Heqja e pjesshme e kufizimeve të internetit në Iran ka nxjerrë në pah një valë të fortë zemërimi mes qytetarëve për inflacionin ekstrem dhe rritjen dramatike të çmimeve të ushqimeve, ndërsa shumë iranianë po përballen me mungesa dhe vështirësi ekonomike gjithnjë e më të rënda.
Autoritetet iraniane nisën të martën rikthimin gradual të lidhjes me internetin global, i cili ishte ndërprerë që në ditën e parë të luftës SHBA-Izrael kundër Iranit, më 28 shkurt. Edhe gjatë protestave masive të janarit, regjimi kishte përdorur të njëjtën metodë izolimi dixhital. Megjithatë, lidhja vazhdon të mbetet e kufizuar në shumë zona dhe interneti mobil ende funksionon me probleme.
Por edhe kjo hapje e pjesshme mjaftoi që rrjetet sociale të mbusheshin me ankesa dhe zemërim për krizën ekonomike në vend.
Sipas raportimeve, çmimet e vajit vegjetal janë rritur me 308% brenda një viti, pula me 190%, ndërsa orizi me 170%.
“Çdo gjë është bërë aq e shtrenjtë. Është kthyer në katastrofë”, shkroi një përdorues në rrjetet sociale. “Del nga tregu me zemër të thyer pasi ke shpenzuar të gjitha kursimet. Është e padurueshme. Nuk kemi më durim për të bërë një jetë normale.”
Presidenti iranian Masoud Pezeshkian, të cilit i atribuohet pjesërisht vendimi për rikthimin e internetit, fajësoi SHBA-në për krizën ekonomike, duke deklaruar se Uashingtoni kishte kaluar në “luftë ekonomike” pasi nuk arriti të rrëzonte qeverinë iraniane.
Ndërkohë, Ministria iraniane e Inteligjencës paralajmëroi se liria në internet mund të përdoret për “luftë njohëse” dhe destabilizim social. Në një deklaratë të gjatë, ministria akuzoi kundërshtarët e Iranit se po përpiqen të “nxisin protestuesit dhe t’i nxjerrin në rrugë”.
“Armiku, i mundur në frontin ushtarak, tani po fokusohet te lufta e butë, lufta psikologjike dhe provokimet sociale”, thuhej në deklaratë.
Qeveria iraniane ka njoftuar krijimin e një “komiteti të ekonomisë së rezistencës” për të luftuar abuzimet me çmimet dhe mungesat e produkteve, por inflacioni galopant vazhdon të godasë ekonominë iraniane për shkak të sanksioneve ndërkombëtare, presionit mbi monedhën vendase dhe reduktimit të subvencioneve shtetërore.
Sipas të dhënave të Fondit Monetar Ndërkombëtar, inflacioni ushqimor në Iran ka arritur mes 140% dhe 200%, ndërsa inflacioni i përgjithshëm ka shkuar në rreth 70%.
Një sondazh i publikuar të mërkurën tregoi se vetëm 9% e qytetarëve mbështesin vazhdimin e kufizimeve të internetit.
Në të njëjtën kohë, mbështetës të qeverisë kanë tentuar të mbushin rrjetet sociale me mesazhe kundër Reza Pahlavit, djalit të shahut të rrëzuar iranian, duke pretenduar se ai kishte mbështetur publikisht sulmet amerikane dhe izraelite ndaj Iranit.
Aktivisti i njohur i të drejtave të njeriut, Emadeddin Baghi, shkroi se tre muajt e luftës kishin qenë “të përgjakshëm”, ndërsa zërat e qytetarëve kishin mbetur të izoluar.
“Për tre muaj, zërat tanë nuk gjetën jehonë askund, përveç disa platformave të brendshme”, deklaroi ai.
Edhe reperi i njohur iranian Toomaj Salehi, i cili ishte dënuar me vdekje në vitin 2024 për mbështetjen e protestave, por më pas u lirua, reagoi ashpër ndaj kufizimeve.
“Të qenit i lidhur me internetin nuk është favor ndaj nesh – është e drejta jonë”, shkroi ai në rrjetin X. “Ashtu si zgjedhjet e lira, liria e shprehjes dhe liria e tubimit, këto janë të drejta dhe jo favore.”
(Burimi: The Guardian)
