Spanja, prodhuesja më e madhe e vajit të ullirit në botë, ka vendosur të mbajë jashtë tregut rreth 188 mijë tonë vaj ulliri, me qëllim frenimin e rënies së çmimeve që po shqetëson fermerët dhe prodhuesit. Masa, e cila zbatohet për herë të parë në vend, parashikon që fabrikat të magazinojnë 12% të prodhimit të tyre, në vend që ta nxjerrin menjëherë në shitje.
Vendimi i qeverisë spanjolle, i publikuar më 6 nëntor në Fletoren Zyrtare të Shtetit, synon të kontrollojë ofertën e vajit të ullirit në treg, në një kohë kur pritet një prodhim i lartë dhe rezervat ekzistuese janë të konsiderueshme.
Duke nisur nga nëntori 2026, fabrikat e përpunimit të ullirit duhet të magazinojnë 12% të sasisë që deklarojnë se prodhojnë çdo muaj. Vaji mund të ruhet në ambientet e tyre ose në magazina të subjekteve të tjera.
Sasia e bllokuar nuk do të lejohet të tregtohet deri më 30 shtator 2027, kur përfundon sezoni aktual i prodhimit. Masa nuk përfshin vajin e prodhuar dhe të deklaruar gjatë tetorit apo muajve të mëparshëm.
Arsyeja kryesore është frika se një prodhim shumë i madh mund të shkaktojë ulje të mëtejshme të çmimeve që marrin fermerët dhe prodhuesit.
Sipas të dhënave zyrtare, Spanja e nisi sezonin me rezerva prej 357 mijë tonësh vaj ulliri, ndërsa prodhimi i përgjithshëm parashikohet të arrijë në rreth 1.6 milionë tonë.
Kjo do të thotë se tregu pritet të ketë një ofertë të bollshme, e cila mund të ushtrojë presion mbi çmimet.
Në fillim të nëntorit, prodhuesit spanjollë merrnin rreth 3 euro për kilogram vaj ulliri ekstra të virgjër, nga rreth 4 euro për kilogram një vit më parë. Pra, brenda një viti, çmimi i shitjes nga prodhuesit ka rënë me rreth 25%.
Legjislacioni spanjoll i lejon autoritetet të ndërhyjnë duke tërhequr përkohësisht vaj ulliri nga tregu kur rezervat fillestare dhe prodhimi i parashikuar, të marra së bashku, janë të paktën 20% më të larta se mesatarja e gjashtë sezoneve të mëparshme.
Sipas Ministrisë së Bujqësisë, kushtet për këtë ndërhyrje janë përmbushur gjatë sezonit aktual.
Spanja është prodhuesja dhe eksportuesja më e madhe e vajit të ullirit në botë. Sipas vlerësimeve të ministrisë, vendi siguron rreth 45% të prodhimit botëror dhe afërsisht 70% të prodhimit të Bashkimit Europian, megjithëse këto përqindje ndryshojnë nga një sezon në tjetrin.
Vendimi vjen pas disa viteve me luhatje të forta të çmimeve të vajit të ullirit.
Thatësirat dhe valët e të nxehtit dëmtuan ndjeshëm prodhimin në vitet e mëparshme, duke shkaktuar rritje të mëdha të çmimeve. Por me përmirësimin e kushteve të prodhimit dhe rikuperimin e të korrave, oferta është rritur dhe çmimet kanë nisur të bien.
Për këtë arsye, qeveria spanjolle po përpiqet të shmangë një rënie të mëtejshme që mund të dëmtojë të ardhurat e sektorit.
Vendimi për të magazinuar 188 mijë tonë vaj ulliri tregon se Spanja po përpiqet të balancojë prodhimin e lartë me ruajtjen e të ardhurave të fermerëve. Kufizimi i ofertës synon të mbështesë çmimet e shitjes nga prodhuesit, por ndikimi përfundimtar te çmimet që paguajnë konsumatorët do të varet edhe nga kërkesa dhe kushtet e tregut.
