Një sëmundje që shpesh kalon pa u vënë re po shndërrohet në një nga kërcënimet më të mëdha për shëndetin global. Sipas një studimi të ri, sëmundja metabolike e mëlçisë pritet të prekë rreth 1.8 miliardë njerëz deri në vitin 2050, e nxitur kryesisht nga rritja e obezitetit dhe niveleve të larta të sheqerit në gjak.
E njohur si MASLD (sëmundja steatotike e mëlçisë e lidhur me mosfunksionimin metabolik), kjo gjendje – e quajtur më parë mëlçia yndyrore joalkoolike – është ndër sëmundjet më të përhapura dhe me rritjen më të shpejtë në botë. Aktualisht, rreth 1.3 miliardë njerëz jetojnë me këtë sëmundje, një rritje dramatike prej 143% në vetëm 30 vjet. Kjo do të thotë se afërsisht një në gjashtë persona është i prekur.
Studimi global mbi barrën e sëmundjeve (GBD), i publikuar në Lancet Gastroenterology & Hepatology, tregon se kjo shifër do të vijojë të rritet, e ndikuar jo vetëm nga shtimi i popullsisë, por edhe nga ndryshimet në stilin e jetesës. Nga rreth 500 milionë raste në vitin 1990, numri u rrit në 1.3 miliardë në vitin 2023, dhe pritet të arrijë në 1.8 miliardë deri në vitin 2050, një rritje prej 42% vetëm në këtë periudhë.
Në vitin 2023, prevalenca globale arriti në 14,429 raste për 100,000 banorë, një rritje prej 29% krahasuar me vitin 1990. Sëmundja rezulton më e përhapur tek burrat, ndërsa nivelet më të larta vërehen tek të moshuarit 80–84 vjeç. Megjithatë, numri më i madh i të prekurve i përket grupmoshave më të reja – rreth 35–39 vjeç për burrat dhe 55–59 vjeç për gratë, një sinjal alarmi për përhapjen e saj tek të rriturit aktivë.
Faktori kryesor që lidhet me problemet shëndetësore nga MASLD është sheqeri i lartë në gjak, i ndjekur nga indeksi i lartë i masës trupore (BMI) dhe pirja e duhanit. Kjo thekson lidhjen e fortë të sëmundjes me diabetin e tipit 2 dhe obezitetin.
Disa rajone, si Afrika e Veriut dhe Lindja e Mesme, raportojnë nivele më të larta se mesatarja globale. Ndërkohë, rritje të ndjeshme janë regjistruar në shumë vende: në Mbretërinë e Bashkuar prevalenca u rrit me 33%, në Australi me 30%, dhe në Shtetet e Bashkuara me 22% gjatë periudhës 1990–2023.
Megjithëse më shumë njerëz po diagnostikohen, ndikimi i përgjithshëm në shëndet – i matur në vitet e humbura nga sëmundja ose vdekja – ka mbetur relativisht i qëndrueshëm. Kjo sugjeron se përmirësimet në trajtim dhe kujdes po ndihmojnë pacientët të jetojnë më gjatë dhe më shëndetshëm. Megjithatë, rritja e rasteve në fazat e hershme do të thotë se shumë njerëz janë në rrezik për komplikacione serioze në të ardhmen, si cirroza e mëlçisë apo kanceri.
Një nga problemet më të mëdha është se MASLD shpesh nuk jep simptoma. Shumë njerëz e kanë pa e ditur dhe ajo zbulohet rastësisht gjatë analizave për arsye të tjera. Kur shfaqen, simptomat mund të përfshijnë lodhje të theksuar, ndjesi të përgjithshme jo të mirë dhe dhimbje në pjesën e djathtë të barkut, poshtë brinjëve.
Studimi, i udhëhequr nga Instituti për Metrikat dhe Vlerësimin e Shëndetit në Universitetin e Uashingtonit, thekson se përhapja në rritje, sidomos tek të rinjtë, lidhet drejtpërdrejt me përkeqësimin e stilit të jetesës. Autorët kërkojnë që MASLD të trajtohet si një prioritet global, duke theksuar nevojën për politika shëndetësore, fushata ndërgjegjësuese dhe ndërhyrje konkrete për të frenuar përhapjen dhe për të parandaluar pasojat afatgjata.
(Burimi: The Guardian)
