Bashkimi Europian ka ngritur padi kundër gjigantit amerikan të teknologjisë IBM dhe dy kompanive europiane, të përfshira në zhvillimin e sistemit të ri elektronik të hyrje-daljeve në kufijtë e zonës Shengen. Sistemi, i cili nisi të zbatohej në tetor 2025, është shoqëruar me probleme teknike dhe vonesa të gjata në aeroporte, ku në disa raste udhëtarët kanë humbur edhe fluturimet.
Sipas një raportimi të gazetës britanike The Guardian, padia është ngritur nga EU-Lisa, agjencia e Bashkimit Europian përgjegjëse për menaxhimin e sistemeve të mëdha të teknologjisë së informacionit në fushën e sigurisë dhe kufijve.
Përveç IBM-së, në procesin gjyqësor janë përfshirë kompania franceze e teknologjisë Atos dhe kontraktori italian i mbrojtjes Leonardo. Të tria kompanitë janë pjesë e konsorciumit të kontraktuar për zhvillimin dhe mirëmbajtjen e sistemit të hyrje-daljeve, të njohur si EES (Entry/Exit System).
Ekzistenca e padisë është zbuluar përmes pasqyrave financiare vjetore të agjencisë EU-Lisa, ku thuhet se, për shkak të vonesave të përsëritura në dorëzimin e sistemit, janë aktivizuar mekanizmat kontraktorë dhe ligjorë për mbrojtjen e interesave financiare të agjencisë.
Padia është depozituar më 22 dhjetor 2025 në një gjykatë në Estoni, vendi ku ndodhet selia e EU-Lisa-s.
Sistemi EES u krijua për të forcuar kontrollet e sigurisë dhe për të regjistruar në mënyrë elektronike hyrjet dhe daljet e shtetasve të vendeve të treta që udhëtojnë në zonën Shengen.
Në kuadër të këtij sistemi, udhëtarëve u fotografohet fytyra dhe u merren gjurmët e gishtërinjve, të cilat regjistrohen në një bazë të dhënash elektronike.
Zona Shengen përfshin 25 nga 27 vendet anëtare të Bashkimit Europian, si dhe Islandën, Lihtenshtajnin, Norvegjinë dhe Zvicrën.
Megjithatë, zbatimi i sistemit të ri është shoqëruar me vështirësi të konsiderueshme.
Aeroportet europiane kanë raportuar pajisje elektronike që nuk funksionojnë siç duhet, ndërprerje të përsëritura të sistemit dhe radhë të gjata në pikat e kontrollit kufitar.
Në periudhat me fluks të lartë udhëtarësh, pritjet kanë arritur deri në tri orë, ndërsa disa pasagjerë kanë humbur fluturimet për shkak të vonesave, të cilat u janë atribuuar problemeve teknologjike dhe mungesës së personelit kufitar.
Megjithatë, EU-Lisa ka sqaruar se procesi gjyqësor lidhet me fazën e zhvillimit dhe dorëzimit të sistemit, jo me funksionimin e tij aktual.
Agjencia ka deklaruar se EES është plotësisht funksional dhe se padia nuk ndikon në operimin e tij.
Edhe Komisioni Europian ka theksuar se nuk është palë në procesin gjyqësor dhe se çështja ka të bëjë me vonesat gjatë zhvillimit të teknologjisë, jo me funksionimin e sistemit pas vënies në përdorim.
EU-Lisa nuk ka dhënë hollësi të mëtejshme për pretendimet konkrete ndaj kompanive apo për shumën e mundshme të kërkuar në procesin gjyqësor.
