Në zemër të Stambollit, mes rrugëve të zhurmshme të Beyoğlu-t dhe pranë brigjeve të Bririt të Artë, qëndron një hotel që nuk është thjesht një simbol luksi, por një pjesë e gjallë e historisë moderne të Turqisë dhe Europës. Pera Palace Hotel, i ndërtuar në fund të shekullit XIX për pasagjerët e famshëm të Orient Express, mbetet edhe sot një nga vendet më ikonike të qytetit.
Në këtë hotel janë akomoduar figura që kanë lënë gjurmë në histori: Mustafa Kemal Atatürk, Agatha Christie, Ernest Hemingway, Greta Garbo, Jacqueline Kennedy Onassis, Mata Hari, Alfred Hitchcock dhe shumë personalitete të tjera të politikës, artit dhe diplomacisë.
Por Pera Palace nuk është thjesht një hotel luksoz. Ai është një kapsulë kohe që ka parë rënien e Perandorisë Osmane, pushtimin aleat të Stambollit pas Luftës së Parë Botërore dhe lindjen e Republikës moderne turke.
CNN Travel e përshkruan hotelin si një “kryqëzim global brenda kryqëzimit mes Lindjes dhe Perëndimit”, një vend ku historia, politika dhe kultura janë ndërthurur për më shumë se një shekull.
Nata kur Turqia “kërcen” 585 vite përpara
Një nga momentet më simbolike të historisë së hotelit ndodhi natën e 31 dhjetorit 1925.
Në sallën madhështore Grand Pera u organizua festa e parë zyrtare e Vitit të Ri sipas kalendarit perëndimor Gregorian. Në mesnatë, Turqia hoqi dorë nga kalendari osman Rumi dhe “u zgjua” menjëherë nga viti 1341 në vitin 1926.
Ishte një kapërcim kronologjik prej 585 vitesh, i realizuar brenda një nate.
Për ta shënuar këtë moment historik, salloni i hotelit ishte zbukuruar me llambadarë kristali, dekorime Belle Époque, tavane me fletë ari dhe perde luksoze që simbolizonin orientimin e ri perëndimor të Turqisë moderne.
Hoteli i parë modern i Stambollit
I ndërtuar në vitin 1892 nga arkitekti francezo-otoman Alexander Vallaury, Pera Palace ishte një revolucion për kohën.
Ai ishte hoteli i parë në Stamboll me energji elektrike dhe ujë të ngrohtë jashtë pallateve perandorake osmane. Gjithashtu kishte ashensorin e dytë elektrik në Europë, pas atij të Kullës Eiffel në Paris.
Hoteli u ndërtua posaçërisht për pasagjerët e Orient Express, linjës legjendare hekurudhore që lidhte Parisin me Stambollin në më pak se 76 orë dhe që simbolizonte epokën e re të udhëtimeve moderne.
Në atë periudhë, zona e Pera-s — sot Beyoğlu — konsiderohej “Europa e Vogël” e Stambollit, me komunitete greke, armene, hebraike dhe europiane që bashkëjetonin në një atmosferë kozmopolite.
Spiunë, revolucionarë dhe intriga politike
Në fillim të shekullit XX, Pera Palace u kthye në një qendër intrigash politike dhe diplomatike.
Pas humbjes së Perandorisë Osmane në Luftën e Parë Botërore, forcat aleate përdorën hotelin si një lloj selie jozyrtare gjatë pushtimit të Stambollit nga viti 1918 deri më 1923. Në të njëjtën kohë, hoteli u mbush me aristokratë rusë që kishin ikur pas Revolucionit Bolshevik dhe që shpesh shisnin bizhuteri apo objekte familjare për të mbijetuar.
Shkrimtari Charles King, autor i librit “Midnight at the Pera Palace”, shkruan se numri i spiunëve dhe informatorëve në hotel ishte aq i madh, sa thuhet se dikur ishte vendosur një tabelë ku agjentëve u kërkohej t’u linin vend klientëve që paguanin.
Pikërisht kjo atmosferë misterioze frymëzoi edhe serialin e njohur të Netflix “Midnight at the Pera Palace”, ku një gazetare moderne udhëton pas në kohë në vitin 1919 dhe përfshihet në një komplot për atentat ndaj Atatürkut.
Agatha Christie dhe misteri i Orient Express
Një nga dhomat më të famshme të hotelit është Dhoma 411, dedikuar Agatha Christie-t.
Sipas legjendës, autorja britanike shkroi aty romanin e famshëm “Murder on the Orient Express” gjatë qëndrimit në hotel në vitin 1934. Dhoma ruan ende një kopje të makinës së saj të shkrimit dhe shumë objekte që lidhen me shkrimtaren.
Ndërsa suita të tjera mbajnë emrat e Greta Garbo-s, Ernest Hemingway-t, Pierre Loti-t apo Mata Hari-t, spiunia dhe valltarja legjendare e fillimshekullit.
Një muze i gjallë në zemër të Stambollit
Sot, Pera Palace e përkufizon veten si “museum-hotel” dhe konsiderohet monument historik në Turqi.
Koridoret e tij janë të mbushura me fotografi historike, objekte antike dhe relike të epokës së Orient Express. Madje ruhet ende një karrige transporti që dikur përdorej për të çuar klientët e pasur direkt nga treni në hotel.
Në sallonin Kubelli Lounge, mes kupolave dhe mureve prej mermeri, vazhdon tradita e çajit të pasdites me muzikë live në piano — një ritual që rikthen atmosferën aristokratike të fillimshekullit XX.
Edhe pse Stambolli modern gumëzhin jashtë me trafik, tramvajë të kuq dhe jetë nate të zhurmshme, sapo hyn në Pera Palace duket sikur kalon në një tjetër epokë.
(Burimi: Përshtatur nga CNN Travel)
