Një vlerësim i ri i agjencive amerikane të inteligjencës ka ngritur alarmin në Uashington: Irani konsiderohet tashmë i aftë të bllokojë në çdo moment Ngushticën e Hormuzit, arterien më të rëndësishme energjetike të botës, duke fituar kështu një mjet presioni me pasoja potencialisht më të mëdha se vetë programi i tij bërthamor.
Sipas raportimit të CNN, bazuar në burime të njohura me vlerësimet e inteligjencës amerikane, lufta e fundit ka ndryshuar rrënjësisht balancat në rajon. Edhe pse SHBA dhe Irani pritet të nënshkruajnë një memorandum mirëkuptimi për rihapjen e plotë të Ngushticës së Hormuzit dhe nisjen e bisedimeve bërthamore, ekspertët amerikanë besojnë se Teherani tashmë ka provuar se mund ta mbyllë korridorin detar kur të dëshirojë dhe se mund ta përdorë sërish këtë kartë në të ardhmen.
Një nga burimet e cituara nga CNN shkon edhe më tej, duke deklaruar se:
“Ne i kemi dhënë Iranit kontroll de facto mbi ngushticën – një armë më e fuqishme se çdo bombë bërthamore.”
Ngushtica e Hormuzit përbën pikën kryesore të kalimit për eksportet e naftës dhe gazit nga vendet e Gjirit Persik drejt tregjeve ndërkombëtare. Çdo bllokim i saj shkakton menjëherë tronditje në tregjet globale të energjisë, rritje të çmimeve dhe pasoja ekonomike në mbarë botën.
SHBA pranon se nënvlerësoi Iranin
Sipas të njëjtit raport, administrata Trump kishte vlerësuar fillimisht se Irani nuk do të guxonte të mbyllte Hormuzin, pasi një veprim i tillë do të dëmtonte edhe vetë ekonominë iraniane. Gjithashtu, Uashingtoni besonte se Kina do të ushtronte presion mbi Teheranin për të shmangur një skenar të tillë.
Megjithatë, pak ditë pas fillimit të konfliktit, u bë e qartë se ky ishte një llogaritje e gabuar. Sipas burimeve të CNN, Irani reagoi pasi interpretoi deklaratat e para të Presidentit Donald Trump për rrëzimin e regjimit si një kërcënim ekzistencial ndaj Republikës Islamike. Vetëm atëherë vendosi të përdorte armën e Hormuzit.
Një levë e re presioni për Teheranin
Vlerësimet amerikane tregojnë se Irani ruan ende një pjesë të konsiderueshme të arsenalit të tij: raketa, dronë, lëshues raketash dhe qindra mjete të vogla detare që mund të përdoren për minimin ose bllokimin e rrugëve detare. Për më tepër, industria ushtarake iraniane po rikuperohet më shpejt nga sa kishin parashikuar analistët amerikanë.
Sipas inteligjencës amerikane, Teherani ka kuptuar se mund të godasë jo vetëm trafikun detar, por edhe infrastrukturën energjetike të vendeve arabe të Gjirit, duke krijuar një formë të re presioni asimetrik ndaj kundërshtarëve të tij.
Kërcënimi i dytë: Bab el-Mandeb
Burimet e CNN bëjnë të ditur se në rast të dështimit të negociatave me SHBA-në, Irani ka diskutuar edhe një skenar shumë më ekstrem: aktivizimin e aleatëve Huthi në Jemen për të bllokuar Ngushticën Bab el-Mandeb, korridorin strategjik që lidh Detin e Kuq me Oqeanin Indian.
Sipas ekspertëve amerikanë, një mbyllje e njëkohshme e Hormuzit dhe Bab el-Mandebit do të kishte pasoja katastrofike për ekonominë globale, duke goditur zinxhirët e furnizimit, tregtinë ndërkombëtare dhe çmimet e energjisë në një shkallë të paprecedentë.
Trump: Ngushtica do të hapet plotësisht
Presidenti Donald Trump deklaroi gjatë samitit të G7 në Francë se Ngushtica e Hormuzit është tashmë pjesërisht e hapur dhe se sipas marrëveshjes me Iranin do të jetë plotësisht funksionale pas nënshkrimit të memorandumit të mirëkuptimit. Ai theksoi se kalimi do të jetë pa tarifa dhe se SHBA nuk do të ketë nevojë për ndihmë shtesë për garantimin e lundrimit.
Megjithatë, pyetja që mbetet e hapur për Uashingtonin është nëse marrëveshja e re do të jetë e mjaftueshme për të penguar Iranin që në të ardhmen ta përdorë sërish Hormuzin si armë strategjike kundër ekonomisë botërore.
Burimi: CNN
