindjen e Mesme.
“Pasiguria mbetet e lartë dhe ndikimi i plotë inflacionist i goditjes energjetike ende nuk është materializuar plotësisht,” thuhet në deklaratën e BQE-së.
Institucioni shtoi se po “monitoron nga afër intensitetin dhe kohëzgjatjen e kësaj goditjeje, si edhe efektet e saj të tërthorta dhe ato të raundit të dytë”, të cilat mund të përhapen në sektorë të tjerë të ekonomisë.
BQE ritheksoi angazhimin e saj për ta mbajtur inflacionin pranë objektivit prej 2% në afat të mesëm.
Gjithashtu, banka nënvizoi se do të vazhdojë të ndjekë një qasje të bazuar në të dhënat ekonomike dhe në vendimmarrje nga një mbledhje në tjetrën, duke lënë të hapur mundësinë e rritjeve të mëtejshme të normave të interesit nëse rrethanat e kërkojnë.
Në çfarë niveli ndodhen aktualisht normat e interesit në eurozonë?
Norma e depozitave pranë BQE-së, e konsideruar si norma më e rëndësishme bazë, mbetet në 2,25%.
Ndërkohë norma e operacioneve kryesore të rifinancimit është 2,40%, kurse norma e kredisë marxhinale është 2,65%.
Këto nivele janë dukshëm më të ulëta se kulmi prej 4,5%, i arritur gjatë vitit 2023, në kulmin e presioneve inflacioniste të shkaktuara pas pandemisë së COVID-19 dhe pushtimit rus të Ukrainës.
Këto janë normat me të cilat BQE u jep hua ose pranon depozita nga bankat tregtare. Edhe pse nuk janë normat që qytetarët paguajnë për kreditë hipotekore apo përfitojnë për kursimet e tyre, ato ndikojnë drejtpërdrejt në nivelin e interesave që aplikojnë bankat ndaj klientëve.
Lagarde: Rreziqet inflacioniste mbeten të larta
Presidentja e BQE-së, Christine Lagarde, deklaroi gjatë konferencës për shtyp se “disa guvernatorë” kishin shqyrtuar mundësinë e një rritjeje të normave të interesit gjatë mbledhjes së këtij muaji.
“Aktualisht ekziston rreziku që goditja energjetike të intensifikohet më tej dhe ndikimi i saj mbi çmimet dhe pagat të jetë më i madh sesa parashikohet. Sa më gjatë të mbeten të larta çmimet e energjisë, aq më e madhe është mundësia që ato të ushqejnë inflacionin në të gjithë ekonominë përmes efekteve të tërthorta dhe atyre të raundit të dytë,” tha Lagarde.
Megjithatë, ajo theksoi edhe disa sinjale pozitive në ekonominë evropiane, duke përmendur përmirësimin e tregut të punës, rritjen e aktivitetit industrial dhe planet për shtimin e investimeve në mbrojtjen evropiane.
Sipas saj, pjesa dërrmuese e presioneve inflacioniste vazhdon të vijë nga energjia, dhe jo nga mallrat bazë si ushqimet.
Inflacioni në eurozonë ra në 2,8% gjatë muajit qershor, nga 3,2% në maj, por inflacioni në sektorin e energjisë mbeti shumë më i lartë, duke arritur 8,5% në qershor dhe 10,8% në maj.
Pse bankat qendrore rrisin normat e interesit?
Rritja e normave të interesit është një nga instrumentet kryesore që bankat qendrore përdorin për të frenuar inflacionin.
Logjika ekonomike është se kreditë bëhen më të shtrenjta, çka dekurajon huamarrjen për konsum apo investime jo thelbësore, ngadalëson aktivitetin ekonomik dhe ul kërkesën në treg. Si pasojë, presioni mbi çmimet zbutet dhe inflacioni priret të rikthehet gradualisht drejt objektivit të synuar.
