Marrëdhënia midis Shqipërisë dhe Bashkimi Evropian ёshtë një histori dashurie administrative, ku njëra palë premton vazhdimisht se “momenti po afron”, ndërsa pala tjetër vazhdon të plotësojë formularë, të miratojë reforma, të vetëdenigrojë institucionet e veta dhe të organizojë konferenca shtypi për të shpallur suksesin e pritjes.
Në këtë teatër burokratik të kontinentit, Shqipëria tashmë nuk është më një shtet kandidat; ajo është kthyer në një profesioniste të akredituar të korridorit të pritjes. Një lloj eksperteje rajonale për “negociata që nuk negociojnë asgjë”. Dhe pikërisht në këtë klimë të sublimuar të durimit metafizik, ministri Ferit Hoxha na prezanton zgjidhjen madhështore: ndoshta, ndërkohë që presim të hyjmë në BE, mund të na lejojnë të ulemi pranë derës.
Kjo është filozofia e re diplomatike shqiptare: nëse nuk mund të jesh anëtar i klubit, ndoshta mund të lejohesh të marrësh pjesë në mbledhjet ku diskutohet menuja.
Një shtet kandidat prej vitit 2014 ende negocion jo anëtarësimin, por mundësinë për të “marrë pjesë në disa struktura”. Është pak a shumë si të kalosh dhjetë vjet duke aplikuar për universitet dhe në fund të të thuhet se, si kompromis historik, mund të përdorësh bibliotekën.
Natyrisht, Brukseli mbetet i mahnitur nga ky entuziazëm ballkanik. Aq i mahnitur, sa ka vendosur të reagojë me mekanizmin e tij më të fuqishëm politik: krijimin e një grupi pune për të shqyrtuar mundësinë e diskutimit të një platforme paraprake konsultative mbi gradualitetin e integrimit eventual. Me fjalë të tjera: një tjetër tryezë për të diskutuar tryezat.
Ndërkohë, Shqipëria vazhdon të eksportojë atë që prodhon më mirë: qytetarët e saj. Fenomeni i “brain drain” përmendet me dhimbje nga diplomacia shqiptare, sikur të ishte një katastrofë natyrore dhe jo rezultati logjik i një modeli ku të rinjve u kërkohet të besojnë se “pas katër vitesh gjithçka mund të shkojë mirë”. Në Ballkan, e ardhmja gjithmonë ndodhet katër vjet larg. Është njësia jonë tradicionale e matjes së shpresës.
Akoma më impresionues është optimizmi institucional mbi reformën në drejtësi. Shqipëria, sipas deklarimeve zyrtare, ka realizuar “reformën më të thellë në Evropë”. Dhe ndoshta kjo është e vërtetë: sepse në asnjë vend tjetër evropian nuk është arritur që reforma të shpallet sukses historik pikërisht në momentin kur skandalet e korrupsionit vazhdojnë të prodhojnë lajme me ritëm industrial.
Por kulmi filozofik i intervistës mbetet metafora e famshme: “Shqipëria i ka vendosur të gjitha vezët në një shportë, dhe ajo shportë është BE-ja.”
Një deklaratë madhështore. Thuajse ekzistenciale.
Problemi i vetëm është se askush nuk garanton se shporta nuk do të mbetet përgjithmonë në korridorin e hyrjes.
Në fund të fundit, zgjerimi evropian është bërë si ato serialet televizive që vazhdojnë sezon pas sezoni pa mbërritur kurrë te finalja. Personazhet lodhen, publiku largohet, skenari bëhet absurd, por producentët vazhdojnë të premtojnë se episodi vendimtar “po afron”.
Dhe Shqipëria, me seriozitetin e një kandidati të përhershëm, vazhdon të presë telefonatën që nuk vjen kurrë — ndërkohë që Brukseli i dhuron herë pas here roaming falas, si një lloj lëmoshe gjeopolitike për durimin ballkanik.
Mbase në Evropën moderne, kjo është forma më e sofistikuar e integrimit: mos të të pranojnë kurrë plotësisht, por të të mbajnë gjithmonë mjaftueshëm afër sa të mos largohesh.
© Ky është artikull ekskluziv i KontrasT.al, që gëzon të drejtën e autorësisë sipas Ligjit Nr. 35/2016, “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e lidhura me to” / Artikulli mund të ripublikohet vetёm i shoqëruar me linkun e artikullit origjinal.
