Vendet nordike vijojnë të renditen çdo vit ndër shoqëritë më të lumtura dhe më të zhvilluara në botë, ndërsa një analizë e gazetarit amerikan Nicholas Kristof argumenton se suksesi i tyre nuk lidhet vetëm me pasurinë apo taksat e larta, por me një model të ndërtuar mbi investimin afatgjatë te qytetarët.
Në një opinion të botuar nga The New York Times, Kristof sjell shembullin e Norvegjisë, ku edhe punonjësit në profesione të zakonshme – si kamarierët, punonjësit e karburanteve, shitësit apo pastruesit e hoteleve – paguhen mbi 20 dollarë në orë, përfitojnë rreth pesë javë pushime të paguara, pension, leje të gjata prindërore, kujdes shëndetësor dhe çerdhe të subvencionuara nga shteti. Sipas tij, edhe kompani ndërkombëtare si Burger King, 7-Eleven apo ExxonMobil u ofrojnë punonjësve të tyre në Norvegji këto standarde pune.
Autori thekson se modeli nordik nuk është socialist, siç perceptohet shpesh, por një ekonomi tregu e kombinuar me politika të forta sociale. Sipas tij, arsimi cilësor, kujdesi shëndetësor, mbështetja për familjet dhe investimi te kapitali njerëzor kanë krijuar një fuqi punëtore më të aftë dhe më produktive, çka u lejon kompanive të paguajnë paga më të larta.
Një rol të rëndësishëm në zhvillimin ekonomik, sipas analizës, ka edhe përfshirja e grave në tregun e punës, e bërë e mundur falë sistemit të çerdheve publike dhe lejeve të gjata prindërore. Në Norvegji dhe Suedi, pjesëmarrja e grave në tregun e punës është dukshëm më e lartë sesa në Shtetet e Bashkuara.
Kristof rrëzon gjithashtu disa mite të përhapura për vendet nordike. Ai argumenton se qytetarët nuk jetojnë me ndihma sociale pa punuar dhe se mirëqenia e Norvegjisë nuk buron vetëm nga nafta. Përkundrazi, sipas tij, këto vende kanë norma të larta punësimi dhe ekonomi ndër më inovativet në botë.
Megjithatë, analiza vëren se modeli nordik po përballet edhe me sfida të rëndësishme, si plakja e popullsisë, kostot në rritje të shtetit social, emigracioni dhe nevoja për të ruajtur konkurrueshmërinë ekonomike.
Në përfundim, sipas Kristof, suksesi i vendeve nordike nuk mund të kopjohet thjesht duke rritur pagat minimale. Sipas tij, çelësi qëndron te investimi i vazhdueshëm në arsim, shëndetësi dhe formimin profesional, pasi “nga larg shohim sa shumë përfitojnë punëtorët nordikë, por nga afër kuptojmë edhe sa shumë kontribuojnë ata.”
Burimi: NYT
