Nga analiza e George Friedman për Geopolitical Futures
Më 25 gusht, drejtori i CIA-s, John Ratcliffe, mbërriti në Moskë për bisedime mbi luftën në Ukrainë. Ishte një takim që, me sa duket, nuk synonte të kalonte pa u vënë re: Ratcliffe udhëtoi me një avion të Forcave Ajrore amerikane Boeing C-17A Globemaster III, një avion i rëndë transporti ushtarak, duke e bërë vizitën gjithçka tjetër përveçse diskrete.
Takime të këtij lloji kanë ndodhur edhe më parë, më i fundit pak përpara pushtimit rus të Ukrainës. Në atë rast, Uashingtoni e paralajmëroi Moskën të mos sulmonte, duke treguar se ofensiva ruse nuk ishte një surprizë për amerikanët, por gjithashtu se Rusia nuk do të tërhiqej nga planet e saj.
Vizita e 25 gushtit u shoqërua me spekulime se Rusia mund të ishte duke përgatitur një lloj veprimi ushtarak kundër Europës në vendet baltike. Në njëfarë mënyre kjo mund të ketë logjikë: lufta në Ukrainë po vazhdon prej gati pesë vjetësh dhe Rusia ka nevojë ta përfundojë atë. Nga ana tjetër, një skenar i tillë duket i pakuptimtë. Moska ka dështuar vazhdimisht ta mposhtë ose ta pushtojë Ukrainën, ndaj përse Kremlini do të shumëfishonte rrezikun duke e zgjeruar luftën?
Një shpjegim mund të jetë se Moska beson që Europa dëshiron ta shmangë luftën me çdo kusht dhe se, duke krijuar një kërcënim të besueshëm për një operacion tjetër ushtarak, mund t’i detyrojë vendet europiane të reduktojnë ose të ndërpresin mbështetjen për Ukrainën.
Një strategji e tillë do të mbështetej gjithashtu në supozimin se Shtetet e Bashkuara, të cilat nën dy administrata kanë shmangur përfshirjen e drejtpërdrejtë ushtarake në Ukrainë, nuk do të ndërhynin. Pyetja është nëse një kërcënim rus ndaj vendeve baltike mund të konsiderohet realisht i besueshëm.
Duke parë performancën e ushtrisë ruse në Ukrainë, është e paqartë nëse Moska do të ishte e gatshme të hynte në një përballje me NATO-n dhe, pothuajse në mënyrë të pashmangshme, edhe me Shtetet e Bashkuara. Rusia mund të llogarisë se angazhimi amerikan në Iran do ta pengonte Uashingtonin të përfshihej në një konflikt europian dhe se Europa, nga frika e luftës, do të reduktonte ndihmën për Kievin.
Por ky skenar ka një problem të madh.
SHBA mban aktualisht rreth 80 mijë trupa në Europë, shumicën si pjesë e NATO-s, ndërsa komandanti më i lartë ushtarak i Aleancës është amerikan. NATO ka gjithashtu një batalion të blinduar në Letoni, vend ku Ratcliffe ndaloi përpara se të fluturonte drejt Moskës dhe ku forcat amerikane zhvillojnë rotacione.
Për më tepër, rreth 10 mijë ushtarë amerikanë ndodhen në Poloni, një vend me një ushtri të madhe dhe të aftë dhe që kufizohet me rajonin baltik. Kjo do të thotë se një veprim rus në Baltik pothuajse menjëherë do të përballej edhe me forca amerikane, duke e bërë jashtëzakonisht të vështirë për Uashingtonin të qëndronte jashtë konfliktit, pavarësisht angazhimit të tij në Iran.
Edhe NATO ka dhënë sinjale të qarta. Gjatë gushtit Aleanca zhvilloi stërvitje të mëdha ushtarake. Më 3 gusht u zhvillua një stërvitje e rëndësishme e këmbësorisë së blinduar me pjesëmarrjen e trupave amerikane, ndërsa më 8 gusht u zhvillua një stërvitje e madhe ajrore e komanduar nga oficerë amerikanë. Përveç vlerës së tyre ushtarake, këto manovra përbëjnë edhe një mesazh të qartë për Moskën.
Në anën tjetër, Bjellorusia, aleatja më e afërt e Rusisë në këtë zonë, zhvilloi stërvitje gatishmërie, ndërsa presidenti Alexander Lukashenko vizitoi Vladimir Putinin më 29 gusht. Pozicioni gjeografik i Bjellorusisë është thelbësor për çdo operacion rus drejt Perëndimit dhe veçanërisht për një përshkallëzim të mundshëm në drejtim të Polonisë.
Pra, ndërsa Rusia ka dhënë sinjale që mund të interpretohen si mundësi për zgjerimin e operacioneve drejt Europës, NATO po sinjalizon po aq qartë se është e përgatitur.
Gjermania, për shembull, po vendos në mënyrë të përhershme në Lituani Brigadën e 45-të të Blinduar, një vendim i marrë që në vitin 2023 si përgjigje ndaj pushtimit rus të Ukrainës. Me rreth 5 mijë efektivë që pritet të jenë plotësisht operacionalë deri në fund të vitit 2027, kjo do të jetë hera e parë që Gjermania vendos përgjithmonë një brigadë të plotë jashtë territorit të saj.
Por kërcënimi rus nuk duhet domosdoshmërisht të nënkuptojë një pushtim tokësor.
Moska mund të jetë duke sinjalizuar sulme me dronë dhe luftë hibride, përfshirë operacione të fshehta, sabotazh, luftë psikologjike dhe propagandë, me synimin për të frikësuar Europën dhe për të rritur tensionet.
Është e qartë se si SHBA, ashtu edhe Europa duan të shmangin një luftë të drejtpërdrejtë me Rusinë. Uashingtoni është i përqendruar te Irani, ndërsa vendet europiane nuk kanë dëshirë të hyjnë në një konflikt të drejtpërdrejtë. Por është po aq e qartë se NATO ka kapacitet për t’u përgjigjur dhe se, në rast të një sulmi në Baltik, forcat amerikane ka shumë të ngjarë të përfshiheshin që në fillim.
Për këtë arsye, duke marrë parasysh edhe vështirësitë e Rusisë në Ukrainë, një zgjerim i drejtpërdrejtë i luftës drejt Perëndimit duket një rrezik tepër i madh për Moskën. Kërcënimi ndaj Europës kushton më pak, por nuk është e sigurt se do ta detyronte atë të ndërpriste mbështetjen për Ukrainën.
Këtu lind pyetja: çfarë fshihej atëherë pas vizitës së pazakontë të kreut të CIA-s në Moskë?
Në këtë pikë hyjnë në lojë edhe disa zëra që qarkullojnë rreth Kremlinit. Njëri pretendon se Putin nuk po merr informacion të saktë për gjendjen reale të luftës në Ukrainë dhe se njerëzit rreth tij po e bëjnë të besojë se ushtria ruse po ecën shumë më mirë nga sa ndodh në realitet.
Një tjetër thashethem, edhe më pak i përhapur, është se pjesë të inteligjencës ruse janë bërë armiqësore ndaj Putinit dhe dëshirojnë përfundimin e luftës. Por, nëse kjo do të ishte e vërtetë, një takim kaq i dukshëm mes palëve do të ishte pikërisht ajo që shërbimet ruse dhe amerikane do të përpiqeshin të shmangnin.
Faktet bazë mbeten më të thjeshta: lufta po i afrohet vitit të pestë, Rusia ka marrë vetëm një pjesë relativisht të vogël të Ukrainës dhe Kievi nuk po tregon shenja kolapsi. Edhe rritja e sulmeve me raketa dhe dronë nuk duket se mund ta detyrojë Ukrainën të dorëzohet.
Kjo hap një mundësi tjetër: kërcënimi ndaj vendeve baltike mund të jetë më shumë një lojë presioni sesa paralajmërim për një luftë të re.
Nëse Putin kërkon një rrugëdalje nga lufta në Ukrainë, krijimi i përshtypjes se Rusia është gati ta zgjerojë konfliktin mund t’i japë Moskës një pozicion më të fortë në negociatat e ardhshme. Në vend që të paraqitet sikur po kërkon fundin e luftës për shkak të pamundësisë për të arritur objektivat e saj, Kremlini mund të përpiqet të hyjë në negociata duke kërcënuar me një përshkallëzim shumë më të madh.
Por kjo mbetet spekulative. Edhe teoritë se Putin po mbahet në errësirë nga njerëzit e tij apo se ka frikë nga vetë shërbimet ruse të inteligjencës mbeten thashetheme, jo fakte të provuara.
Për momentin, ajo që dihet është se kreu i CIA-s fluturoi drejt Moskës në një avion të madh ushtarak amerikan, në një kohë kur Rusia dhe NATO po shkëmbejnë sinjale force në krahun lindor të Europës. Çfarë u diskutua realisht pas dyerve të mbyllura dhe nëse vizita kishte për qëllim të shmangte një përshkallëzim apo të përgatiste terrenin për negociata, mbetet e paqartë.
Siç përfundon George Friedman, mjegulla e luftës mund të jetë vërtet shumë e dendur.
Burimi: Geopolitical Futures
