Dy muajt e parë të verës 2026 kanë thyer një rekord të ri shqetësues në Evropën Perëndimore. Qershori dhe korriku rezultuan së bashku periudha më e nxehtë e këtij lloji e regjistruar ndonjëherë në rajon, ndërsa temperaturat ekstreme janë shoqëruar me thatësirë, zjarre masive dhe nivele jashtëzakonisht të ulëta të lumenjve.
Sipas Shërbimit të Ndryshimeve Klimatike Copernicus të Bashkimit Evropian, temperatura mesatare në Evropën Perëndimore gjatë qershorit dhe korrikut arriti në 21.62°C, rreth 2.79°C mbi mesataren, duke kaluar edhe rekordin e vendosur në vitin 2022.
Edhe oqeanet po japin sinjale të pazakonta. Korriku ishte muaji më i nxehtë i regjistruar ndonjëherë për sipërfaqen e oqeaneve jashtë zonave polare, me temperatura rekord në Atlantik dhe në Mesdheun Perëndimor. Një pjesë e këtyre kushteve lidhet edhe me zhvillimin e fenomenit të fuqishëm “Super El Niño” në Paqësor.
Vera është shoqëruar nga valë të njëpasnjëshme të nxehti. Sipas të dhënave të përmbledhura nga Bloomberg, më shumë se 25 mijë njerëz kanë humbur jetën nga nxehtësia në Evropë gjatë këtij viti.
Problemi është se Evropa është kontinenti që po ngrohet më shpejt në botë, ndërsa një pjesë e madhe e infrastrukturës së saj nuk është projektuar për temperatura të tilla. Shumë ndërtesa janë të vjetra dhe përdorimi i kondicionerëve mbetet më i kufizuar se në rajone të tjera të botës me vera tradicionalisht shumë të nxehta.
Shkencëtarët paralajmërojnë edhe për një rreth vicioz mes vapës dhe thatësirës. Kur toka thahet, ajo humbet aftësinë për të freskuar natyrshëm ajrin përmes avullimit. Kjo lejon që temperaturat të rriten edhe më shumë, duke tharë më tej tokën dhe bimësinë.
Në korrik, lagështia e tokës në Evropën Perëndimore ishte dukshëm më e ulët edhe krahasuar me verën ekstreme të vitit 2022. Franca, Spanja dhe pjesë të Gjermanisë dhe Mbretërisë së Bashkuar regjistruan mungesa të jashtëzakonshme ose rekord të reshjeve dhe lagështisë së tokës.
Mbi 1.2 milionë hektarë të djegur
Këto kushte kanë krijuar terrenin ideal për zjarret. Sipas të dhënave të BE-së, më shumë se 1.23 milionë hektarë tokë janë djegur, kryesisht në Spanjë, Francë dhe Itali, ndërsa qindra mijëra njerëz janë detyruar të largohen nga zonat e rrezikuara.
Dëmi nuk kufizohet vetëm te territori i djegur. Zjarret e mëdha prodhojnë sasi të mëdha tymi, i cili ngrihet në atmosferë dhe mund të transportohet në distanca të gjata, duke përkeqësuar cilësinë e ajrit edhe qindra kilometra larg vatrave.
Ndërkohë, thatësira po prek një tjetër element jetik të kontinentit: lumenjtë e mëdhenj evropianë.
Sena, Rini dhe Danubi kanë regjistruar nivele shumë të ulëta uji. Situata ka arritur deri aty sa Hungaria dhe Rumania janë detyruar të mbyllin përkohësisht reaktorë bërthamorë që përdorin ujin e Danubit për ftohje.
Kjo do të thotë se një verë ekstreme nuk është më vetëm çështje temperaturash apo pushimesh të vështira. Ajo prek njëkohësisht shëndetin, furnizimin me ujë, bujqësinë, energjinë, transportin lumor dhe cilësinë e ajrit.
Dhe paralajmërimi i shkencëtarëve është edhe më shqetësues: rekordet që po shihen sot mund të mos qëndrojnë gjatë. Me vazhdimin e ngrohjes klimatike, menaxhimi i ujit dhe përballimi i temperaturave ekstreme pritet të bëhen gjithnjë e më të vështira për Evropën.
