Vendet nordike vazhdojnë të renditen ndër destinacionet më të lumtura dhe më të zhvilluara në botë, ndërsa Shqipëria është shndërruar vitet e fundit në një nga destinacionet turistike me rritjen më të shpejtë në Evropë. Megjithatë, sipas një reportazhi të The Telegraph, suksesi turistik i vendit po shoqërohet me shqetësime në rritje për mbingarkesën e bregdetit, ndërtimet masive dhe rrezikun që zhvillimi i pakontrolluar t’i kushtojë Shqipërisë pasurinë e saj më të madhe: natyrën.
Gazetarja Nuria Cremer-Vazquez rrëfen se, kur vizitoi Shqipërinë dy vite më parë, priste të gjente një parajsë mesdhetare të paprekur, të promovuar në rrjetet sociale si “Maldivet e Europës”. Në vend të kësaj, ajo u përball me kilometra të tërë baresh plazhi pothuajse identike, shëtitore të mbushura me drita neon dhe gjire ku shezlongët kishin zënë pothuajse çdo centimetër të vijës bregdetare.
Sipas artikullit, ky transformim është përshpejtuar edhe më tej. Numri i turistëve vazhdon të rritet çdo vit, markat ndërkombëtare të hoteleve po investojnë në Shqipëri dhe aeroporti i ri ndërkombëtar i Vlorës pritet të sjellë edhe më shumë vizitorë në Rivierën Shqiptare.
The Telegraph ndalet veçanërisht te projektet turistike të mbështetura nga Jared Kushner dhe Ivanka Trump, të cilat kanë shkaktuar protesta të mëdha në vend. Sipas autores, këto investime kanë ngritur pyetjen nëse Shqipëria po humbet kontrollin mbi zhvillimin turistik përpara se të jetë tepër vonë.
Artikulli kujton se vetëm pak dekada më parë Saranda ishte një qytet-port i qetë, me shumë pak infrastrukturë turistike. Pas rënies së komunizmit vendi u hap gradualisht ndaj botës, ndërsa shpallja e Shqipërisë si destinacioni numër një nga Lonely Planet në vitin 2011 shënoi fillimin e një interesi të ri ndërkombëtar.
Megjithatë, sipas reportazhit, shpërthimi i vërtetë ndodhi pas pandemisë, kur kompanitë “low-cost” vendosën baza në aeroportin e Tiranës dhe videot në TikTok e kthyen jugun shqiptar në fenomen global. Vetëm në vitin 2025, Shqipëria regjistroi një rritje prej 89% të turistëve krahasuar me vitin 2019, duke u bërë destinacioni me rritjen më të shpejtë në Evropë.
Fillimisht, qeveria kishte promovuar modele të turizmit të qëndrueshëm, si programi “100 Fshatrat”, që ndihmonte banorët të shndërronin shtëpitë në bujtina tradicionale. Por, sipas autores, fokusi më pas u zhvendos drejt ndërtimeve të mëdha përgjatë vijës bregdetare, ndërsa kryeministri Edi Rama shpalli objektivin për të arritur 30 milionë turistë në vit deri në vitin 2030.
Ekspertja Gillian Gloyer, autore e guidës “Bradt Albania”, shprehet se shumë prej plazheve të Rivierës, përfshirë zona të mbrojtura si Parku Kombëtar i Butrintit, tashmë janë mbingarkuar nga ndërtimet.
“Po shkatërrohet pikërisht bukuria natyrore që tërhoqi vizitorët e huaj në radhë të parë”, citohet ajo.
Një pjesë e rëndësishme e reportazhit i kushtohet projektit prej rreth 1.4 miliardë eurosh të Jared Kushner, që parashikon ndërtimin e dy resorteve luksoze në ishullin e Sazanit dhe në zonën përballë tij, pranë lagunës së Nartës.
Sipas ambientalistëve të intervistuar nga The Telegraph, zona është një nga habitatet më të rëndësishme natyrore në Shqipëri, ku jetojnë mbi 200 specie shpendësh, përfshirë flamingot, ndërsa rrezikohen edhe foka mesdhetare dhe breshkat detare.
Drejtori ekzekutiv i organizatës PPNEA, Aleksandër Trajçe, paralajmëron se pasojat e projektit mund të jenë katastrofike për biodiversitetin.
Megjithatë, artikulli sjell edhe zërat e atyre që mbështesin investimet, duke argumentuar se resortet mund të sjellin më shumë vende pune dhe zhvillim ekonomik për zonën, për sa kohë përfitimet shpërndahen edhe tek komuniteti vendas.
Në anën tjetër, organizatat mjedisore pretendojnë se ndryshimet ligjore të vitit 2024, që lejuan zhvillime turistike edhe në zona të mbrojtura, po hapin rrugën për projekte të mëdha ndërtimi që, sipas tyre, janë më shumë investime në pasuri të paluajtshme sesa turizëm.
The Telegraph shkruan se polemikat kanë nisur përpara se turizmi shqiptar të arrijë kulmin që synon qeveria, ndryshe nga vende si Barcelona apo Venecia, të cilat u përballën me pasojat e mbingarkesës turistike vetëm pas dekadash.
Në përfundim, reportazhi thekson se askush nga ambientalistët nuk është kundër turizmit. Shqetësimi i tyre kryesor është ruajtja e ekosistemeve që e bëjnë Shqipërinë unike.
“Turizmi i qëndrueshëm varet nga ekosistemet e shëndetshme, jo e kundërta”, citohet në fund drejtuesi i EcoAlbania, Olsi Nika.
Sipas The Telegraph, matësi i vërtetë i suksesit turistik të Shqipërisë në vitet e ardhshme nuk do të jetë numri i vizitorëve apo miliardat e investuara, por nëse flamingot do të vazhdojnë ende të gjenden në lagunat e saj.
Burimi: Nuria Cremer-Vazquez, The Telegraph. Përshtatur në shqip nga redaksia e kontrasT.al
