Një gjyqtare federale 99-vjeçare në Shtetet e Bashkuara ka shënuar një zhvillim të rëndësishëm në betejën e saj ligjore kundër kolegëve që e kanë mbajtur të pezulluar nga detyra prej më shumë se tre vitesh, nën pretendimin se gjendja e saj fizike dhe mendore nuk e lejon të ushtrojë funksionin.
Pauline Newman, gjyqtarja federale më e moshuar në detyrë në SHBA, ka arritur që çështja e saj të transferohet në një tjetër juridiksion gjyqësor, pas një vendimi të kryetarit të Gjykatës Supreme, John Roberts.
Sipas një urdhri gjyqësor të bërë publik më 6 tetor, Roberts ka transferuar procedurën disiplinore ndaj Newman nga Këshilli Gjyqësor i Gjykatës Federale të Apelit për Qarkun Federal te Këshilli Gjyqësor i Gjykatës së Apelit për Qarkun e 11-të.
Vendimi nuk e rikthen automatikisht Newman në shqyrtimin e çështjeve gjyqësore dhe as nuk e shpall të paligjshëm pezullimin e saj, por e zhvendos vlerësimin e çështjes jashtë institucionit ku punojnë gjyqtarët që morën masat ndaj saj.
Newman u emërua nga presidenti Ronald Reagan dhe ka shërbyer për më shumë se 40 vjet në Gjykatën Federale të Apelit për Qarkun Federal, një gjykatë me juridiksion të specializuar, veçanërisht në çështjet e patentave dhe pronësisë intelektuale.
Konflikti nisi në mars të vitit 2023, kur kryetarja e gjykatës, Kimberly Moore, dhe Këshilli Gjyqësor ngritën shqetësime për aftësinë fizike dhe mendore të Newman për të vazhduar ushtrimin e detyrës. Procedurat çuan në pezullimin e saj nga pjesëmarrja në shqyrtimin e çështjeve, një masë që vijon të jetë në fuqi.
Gjyqtarja dhe përfaqësuesit e saj ligjorë nga organizata New Civil Liberties Alliance (NCLA) e kundërshtuan vendimin, duke argumentuar se pezullimi i zgjatur përbën në praktikë largim nga detyra, pa respektuar garancitë kushtetuese që mbrojnë pavarësinë e gjyqtarëve federalë.
Sipas tyre, veprimet e Këshillit Gjyqësor bien ndesh edhe me ligjin federal të vitit 1980 që rregullon procedurat për shqyrtimin e ankesave ndaj gjyqtarëve dhe rastet kur aftësia e tyre për të ushtruar detyrën vihet në dyshim.
Në vitin 2024, gjyqtari federal Christopher Cooper rrëzoi pretendimet e Newman, duke vlerësuar se gjykatat federale nuk mund ta shqyrtonin çështjen në atë rrugë procedurale dhe se ajo duhej të kërkonte zgjidhje përmes mekanizmave të brendshëm të sistemit gjyqësor amerikan.
Vendimi u la në fuqi në gusht 2025 nga një trupë prej tre gjyqtarësh të Gjykatës së Apelit për Qarkun e Kolumbias.
Newman iu drejtua më pas Gjykatës Supreme, duke paralajmëruar se lejimi i pezullimeve të zgjatura nga kolegët mund të krijonte një precedent të rrezikshëm për pavarësinë e gjyqësorit.
Në kërkesën e saj, ajo argumentoi se një gjyqtar që njihet për mendime kundërshtuese ndaj kolegëve nuk duhet të rrezikojë përjashtimin nga puna përmes procedurave administrative, pa pasur mundësi për një shqyrtim gjyqësor të themelit të vendimit.
Sipas Newman, një praktikë e tillë mund të ndikojë edhe te gjyqtarë të tjerë, të cilët mund të druhen se mosmarrëveshjet me drejtuesit ose kolegët do të përdoren për t’i larguar nga ushtrimi i funksionit.
Megjithatë, më 15 qershor 2026, Gjykata Supreme refuzoi ta merrte në shqyrtim kërkesën e saj, pa dhënë shpjegime për vendimin.
Zhvillimi i ri erdhi më 19 gusht, kur kryetari i Gjykatës Supreme, John Roberts, në cilësinë e drejtuesit të Konferencës Gjyqësore të Shteteve të Bashkuara, vendosi transferimin e çështjes në Këshillin Gjyqësor të Qarkut të 11-të.
Ky transferim përfshin jo vetëm ankesat ekzistuese, por edhe çdo ankesë të re që lidhet me të njëjtën çështje.
Vendimi u bë publik në fillim të tetorit nga kryetari i Gjykatës së Apelit për Qarkun e 11-të, William Pryor, me kërkesë të vetë Newman, e cila kishte kërkuar transparencë për të ruajtur besimin e publikut në aftësinë e gjyqësorit për të trajtuar ankesat për sjellje të papërshtatshme ose paaftësi të gjyqtarëve.
Organizata NCLA e përshëndeti transferimin si një zhvillim pozitiv në përpjekjet për të garantuar shqyrtimin e pavarur të çështjes.
Rasti i gjyqtares 99-vjeçare ka hapur një debat të rëndësishëm juridik në SHBA mbi kufijtë e kompetencave të këshillave gjyqësorë, mbrojtjen kushtetuese të mandatit të gjyqtarëve federalë dhe dallimin mes masave disiplinore dhe largimit faktik nga ushtrimi i detyrës.
Çështja mbetet ende e pazgjidhur në themel. Këshilli Gjyqësor i Qarkut të 11-të do të ketë tashmë përgjegjësinë për shqyrtimin e procedurave të transferuara, ndërsa pezullimi i Newman vazhdon të jetë në fuqi.
