Udhëheqës dhe qeveri të disa vendeve evropiane kanë reaguar me shqetësim ndaj sanksioneve të reja të Shteteve të Bashkuara kundër zyrtarëve të Gjykatës Penale Ndërkombëtare (GJPN), duke paralajmëruar se masa të tilla cenojnë pavarësinë e institucionit dhe aftësinë e tij për të ushtruar mandatin pa presione të jashtme.
Në qendër të sanksioneve të fundit janë presidentja e GJPN-së, gjyqtarja japoneze Tomoko Akane, dhe Abdoulaye Seye nga Senegali, jurist i lartë në Zyrën e Prokurorit.
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, dhe presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa, deklaruan se qëndrojnë fuqimisht në mbështetje të Gjykatës dhe zyrtarëve të saj.
Sipas tyre, GJPN-ja luan një rol të rëndësishëm në vendosjen e drejtësisë për viktimat e disa prej krimeve më të rënda në botë dhe, për ta bërë këtë, gjyqtarët dhe zyrtarët e saj duhet të jenë në gjendje të veprojnë në mënyrë të pavarur dhe pa presion të jashtëm.
Edhe shefja e diplomacisë së Bashkimit Evropian, Kaja Kallas, shprehu “mbështetjen e palëkundur” të BE-së për Gjykatën, të cilën e cilësoi si një nga shtyllat e sistemit ndërkombëtar të drejtësisë penale dhe të luftës globale kundër pandëshkueshmërisë.
“Pavarësia, paanshmëria dhe aftësia e Gjykatës për të përmbushur mandatin e saj duhet të jenë të lira nga presioni, frikësimi apo ndërhyrja”, deklaroi Kallas, duke shtuar se sanksionet ndaj institucionit dhe personelit të tij dëmtojnë punën e Gjykatës.
Qëndrime të ngjashme kanë ardhur nga Britania e Madhe, Gjermania, Spanja, Holanda dhe Franca.
Ministria e Jashtme britanike theksoi se Londra mbështet pavarësinë e GJPN-së dhe është e vendosur që personat përgjegjës për krimet më të rënda ndërkombëtare të mbajnë përgjegjësi.
Gjermania deklaroi se qëndron në krah të Gjykatës dhe presidentes së saj. Zëvendëszëdhënësi i Ministrisë së Jashtme gjermane, Martin Giese, pranoi se GJPN-ja, si çdo institucion tjetër, mund të kritikohet për mangësitë e saj, por theksoi se këto nuk mund të përdoren si arsye për të vënë në pikëpyetje vetë institucionin.
Spanja shkoi më tej, duke i cilësuar sanksionet si një “sulm flagrant” ndaj pavarësisë, integritetit dhe paanshmërisë së Gjykatës. Holanda kërkoi gjithashtu që gjykatat dhe tribunalet ndërkombëtare të lejohen të kryejnë lirisht mandatet e tyre.
Franca dënoi masat amerikane, duke argumentuar se ato godasin jo vetëm GJPN-në, por edhe 125 shtetet palë të Statutit të Romës. Parisi shprehu solidaritet me gjyqtarët e prekur dhe përsëriti mbështetjen për Gjykatën dhe personelin e saj.
Edhe Komisioneri i Lartë i OKB-së për të Drejtat e Njeriut, Volker Türk, reagoi duke i quajtur sanksionet e reja “të papranueshme” dhe i kërkoi Uashingtonit t’i heqë ato.
Masat e fundit janë pjesë e politikës së sanksioneve ndaj GJPN-së të vendosur nga presidenti amerikan Donald Trump në shkurt 2025.
Vetë Gjykata i ka refuzuar ashpër sanksionet, duke i cilësuar ato si “sulme flagrante” ndaj pavarësisë gjyqësore. Sipas GJPN-së, aktualisht nën sanksionet amerikane ndodhen nëntë nga 18 gjyqtarët e saj, të dy zëvendësprokurorët, ish-prokurori i Gjykatës dhe një anëtar i stafit.
