Nga kontrasT.al
Ka diçka thellësisht poetike por edhe patetike në mënyrën sesi administrata shqiptare arrin të prodhojë burokraci edhe kundër vetes. Një lloj arti institucional që nuk mësohet në fakultetet e juridikut, por trashëgohet brez pas brezi në korridoret e pushtetit. Dhe rasti i fundit i Këshillit të Ministrave është një kryevepër e këtij zhanri.
Në njërën anë, Këshilli i Ministrave miraton me solemnitet Udhëzimin Nr. 1, datë 26.05.2022, “Për përcaktimin e rregullave për heqjen dorë nga rekurset e depozituara nga administrata shtetërore nën përgjegjësinë e Këshillit të Ministrave, të pashqyrtuara nga Gjykata e Lartë, për disa çështje me natyrë civile dhe administrative”, një akt që teorikisht synon të ulë stokun e dosjeve në Gjykatën e Lartë dhe të çlirojë sistemin nga barrët absurde procedurale të trashëguara prej dekadash.
Në anën tjetër, po i njëjti Këshill i Ministrave paraqitet si palë në një kërkesë për rishikimin e një vendimi të vitit 2000, lidhur me një çështje që buron nga viti 1996. Një administratë që, me një dorë shkruan udhëzime për të mos bërë rekurse, ndërsa me dorën tjetër hap varre procedurale të para një çerek shekulli.
Nëse Franz Kafka do të kishte lindur në Ballkan, ndoshta do ta kishte quajtur romanin “Procesi gjyqësor shqiptar”.
A e lexon ndonjëherë Këshilli i Ministrave atë që vetë firmos?
Po Kryeministri Edi Rama?
Apo aktet normative prodhohen thjesht si zbukurime për Fletoren Zyrtare, një lloj letërsie fantastiko-juridike pa detyrim zbatimi?
Sepse Udhëzimi Nr. 1/2022 nuk është ndonjë tekst filozofik i paqartë. Ai ekziston pikërisht për të shmangur groteskun procedural ku shteti vazhdon të konsumojë energji publike, avokatë shtetërorë, trupa gjyqësore dhe orë administrative për çështje që vetë shteti ka deklaruar se duhen abandonuar. Megjithatë, në praktikë, duket se administrata shqiptare ka zbuluar një model revolucionar të “eficiencës”: të luftojë kundër mbingarkesës së gjykatave duke shtuar edhe më shumë ngarkesë.
Është një koncept modern. Thuajse avangardë.
Ndërkohë, Gjykata e Lartë, me qetësinë stoike të institucioneve që janë mësuar me absurditetin administrativ, vendos shtyrjen e seancës për në 16 qershor 2026. Dhe kështu sistemi vazhdon të ecë përpara: me shtyrje, me rekurse, me rishikime, me dosje që kanë më shumë jetëgjatësi se shumë institucione vetë.
Në çdo shtet normal, një qeveri që nxjerr një udhëzim për të hequr dorë nga rekurset e panevojshme dhe më pas vepron në kundërshtim flagrant me të, do të duhej të jepte minimalisht një shpjegim publik. Në Shqipëri, heshtja institucionale trajtohet si formë e lartë e argumentimit juridik.
Mbase problemi është më i thellë: administrata shqiptare nuk e koncepton dot fundin e një procesi gjyqësor. Dosja duhet të jetojë përgjithmonë. Ajo duhet të trashëgohet, të arkivohet, të riaktivizohet, të rikthehet në qarkullim procedural si relike kombëtare. Në këtë filozofi, drejtësia nuk është zgjidhje; është cikël biologjik.
Udhëzimi mban firmën e vetë Kryeministrit. Pra, shteti jo vetëm që nuk zbaton një akt të vetin, por arrin luksin institucional të injorojë publikisht firmën e kreut të ekzekutivit. Një nivel autonomie burokratike që do të meritonte studim akademik më vehte.
Në fund, qytetarëve u mbetet privilegji të sodisin një administratë që sillet si palë kundër vetes, kundër udhëzimeve të veta dhe kundër objektivave që vetë shpall. Dhe pastaj habitemi pse stoku i dosjeve rritet.
Ndoshta sepse, në Shqipëri, dosjet nuk administrohen. Ato kultivohen.
© Ky është shkrim ekskluziv i kontrasT.al, i cili gëzon të drejtën e autorësisë sipas Ligjit Nr. 35/2016, “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e lidhura me to”. Shkrimi mund të ripublikohet nga mediat e tjera vetëm duke cituar burimin e tij.
