Një pus ritual, i paprekur që nga lashtësia dhe i mbushur me objekte të kushtuara perëndive, është zbuluar në qytetin e lashtë etrusk të Kainuas, pranë Marzabottos në Itali. Në brendësi të tij arkeologët gjetën statuja bronzi të ruajtura në mënyrë të jashtëzakonshme, një objekt të rrallë metalik dhe, në një shtresë të mëvonshme, skeletet e dy njerëzve të rritur.
Zbulimi u bë në zonën e shenjtë kushtuar perëndeshës Uni, një nga hyjnitë kryesore të etruskëve, e krahasueshme me Junon romake dhe Herën greke.
Pusi u zbulua gjatë fushatës së 39-të të gërmimeve arkeologjike që Universiteti i Bolonjës zhvillon në Kainua.
Arkeologët arritën këtë herë deri në fund të strukturës, duke zbuluar përmbajtjen që kishte mbetur e paprekur për rreth 2,500 vjet.
Në fund të pusit u gjetën dy statuja femërore prej bronzi, të punuara me cilësi të lartë, si dhe një pllakë bronzi jashtëzakonisht e rrallë. Sipas arkeologëve, metali ruante ende shkëlqimin dhe ngjyrën e tij origjinale.
Objektet besohet se janë vendosur aty si oferta gjatë një ceremonie solemne që shënonte themelimin e pusit. Rituali datohet mes fundit të shekullit VI dhe dekadave të para të shekullit V para Krishtit, periudhë që përkon edhe me themelimin e vetë qytetit të Kainuas.
Por zbulimi mori një dimension edhe më intrigues kur arkeologët identifikuan skeletet e dy individëve të rritur.
Sipas studiuesve, trupat janë vendosur në pus në një fazë të mëvonshme, kur struktura po mbyllej përfundimisht. Prania e tyre duket se lidhet me përfundimin e përdorimit ritual të pusit, megjithëse vetëm studimet e mëtejshme mund të sqarojnë rrethanat e sakta të vdekjes dhe arsyen e vendosjes së tyre aty.
Zbulimi tregon se pusi nuk kishte vetëm funksion praktik për sigurimin e ujit. Ai kishte edhe një domethënie të thellë fetare, të lidhur me ritualet e themelimit të qytetit dhe kultin e ujit, një element i rëndësishëm në besimet e popujve të lashtë italikë.
Zona ku ndodhet pusi ishte një nga qendrat kryesore fetare të Kainuas. Aty janë dokumentuar dy tempuj monumentalë që, sipas mbishkrimeve etruske, u kushtoheshin Tinia-s dhe Uni-t, çiftit suprem të panteonit etrusk. Tinia konsiderohet ekuivalenti etrusk i Zeusit ose Jupiterit, ndërsa Uni lidhet me Herën ose Junon.
Në të njëjtën zonë është dokumentuar edhe kulti i Vei-t, perëndeshë e lidhur me Demetrën ose Ceresin dhe me pjellorinë bujqësore e njerëzore.
Pikërisht ky kontekst e bën pusin veçanërisht të rëndësishëm për studiuesit. Sipas arkeologëve, ai mund të japë të dhëna të reja mbi mënyrën se si etruskët kryenin ceremonitë e themelimit të qyteteve dhe mbi një botë fetare për të cilën ende ekzistojnë shumë pikëpyetje.
Objektet e zbuluara do t’u nënshtrohen tani studimeve, dokumentimit dhe restaurimit. Më pas pritet të ekspozohen në Muzeun Kombëtar Etrusk të Marzabottos.
Pas rreth dy mijëvjeçarësh e gjysmë nën tokë, pusi i Kainuas po hap kështu një dritare të rrallë mbi ritualet, besimet dhe misteret e një prej qytetërimeve më të rëndësishme të Italisë së lashtë.
Burimi: La Brujula Verde
