Bashkimi Evropian ka prezantuar një plan për të mobilizuar fonde publike dhe private me qëllim zgjerimin në shkallë gjigante të kapaciteteve të inteligjencës artificiale dhe arritjen e pavarësisë nga qeveritë jashtë Evropës. Plani parashikon ndërtimin e shtatë qendrave të reja të teknologjisë së avancuar në të gjithë bllokun evropian.
Komisioni Evropian njoftoi të enjten hapjen e një procedure tenderimi, e cila synon të sigurojë më shumë se 30 miliardë euro (34 miliardë dollarë) financime publike dhe private për ndërtimin e shtatë të ashtuquajturave gigafabrika të inteligjencës artificiale, me synim forcimin e pavarësisë së Bashkimit Evropian në fushën e fuqisë kompjuterike.
Nga kjo shumë, 10 miliardë euro do të sigurohen nga Bashkimi Evropian dhe shtetet anëtare, ndërsa 20 miliardë eurot e tjera do të vijnë nga investitorët privatë.
Fondet do të mblidhen dhe shpërndahen nga Ndërmarrja e Përbashkët Evropiane për Kompjuterizimin me Performancë të Lartë (EuroHPC JU), e krijuar në vitin 2020 me synimin për të zhvilluar “një ekosistem superkompjuterik të klasit botëror, duke bashkuar burimet e Bashkimit Evropian, vendeve evropiane dhe partnerëve privatë”.
Konsorciumet dhe strukturat me qëllim të posaçëm (SPV – Special Purpose Vehicles), të përbëra nga ofrues të teknologjisë, kompani të shërbimeve cloud, institucione publike dhe investitorë, do të kenë të drejtë të aplikojnë për financim.
Sipas Komisionit Evropian, prodhuesit e çipave AMD, Nvidia dhe Qualcomm kanë nënshkruar letra ku shprehin qëllimin për të furnizuar me procesorë grupet që do të përfshihen në këto projekte.
Komisioni deklaroi se kjo skemë do të “zgjerojë kapacitetin kompjuterik të Evropës për inteligjencën artificiale dhe do t’u japë start-up-eve, kompanive në zgjerim, ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme, industrisë, universiteteve dhe autoriteteve publike akses në infrastrukturën e nevojshme”.
Duke folur për ndërtimin e këtyre objekteve – të cilat do të prodhojnë procesorë të avancuar për inteligjencën artificiale, platforma softuerike dhe arkitektura teknologjike cloud, lidhje me shpejtësi të lartë dhe qendra të dhënash me efikasitet energjetik – Henna Virkkunen, zëvendëspresidentja ekzekutive e Komisionit Evropian për Sovranitetin Teknologjik, Sigurinë dhe Demokracinë, e cilësoi këtë moment si “një pikë kthese”.
“Qasja në shkallën e jashtëzakonshme të fuqisë kompjuterike brenda gigafabrikave të inteligjencës artificiale është një domosdoshmëri strategjike për Evropën, ndërsa zhvillimi i inteligjencës artificiale po përshpejtohet”, deklaroi ajo.
BE-ja mbetet e varur nga ShBA-ja dhe Kina në fushën e teknologjisë
Aktualisht, Bashkimi Evropian operon 19 qendra të dhënash të shpërndara nga Spanja deri në Finlandë.
Megjithatë, blloku evropian vazhdon të jetë shumë i varur nga aktorë të huaj për teknologjitë e tij kritike, një situatë që e bën atë dhe shtetet anëtare jashtëzakonisht të ekspozuara ndaj ndikimeve dhe presioneve të faktorëve të jashtëm.
Presidenti amerikan Donald Trump, për shembull, ka bërë të qartë synimin e tij për të përdorur fuqinë ekonomike të Shteteve të Bashkuara për të ndikuar mënyrën se si Bashkimi Evropian dhe vendet e tij anëtare rregullojnë kompanitë amerikane të teknologjisë.
Nga ana tjetër, Kina ka kufizuar furnizimin me disa minerale kritike për këtë sektor.
BE-ja tani synon të trefishojë kapacitetin e qendrave të të dhënave brenda pesë deri në shtatë viteve të ardhshme, në mënyrë që të fitojë më shumë pavarësi teknologjike. Megjithatë, ajo pranon se përballet me sfida të mëdha në konkurrencën me ShBA-në dhe Kinën, ku ndër faktorët kryesorë është edhe kostoja shumë më e ulët e energjisë.
Një raport i fundit i publikuar nga Komisioni Evropian dhe i paraqitur në Parlamentin Evropian paraqet një perspektivë shqetësuese nëse situata mbetet e pandryshuar, duke paralajmëruar:
“Bizneset evropiane dhe autoritetet publike do të vazhdojnë të varen nga ofruesit amerikanë të inteligjencës artificiale, në dëm të ofruesve evropianë të shërbimeve, të cilët përpiqen të qëndrojnë në kufirin më të avancuar të teknologjisë.”
Raporti thekson gjithashtu se “varësia nga ofruesit gjigantë të shërbimeve cloud dhe të fuqisë kompjuterike për inteligjencën artificiale, veçanërisht për përdorime me rëndësi kritike, do të vazhdojë t’i ekspozojë të dhënat ndaj aksesit nga vende të treta dhe të krijojë rreziqe për vazhdimësinë e shërbimeve, duke cenuar autonominë operacionale”.
BE-ja shet teknologjinë e së ardhmes – por a janë qytetarët gati ta blejnë?
Udhëheqësit evropianë kanë ngritur alarmin për vonesat e Bashkimit Evropian në garën globale të inteligjencës artificiale. Megjithatë, një pjesë e qytetarëve mbeten skeptikë ndaj kësaj teknologjie për shkak të shqetësimeve sociale, ekonomike dhe mjedisore.
Komisioni Evropian është përpjekur të zbusë këto frikëra duke premtuar se teknologjia e re do të zhvillohet dhe operohet në përputhje me “standardet e BE-së për mbrojtjen e të dhënave, sigurinë, mbrojtjen dhe etikën”, duke iu referuar kuadrit rregullator evropian, përfshirë Aktin për Shërbimet Digjitale (Digital Services Act) dhe Aktin për Tregjet Digjitale (Digital Markets Act).
Përtej frikës nga humbjet masive të vendeve të punës si pasojë e përhapjes së inteligjencës artificiale, ndërtimi i këtyre objekteve gjigante teknologjike ka hasur kundërshtime në mbarë botën për shkak të ndikimit mjedisor.
Qendrat e mëdha të të dhënave konsumojnë sasi jashtëzakonisht të mëdha uji dhe energjie, ndërsa prodhojnë gjithashtu nivele të konsiderueshme ndotjeje akustike.
Komisioni Evropian ka deklaruar se do të pranojë ofertat për projektet e reja deri më 12 nëntor dhe se shpërndarja e fondeve do të nisë në fillim të vitit 2027, në mënyrë që ndërtimi i gigafabrikave të mund të fillojë brenda po atij viti.
Burimi: DW
