Autoriteti i Konkurrencës në Rumani ka vendosur një nga gjobat më të mëdha në historinë e sektorit bankar të vendit, duke penalizuar dhjetë banka tregtare me një shumë totale prej 3.73 miliardë lei rumunë, ose rreth 710 milionë euro, për atë që e cilëson si bashkërendim të paligjshëm të sjelljes së tyre gjatë procesit të përcaktimit të normës së interesit ROBOR.
Sipas vendimit të autoritetit antimonopol, bankat pjesëmarrëse në mekanizmin e përditshëm të fiksimit të ROBOR-it kanë shkëmbyer informacione konfidenciale dhe strategjike lidhur me kuotimet dhe çmimet, në vend që t’i paraqisnin ato në mënyrë të pavarur. Sipas hetimit, kjo sjellje ka ndikuar drejtpërdrejt në normën referuese të interesit mbi të cilën llogariteshin kreditë me normë të ndryshueshme në monedhën kombëtare të dhëna para majit 2019.
Hetimi kishte nisur në tetor të vitit 2022, pas rritjes së ndjeshme të normave të interesit në tregun ndërbankar rumun.
Presidenti i Autoritetit të Konkurrencës, Bogdan Chirițoiu, theksoi se vendimi nuk lidhet me politikat monetare apo rregullat e sektorit bankar, por ekskluzivisht me sjelljen e bankave gjatë procesit të përcaktimit të ROBOR-it.
“Vendimi ynë nuk ka të bëjë me rregulloret apo politikat e sektorit bankar. Ai kufizohet vetëm te sjellja e bankave gjatë periudhës së fiksimit të ROBOR-it dhe bazohet në konstatimin e shkeljes së rregullave të konkurrencës. Vendimi është marrë unanimisht nga Plenumi i Autoritetit të Konkurrencës”, deklaroi Chirițoiu.
Gjoba më e lartë iu vendos Banka Transilvania, e cila do të duhet të paguajë 875.7 milionë lei. Pas saj renditen Banca Comercială Română me 577.3 milionë lei, Raiffeisen Bank România me 442.5 milionë lei, UniCredit Bank me 431 milionë lei, BRD Groupe Société Générale me 412.5 milionë lei, ING Bank me 405.9 milionë lei, CEC Bank me 333 milionë lei, Exim Banca Românească me 96.5 milionë lei, OTP Bank România me 85 milionë lei, Libra Internet Bank me 45.9 milionë lei dhe Banca Comercială Intesa Sanpaolo România me 28.1 milionë lei.
Autoriteti u ka lënë bankave një afat prej 60 ditësh për të paraqitur plane konkrete masash për eliminimin e praktikave të identifikuara.
Megjithatë, reagimi i institucioneve financiare ka qenë i menjëhershëm dhe i ashpër. Të gjitha bankat e përfshira kanë mohuar akuzat dhe kanë paralajmëruar se do ta ankimojnë vendimin në Gjykatën e Apelit sapo të marrin versionin e arsyetuar të tij.
Banca Comercială Română deklaroi se i konsideron përfundimet e Autoritetit të Konkurrencës të pabazuara si në aspektin faktik ashtu edhe në atë juridik, duke kujtuar se një hetim i mëparshëm mbi mekanizmin ROBOR dhe ROBID ishte mbyllur në vitin 2013 pa konstatuar shkelje të konkurrencës.
Edhe drejtori ekzekutiv i Banka Transilvania, Omer Tetik, reagoi ashpër duke paralajmëruar pasoja më të gjera ekonomike. Ai deklaroi se banka do të luftojë për të provuar pafajësinë e saj dhe akuzoi Autoritetin e Konkurrencës për mungesë të thellë të kuptimit mbi funksionimin e sistemit financiar dhe mënyrën e llogaritjes së ROBOR-it.
Sipas tij, vendimi rrezikon të nxisë populizmin ekonomik dhe të minojë përpjekjet për rimëkëmbjen ekonomike në një periudhë të vështirë për vendin.
UniCredit Bank e cilësoi vendimin si të padrejtë, të pabazuar dhe arbitrar, duke pretenduar se argumentet teknike dhe juridike të paraqitura gjatë dëgjimeve nuk janë marrë fare në konsideratë. Banka deklaroi se do ta sfidojë vendimin në gjykatë dhe shprehu besim se sistemi gjyqësor do të rivendosë të vërtetën.
Raiffeisen Bank Romania argumentoi se hetimi nuk ka zbuluar asnjë provë konkrete për ekzistencën e një marrëveshjeje ndërmjet bankave për manipulimin e kuotimeve ROBOR. Sipas saj, transparenca e kuotimeve është pjesë përbërëse e vetë mekanizmit të fiksimit dhe jo një zgjedhje e bankave pjesëmarrëse.
Edhe ING Bank Romania hodhi poshtë kategorikisht akuzat, duke deklaruar se përfundimet e autoritetit bazohen në një keqkuptim të mënyrës se si funksionon tregu ndërbankar i parasë. Banka theksoi se aktiviteti i saj është zhvilluar gjithmonë në përputhje me rregulloret e Bankës Kombëtare të Rumanisë dhe standardet europiane.
Një reagim i fortë erdhi edhe nga banka shtetërore CEC Bank, e cila e konsideroi vendimin të pajustifikuar, pa bazë të qëndrueshme ligjore dhe të mbështetur në interpretime të gabuara të mekanizmave të tregut. CEC mohoi kategorikisht çdo pretendim për manipulim të ROBOR-it.
Ndërkohë, Banka Kombëtare e Rumanisë ka mbajtur një qëndrim neutral. Zëdhënësi i saj, Dan Suciu, deklaroi se nga komunikimi i Autoritetit të Konkurrencës rezulton se vendimi nuk prek rregullat e tregut ndërbankar të miratuara nga banka qendrore.
“Bankat pretendojnë se janë të pafajshme dhe do ta kundërshtojnë vendimin në gjykatë. Me shumë gjasa, e vërteta do të sqarohet gjatë procesit gjyqësor”, deklaroi ai.
Sipas legjislacionit rumun, vendimet e Autoritetit të Konkurrencës janë menjëherë të ekzekutueshme dhe të ardhurat nga gjobat kalojnë në buxhetin e shtetit. Zbatimi i tyre bëhet nga Administrata Kombëtare Fiskale (ANAF), ndërsa bankat kanë të drejtë të ankimojnë vendimin brenda 30 ditëve nga publikimi i arsyetimit të plotë.
Çështja pritet të kthehet në një nga betejat më të mëdha ligjore dhe financiare të viteve të fundit në Rumani, me pasoja potenciale jo vetëm për sistemin bankar, por edhe për mënyrën se si interpretohen dhe mbikëqyren mekanizmat e tregut financiar në vend.
Burimi: Business Review
