Lufta në Ukrainë është krahasuar shpesh me Luftën e Parë Botërore për shkak të sulmeve brutale të këmbësorisë dhe numrit të madh të viktimave. Megjithatë, ideja se ky konflikt mund të zgjaste më shumë se një nga luftërat më të përgjakshme të historisë moderne dukej e paimagjinueshme.
Por pikërisht kjo ndodhi këtë të enjte. Lufta në Ukrainë, e cila ka arritur në ditën e saj të 1.569-të – më shumë se katër vjet e tre muaj – tashmë ka tejkaluar në kohëzgjatje Luftën e Parë Botërore.
Kur presidenti rus Vladimir Putin urdhëroi pushtimin e Ukrainës në shkurt të vitit 2022, ai besonte se vendi do të binte brenda pak ditësh. Pasi Ukraina zmbrapsi ofensivën fillestare dhe lufta u shndërrua në një konflikt konsumues, pak njerëz mendonin se ajo do të vazhdonte kaq gjatë.
“Kam menduar se ndoshta do të zgjaste dy ose tre vjet dhe më pas politikanët do të gjenin një kompromis”, tha një ushtar ukrainas me nofkën “France”, i cili më parë kishte shërbyer në Legjionin e Huaj Francez.
Luftë pa fund në horizont
Sot, negociatat për paqe mbeten të bllokuara dhe konflikti nuk jep shenja se po i afrohet fundit. Sondazhet tregojnë se rreth gjysma e ukrainasve besojnë se lufta nuk do të përfundojë as gjatë vitit të ardhshëm, çka do ta afronte atë me një tjetër rekord historik: kohëzgjatjen e Luftës së Dytë Botërore, e cila zgjati gjashtë vjet. Shumë ukrainas argumentojnë madje se lufta aktuale nisi në vitin 2014 me aneksimin rus të Krimesë.
Historianët paralajmërojnë se krahasimet me dy luftërat botërore kanë kufizimet e tyre. Konfliktet globale të shekullit XX përfshinë shumë fronte, shtete dhe ushtri, duke e bërë të vështirë krahasimin e viktimave dhe fuqisë ushtarake. Megjithatë, sipas historianit ukrainas Yaroslav Hrytsak, lufta në Ukrainë do të mbetet një nga konfliktet më përcaktuese në historinë moderne të Europës.
Nga tanket te dronët
Ekspertët ushtarakë vërejnë ngjashmëri të forta mes dy luftërave edhe në aspektin teknologjik. Në Luftën e Parë Botërore, avionët dhe tanket ndryshuan mënyrën e luftimit; sot, këtë rol e kanë marrë dronët në ajër, në det dhe në tokë. Në të dy rastet, teknologjia e ka bërë luftën më vdekjeprurëse për njeriun.
“Në shumë drejtime, lufta në Ukrainë është konflikti që i ngjan më shumë Luftës së Parë Botërore”, thotë historiani ushtarak francez Michel Goya.
Ngjashmëritë fillojnë që në fazat e para. Ashtu si Gjermania në vitin 1914 tentoi një ofensivë të shpejtë drejt Parisit, Rusia në vitin 2022 synoi një fitore të shpejtë duke marshuar drejt Kievit. Në të dy rastet, sulmuesit iu afruan objektivit, por u detyruan të tërhiqeshin.
Më pas lufta u kthye në një përplasje statike me fronte të ngrira. Në fund të vitit 2022, ushtarët ukrainas dhe rusë u rikthyen në llogore dhe bunkerë, duke sjellë pamje që historianët i krahasuan menjëherë me frontin perëndimor të Luftës së Parë Botërore.
Dronët ndryshuan gjithçka
Megjithatë, një armë e re transformoi sërish fushëbetejën: dronët.
Sot, llogoret e hapura janë bërë tepër të rrezikshme. Dronët monitorojnë vazhdimisht territorin dhe godasin me saktësi më të madhe se artileria. Për pasojë, ushtarët janë detyruar të fshihen në bunkerë të vegjël dhe më të thellë, të cilët janë më të vështirë për t’u zbuluar nga ajri.
Një komandant ukrainas me nofkën “Sour” tregoi se trupat e tij u detyruan të sulmonin katër herë një bunker rus të fortifikuar përpara se ta detyronin ushtarin brenda të dorëzohej. Më pas ai i kërkoi të burgosurit të rindërtonte bunkerët në një zonë stërvitore, në mënyrë që të studionte strukturën e tyre.
“Në këtë mjedis, mbijetojnë më gjatë ata që dinë të gërmojnë”, thotë ushtari ukrainas “France”.
Fushëbeteja më vdekjeprurëse e epokës moderne
Me dominimin e dronëve, zonat e përplasjes nuk janë më disa qindra metra mes dy vijave llogoresh, por shtrihen në kilometra të tërë. Çdo lëvizje mund të zbulohet dhe goditet pothuajse menjëherë. Sulmet masive me mijëra ushtarë janë bërë pothuajse të pamundura; ato janë zëvendësuar nga grupe shumë të vogla ose madje nga një apo dy ushtarë.
Tanket, dikur simbol i fuqisë ushtarake, përdoren shumë më rrallë sepse janë objektiva të lehta për dronët. Disa prej tyre janë modifikuar me kafaze metalike mbrojtëse, duke marrë pamjen e mjeteve të filmave postapokaliptikë.
Pavarësisht ndryshimeve teknologjike, pamjet e shkatërrimit mbeten tronditëse dhe ngjasojnë me ato të Luftës së Parë Botërore: pyje të copëtuara, fshatra të rrafshuara dhe fusha të mbushura me kratere predhash.
Luftë e ngadaltë, por e përgjakshme
Edhe ritmi i ofensivave është i krahasueshëm me atë të një shekulli më parë. Sipas një analize të Center for Strategic and International Studies, ofensiva ruse drejt Pokrovskut përparoi mesatarisht vetëm rreth 70 metra në ditë, më ngadalë se disa nga betejat më të përgjakshme të Luftës së Parë Botërore, përfshirë Sommen.
Sot pyetja kryesore mbetet nëse ndonjëra palë mund ta thyejë këtë ngërç.
Në Luftën e Parë Botërore, aleatët fituan duke kombinuar presionin ekonomik me ofensivat ushtarake. Ukraina po përpiqet të ndjekë një strategji të ngjashme: sulme me dronë ndaj industrisë energjetike ruse për të dobësuar ekonominë dhe përdorim masiv të dronëve luftarakë për të shkaktuar humbje të papërballueshme në front.
“Është Lufta e Parë Botërore, por me dronë”, përfundon historiani ukrainas Hrytsak.
Burimi: Constant Méheut, NYT
