Kryeqytetet e Bashkimit Evropian tradicionalisht hezitojnë të heqin dorë nga kompetencat e tyre në favor të Brukselit. Por zhvillimet e fundit sugjerojnë se ekziston diçka që e kundërshtojnë edhe më shumë: transferimin e pushtetit drejt Parisit.
Prej vitesh, institucionet evropiane kanë inkurajuar shtetet anëtare t’i delegojnë kompetencat mbikëqyrëse Autoritetit Evropian të Letrave me Vlerë dhe Tregjeve (ESMA), rregullatorit të tregjeve të kapitalit të BE-së. Përpjekjet kanë hasur rezistencë të fortë për një arsye të thjeshtë: shumica e shteteve anëtare nuk e pëlqejnë idenë.
Ekziston, megjithatë, një përjashtim i rëndësishëm: Franca.
Ekonomia e dytë më e madhe e BE-së është ndër mbështetëset më të vendosura të integrimit të tregjeve evropiane të kapitalit, të cilat mbeten thellësisht të fragmentuara. Parisi ka shprehur vazhdimisht frustrimin e tij ndaj ritmit të ngadaltë të përpjekjeve për të kanalizuar triliona euro kursime private drejt investimeve që nxisin rritjen ekonomike – objektivi kryesor i nismës së njohur si “Unioni i Kursimeve dhe Investimeve” (Savings and Investment Union – SIU).
Megjithatë, mbështetja franceze për centralizimin e mbikëqyrjes së aktorëve kyç financiarë – përfshirë bursat, depozitarët qendrorë të letrave me vlerë dhe menaxherët e aseteve – ka shtuar dyshimet e vendeve të tjera të BE-së se pas kësaj mund të fshihet edhe një interes tjetër. A është rastësi, pyesin ata, që selia e ESMA-s ndodhet pikërisht në Paris?
Shumë besojnë se jo.
“Francezët nuk do ta mbështesnin mbikëqyrjen e centralizuar, ose të paktën nuk do ta mbështesnin me kaq entuziazëm, nëse ESMA nuk do të ishte në Paris”, shprehet një diplomat evropian. (Për të shmangur keqkuptimet: ai nuk është francez.)
Por a qëndron kjo tezë? A po bashkëpunojnë burokratët e Brukselit me francezët për të marrë gradualisht kontrollin mbi sistemet financiare kombëtare? Dhe a po shndërrohet debati mbi mbikëqyrjen qendrore në një shpërqendrim nga reforma më të rëndësishme, si zhvillimi i tregut evropian të sekuritizimit apo krijimi i produkteve të reja të kursimit, siç sugjeroi së fundmi kryeministri i Luksemburgut?
Ka arsye të forta për të menduar se përgjigjja për të gjitha këto pyetje është: jo.
Së pari, shumica dërrmuese e ekspertëve bien dakord se centralizimi i mbikëqyrjes është një hap thelbësor për krijimin e SIU-së. Sipas Komisionit Evropian, kjo mund të gjenerojë deri në 470 miliardë euro investime private shtesë çdo vit, ose rreth 2.5% të prodhimit total ekonomik të BE-së.
“Mbikëqyrja formëson tregjet”, thotë Nicolas Véron, studiues i lartë në institutin Bruegel me seli në Bruksel. “Nëse mbikëqyrja është e fragmentuar, tregjet mbeten të fragmentuara. Nëse dëshironi tregje të integruara, ju duhet mbikëqyrje e integruar.”
I njëjti arsyetim e shtyu ish-kryeministrin italian Mario Draghi të propozojë transformimin e ESMA-s në një version evropian të Komisionit Amerikan të Letrave me Vlerë dhe Bursave (SEC), autoritetit të fuqishëm financiar të SHBA-së. Ideja mbështetet gjithashtu nga Banka Qendrore Evropiane (ECB), ku Draghi ka shërbyer më parë si president.
Për më tepër, përpjekja për të centralizuar mbikëqyrjen ka fituar mbështetjen e ekonomive të tjera kryesore të BE-së: Gjermanisë, Italisë, Spanjës, Polonisë dhe Holandës. Këto vende, së bashku me Francën, formojnë grupin e njohur si “E6”. Nëse fuqizimi i ESMA-s është një manovër franceze, atëherë përse Berlini, Roma, Madridi, Varshava dhe Haga duket se e mbështesin?
Sipas Véron, ideja se centralizimi i mbikëqyrjes është një “kurth francez” është paksa qesharake.
“Pretendimi se vendimmarrja dhe sjellja e ESMA-s ndikohen në mënyrë domethënëse nga fakti që institucioni ndodhet në Paris nuk mbështetet nga prova serioze”, argumenton ai. “Megjithatë, është e vërtetë që francezët janë më konstruktivë për këtë çështje. Ata ndiejnë një lloj krenarie dhe pronësie institucionale që i bën më pozitivë ndaj centralizimit sesa do të ishin nëse ESMA do të ndodhej në Frankfurt.”
Me fjalë të tjera, entuziazmi nuk është domosdoshmërisht makiavelizëm.
Një propozim ambicioz
Megjithatë, arsyet për kujdes mbeten të shumta.
Një prej tyre është vetë kompleksiteti i propozimit të Komisionit Evropian.
Paketa legjislative e prezantuar në dhjetor të vitit të kaluar, e njohur si Paketa për Integrimin dhe Mbikëqyrjen e Tregjeve (Market Integration and Supervision Package – MISP), parashikon ndryshime të thella në kompetencat mbikëqyrëse dhe strukturën qeverisëse të ESMA-s.
MISP synon të transferojë nën mbikëqyrjen e ESMA-s të gjithë depozitarët qendrorë të rëndësishëm, palët qendrore, platformat e tregtimit dhe ofruesit e shërbimeve të aseteve kripto. Paketa propozon gjithashtu krijimin e një Bordi Ekzekutiv të pavarur me pesë anëtarë, i cili do të marrë vendimet më të rëndësishme të autoritetit.
Vetë mënyra se si është ndërtuar paketa e bën atë edhe më komplekse. E shtrirë në rreth 500 faqe, ajo përbëhet nga tre propozime legjislative që ndryshojnë ose shfuqizojnë gjithsej 14 rregullore dhe pesë direktiva evropiane.
Karel Lannoo, drejtor i Qendrës për Studime të Politikave Evropiane (CEPS), argumenton se paketa është aq komplekse sa vetë Komisioni ka gabuar në llogaritjen e numrit të akteve ligjore që preken prej saj.
Sipas tij, objektivi i Komisionit për ta përfunduar procesin deri në fund të këtij viti është jorealist.
“Kjo është paketa më e madhe legjislative e tipit ‘Omnibus’ që ekziston aktualisht”, thotë ai. “Nëntëmbëdhjetë akte legjislative. Zot i madh.”
Pazare politike në sfond
Politika, si gjithmonë, mbetet një pengesë potenciale.
Në një takim të zhvilluar së fundmi në Bruksel, përfaqësuesit e grupit E6 prezantuan një dokument joformal (non-paper) mbi centralizimin e mbikëqyrjes përpara vendeve të tjera anëtare. Sipas burimeve të njohura me diskutimet, kjo shkaktoi konfuzion dhe pakënaqësi te shumë shtete më të vogla.
Shqetësimet nuk janë pa bazë. Dokumenti propozon, ndër të tjera, që disa platforma gjermane të tregtimit të kripto-aseteve të përjashtohen nga mbikëqyrja e drejtpërdrejtë e ESMA-s, duke nxitur spekulime për marrëveshje politike brenda grupit E6.
“Mendoj se ka pazare politike”, thotë Lannoo. “Unë marr këtë, ti merr atë.”
Megjithatë, jo të gjithë e konsiderojnë këtë problem.
“Grupet e shteteve anëtare krijojnë aleanca për të promovuar interesat e tyre. Kjo është pjesë normale e dialogut evropian”, deklaroi një zyrtar i BE-së nga një vend jashtë grupit E6.
Edhe Franca ka hedhur poshtë pretendimet se po përpiqet të imponojë vullnetin e saj mbi vendet më të vogla.
“Dua që të gjithë ta dëgjojnë qartë: ky dokument është një kontribut në punën tonë të përbashkët dhe jo një pozicion i tipit ‘ose e pranoni, ose e lini’”, deklaroi ministri francez i Financave, Roland Lescure, gjatë takimit të ministrave të Financave të BE-së në Luksemburg.
Ndërkohë, Irlanda – e cila do të marrë presidencën e radhës së Këshillit të BE-së nga Qipro në korrik dhe tradicionalisht ka qenë kundërshtare e fortë e centralizimit të mbikëqyrjes – nuk duket se është tërhequr nga diskutimi.
“Përfundimi i qëndrimit të Këshillit mbi MISP do të jetë prioriteti im kryesor në muajt e ardhshëm”, deklaroi ministri irlandez i Financave, Simon Harris. “Nëse jo tani, atëherë kur duhet Evropa të marrë vendimin për të thelluar tregjet e saj të kapitalit?”
Për këtë pikë, ndoshta të gjithë mund të bien dakord.
Burimi: Euroactiv
