Bashkimi Europian ka nisur zyrtarisht procesin e anëtarësimit për Ukrainën dhe Moldavinë, duke hapur negociatat që mund t’i çojnë dy vendet drejt anëtarësimit të plotë në bllokun europian.
Vendimi u formalizua të hënën gjatë një konference ndërqeveritare në Luksemburg, ku zyrtarët europianë dhe përfaqësuesit e dy vendeve hapën kapitujt e parë të negociatave.
Për Ukrainën, ky moment konsiderohet historik. Edhe pse vendi vazhdon të përballet me pushtimin rus, Kievi e sheh anëtarësimin në Bashkimin Europian jo vetëm si një objektiv politik dhe ekonomik, por edhe si një garanci afatgjatë sigurie dhe një konfirmim të orientimit të tij perëndimor.
Zëvendëskryeministri ukrainas Taras Kaçka, i pranishëm në ceremoninë e hapjes së negociatave, deklaroi se agresioni rus ndaj Ukrainës dhe kërcënimet ndaj Europës kërkojnë një përgjigje të përbashkët.
“Agresioni kundër Ukrainës dhe kërcënimet ndaj Europës janë pjesë e një politike të vazhdueshme të Rusisë. Pikërisht për këtë arsye kemi nevojë për unitet dhe për një proces sa më të shpejtë e gjithëpërfshirës të integrimit në Bashkimin Europian”, tha ai.
Megjithatë, procesi pritet të jetë i gjatë dhe kompleks.
Vendet që synojnë anëtarësimin duhet të përmbyllin negociatat në 35 fusha të ndryshme politike, ekonomike dhe institucionale, që nga drejtësia dhe lufta kundër korrupsionit, deri te energjia, tregtia, bujqësia dhe administrata publike.
Negociatat e para përfshijnë pesë kapituj kyç që konsiderohen themeli i vlerave europiane: shteti i së drejtës, të drejtat themelore, funksionimi i institucioneve demokratike, drejtësia, liria dhe siguria, prokurimet publike, statistikat dhe kontrolli financiar.
Këto fusha konsiderohen veçanërisht të rëndësishme për Ukrainën, pasi disa vende anëtare të BE-së kanë shprehur shqetësime për nivelin e korrupsionit dhe aftësinë e institucioneve ukrainase për të zbatuar standardet europiane.
Shefja e politikës së jashtme të Bashkimit Europian, Kaja Kallas, e cilësoi nisjen e negociatave si një moment historik për të dy vendet.
“Të dyja vendet kanë realizuar reforma të vështira në rrethana të jashtëzakonshme. Anëtarësimi i tyre do ta bëjë Europën më të fortë”, deklaroi ajo.
Për vite me radhë, procesi i Ukrainës ishte bllokuar nga Hungaria e ish-kryeministrit Viktor Orban, i konsideruar si aleati më i afërt i Rusisë brenda Bashkimit Europian. Situata ndryshoi pas zgjedhjeve të prillit, kur Orban humbi pushtetin.
Pasardhësi i tij, Péter Magyar, ka sinjalizuar rikthimin e Hungarisë në linjën kryesore të politikave europiane dhe javën e kaluar hoqi veton ndaj anëtarësimit të Ukrainës. Vendimi erdhi pak kohë pasi Brukseli zhbllokoi më shumë se 16 miliardë euro fonde të ngrira për Budapestin.
Ndërkohë, edhe Moldavia ka përshpejtuar rrugën drejt integrimit europian, pavarësisht përpjekjeve të vazhdueshme të Rusisë për ta mbajtur vendin në sferën e saj të ndikimit. Autoritetet moldave kanë akuzuar Moskën për fushata dezinformimi dhe ndërhyrje në proceset zgjedhore, megjithëse forcat proeuropiane arritën të ruajnë pushtetin.
Megjithatë, anëtarësimi i plotë mbetet ende larg. Zyrtarët europianë theksojnë se procesi duhet të bazohet te meritat dhe reformat konkrete, duke përjashtuar çdo rrugë të shkurtër drejt anëtarësimit.
Disa vende europiane, mes tyre Gjermania, Franca dhe Holanda, kanë propozuar formula të ndërmjetme, si një status i avancuar asociimi për Ukrainën, por shumica e vendeve anëtare këmbëngulin se objektivi final duhet të jetë anëtarësimi i plotë dhe jo zgjidhje të përkohshme.
Nisja e negociatave shënon megjithatë hapin më të rëndësishëm politik të Ukrainës dhe Moldavisë drejt familjes europiane që prej shpalljes së kandidaturës së tyre për anëtarësim.
