Turqia ka prezantuar zyrtarisht një plan të gjerë për zhvillimin e Inteligjencës Artificiale, me synimin për t’u shndërruar në një nga qendrat globale të kësaj teknologjie dhe për të reduktuar varësinë teknologjike nga jashtë.
Presidenti Recep Tayyip Erdoğan ka firmosur qarkoren për Planin e Veprimit të Turqisë për Inteligjencën Artificiale 2026–2030, e cila është publikuar në Fletoren Zyrtare. Strategjia është koordinuar nga Ministria e Industrisë dhe Teknologjisë dhe mbështetet në katër faza: ndërgjegjësim, përdorim, prodhim dhe menaxhim.
Një nga objektivat më ambiciozë lidhet me përgatitjen e popullsisë për epokën e AI. Brenda dy viteve, autoritetet synojnë t’u ofrojnë 5 milionë qytetarëve në të 81 provincat e vendit trajnime për njohuritë bazë të Inteligjencës Artificiale.
Paralelisht do të krijohet një program kombëtar për përgatitjen e 10 mijë ekspertëve të nivelit të lartë dhe 100 mijë profesionistëve të aftë për të përdorur dhe zbatuar teknologjitë e AI. Plani parashikon gjithashtu përgatitjen e të paktën 2 mijë grupeve të të dhënave publike, si dhe ngritjen e një kuadri ligjor dhe etik për mbrojtjen e të drejtave të përdoruesve.
Një tjetër pjesë e rëndësishme është infrastruktura. Deri në vitin 2030, Turqia synon ta çojë fuqinë totale të instaluar kompjuterike të qendrave të të dhënave në 1 gigavat. Studiuesve, startup-eve dhe bizneseve të vogla do t’u vihen në dispozicion 20 milionë orë përdorimi GPU, për të zgjeruar aksesin në fuqinë kompjuterike që kërkojnë modelet moderne të AI.
Edhe institucionet publike do të përfshihen drejtpërdrejt. Sipas planit, ato duhet të destinojnë të paktën 2% të buxheteve të tyre të investimeve për projekte të Inteligjencës Artificiale.
Programet e para pilot do të përqendrohen në fusha strategjike si shëndetësia, energjia dhe prodhimi inteligjent. Qeveria parashikon gjithashtu krijimin e zonave të posaçme për zhvillimin e AI në kampuse me infrastrukturë dhe furnizim energjetik të gatshëm, si dhe ngritjen e fondeve për financimin e kërkimit dhe kompanive vendase.
Një objektiv i veçantë është zhvillimi dhe eksportimi i modeleve gjuhësore turke të specializuara sipas sektorëve, si dhe i zgjidhjeve robotike fizike.
Në aspektin financiar, Ankaraja synon të tërheqë të paktën 10 miliardë dollarë investime private në Inteligjencën Artificiale dhe qendrat e të dhënave. Turqia kërkon gjithashtu një rol më aktiv në diskutimet ndërkombëtare mbi AI në OECD, G20 dhe Kombet e Bashkuara.
Plani shkon edhe përtej gjuhës turke. Një prej projekteve është krijimi i një modeli të madh gjuhësor të përbashkët për gjuhët turke, ndërsa në të paktën pesë sektorë prioritarë do të krijohen mjedise të kontrolluara rregullatore ku teknologjitë e reja mund të testohen përpara zbatimit më të gjerë.
Ministri i Industrisë dhe Teknologjisë, Mehmet Fatih Kacır, e cilësoi Inteligjencën Artificiale si një faktor të ri përcaktues për mirëqenien ekonomike dhe sovranitetin e vendeve.
Turqia nuk dëshiron të jetë thjesht përdoruese e teknologjisë së prodhuar nga të tjerët. Objektivi i planit 2026–2030 është të krijojë kapacitetin njerëzor, infrastrukturën, financimin dhe teknologjinë e vet, në mënyrë që vendi të jetë edhe prodhues dhe eksportues në garën globale të Inteligjencës Artificiale.
