A mund të kuptohet që në fëmijëri se cilët të rinj rrezikojnë, vite më vonë, të mbeten jashtë arsimit, punësimit apo formimit profesional?
Një debat në Britani po rikthen vëmendjen te kjo pyetje dhe, mbi të gjitha, te përgjegjësia që duhet të ketë shoqëria për të ndërhyrë përpara se të jetë tepër vonë.
Diskutimi lidhet me të rinjtë e njohur me termin NEET – Not in Education, Employment or Training, pra persona që nuk janë as në arsim, as në punë dhe as në ndonjë program trajnimi.
Profesori i psikologjisë konjitive në Universitetin e Leeds, Mark Mon-Williams, argumenton se kërkimet kanë identifikuar shenja paralajmëruese shumë më herët nga sa mendohej.
Sipas studimit ku ai ka marrë pjesë, fëmijët tek të cilët gjatë viteve të para të shkollimit evidentohen vështirësi në zhvillim kanë një probabilitet dukshëm më të lartë që, në fund të adoleshencës, të përfundojnë jashtë arsimit, punësimit ose trajnimit.
Por kjo, sipas tij, nuk do të thotë se mësuesve duhet t’u ngarkohet përgjegjësia për të parashikuar të ardhmen e fëmijëve apo për të zgjidhur të gjitha problemet e tyre.
Një mësues mund të dallojë se një fëmijë ka pengesa serioze në të nxënë, por nuk mund të diagnostikojë autizmin, të trajtojë ankthin apo të zgjidhë problemet e strehimit të familjes. Pikërisht për këtë arsye, argumenti është që sinjalet e identifikuara në shkollë duhet të aktivizojnë edhe shërbimet e tjera.
Debati bëhet veçanërisht i rëndësishëm sepse ndërhyrja zakonisht ndodh shumë vonë. Shteti e klasifikon një të ri si NEET pasi ai tashmë ka dalë nga sistemi i arsimit dhe nuk ka hyrë në tregun e punës. Studiuesit argumentojnë se në shumë raste shenjat e rrezikut kanë qenë të dukshme vite më parë, kur mundësitë për të ndërhyrë kanë qenë shumë më të mëdha.
Megjithatë, jo të gjithë mendojnë se shkollat fillore duhet të përfshihen në parashikimin e së ardhmes së fëmijëve. Një tjetër qëndrim në debat është se mësuesit kanë tashmë përgjegjësi të shumta dhe detyra e tyre duhet të jetë të japin një vlerësim sa më të saktë të aftësive dhe vështirësive që fëmija ka në atë moment, jo të spekulojnë se çfarë mund t’i ndodhë atij vite më vonë.
Në këtë këndvështrim, shkollat e mesme, shërbimet e orientimit profesional dhe institucionet e tjera duhet të marrin më pas informacionin dhe të ndërtojnë mbështetjen e nevojshme.
Problemet që mund ta çojnë një të ri drejt izolimit nga arsimi dhe tregu i punës nuk qëndrojnë vetëm brenda klasës. Ato mund të lidhen me shëndetin, familjen, kushtet ekonomike, strehimin dhe zhvillimin e fëmijës. Dhe pikërisht për këtë arsye, sipas studiuesve, përgjigjja nuk mund të jetë vetëm e shkollës: duhet të përfshijë arsimin, shëndetësinë, shërbimet sociale dhe politikat e punësimit.
