Lufta e Iranit me Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin nuk zhvillohet vetëm me raketa, dronë apo operacione ushtarake. Në Teheran ajo ka marrë edhe një formë tjetër: ndërtesat dhe sheshet e kryeqytetit janë kthyer në një ekran gjigant të propagandës së luftës.
Në një prej rrugëve më të frekuentuara të Teheranit është shfaqur një imazh monumental i presidentit amerikan Donald Trump me gojën e “qepur”. Mbi të vendoset një formë blu që simbolizon Ngushticën e Hormuzit, ndërsa mesazhi shoqërues është përkthyer edhe në anglisht: “At the breaking point”.
Zgjedhja nuk është rastësore. Hormuzi është një nga korridoret më të rëndësishme energjetike të botës dhe në poster paraqitet si një armë me të cilën Teherani mund t’i “mbyllë gojën” Uashingtonit.
Në një tjetër imazh, të fotografuar në sheshin Enghelab, Trump paraqitet brenda një arkivoli, shoqëruar me mesazhin “We Kill Trump”. Në rrugët e kryeqytetit janë shfaqur gjithashtu dronë iranianë që thyejnë Yllin e Davidit dhe slogane kundër Shteteve të Bashkuara.
Por propaganda nuk është menduar vetëm për qytetarët iranianë.
Në një kohë kur gazetarët brenda Iranit përballen me kontrolle të forta dhe aksesi i publikut në internet mbetet i kufizuar, autoritetet lejojnë dhe madje nxisin që agjencitë e lajmeve të fotografojnë këta postera dhe t’i shpërndajnë jashtë vendit. Në këtë mënyrë, një imazh i vendosur në një ndërtesë të Teheranit mund të përfundojë brenda pak orësh në mediat dhe rrjetet sociale në të gjithë botën.
Propaganda e vjetër, me teknologji të re
Përdorimi i mureve për mesazhe politike nuk është një fenomen i ri në Iran. Që nga Revolucioni Islamik i vitit 1979, muralet kanë qenë pjesë e peizazhit të qyteteve, duke përkujtuar të rënët e luftës Iran-Irak, duke përcjellë sloganet e revolucionit dhe duke shfaqur mesazhe kundër SHBA-së dhe Izraelit.
Ajo që ka ndryshuar është mënyra se si prodhohen.
Muraleve të pikturuara me dorë po ua zënë vendin banderolat gjigante të printuara, të cilat mund të instalohen ose zëvendësohen brenda disa orësh. Procesi është tashmë i centralizuar dhe materialet porositen nga institucione shtetërore ose organizata të lidhura me shtetin.
Në këtë makineri ka hyrë edhe inteligjenca artificiale. AI po ndihmon në përshpejtimin e krijimit të këtyre imazheve, por edhe në ndryshimin e estetikës së tyre. Posterët e rinj ngjajnë gjithnjë e më shumë me reklamat moderne, posterët e filmave dhe spektaklet vizuale të Hollivudit.
Madje propaganda iraniane ka filluar të marrë elemente drejtpërdrejt nga kultura pop perëndimore.
Një poster i vendosur në Teheran paraqet dy figura monumentale në të dyja anët e një kalimi të ngushtë detar që simbolizon Hormuzin. Kompozimi ngjan fort me Argonath-in, “Portat e Mbretërve” të sagës “The Lord of the Rings”, ku dy statuja gjigante ruajnë hyrjen drejt Gondorit.
Nga Khomeini te Khamenei, heronjtë që nuk duhet të “vdesin”
Një tjetër funksion i kësaj propagande është krijimi i figurës së dëshmorit dhe vazhdimësisë së pushtetit.
Në një prej banderolave shfaqen së bashku themeluesi i Republikës Islamike, Ruhollah Khomeini, Ali Khamenei dhe pasardhësi i tij, Mojtaba Khamenei. Në të tjera shfaqen komandantë të vrarë të Gardës Revolucionare dhe gjenerali Qassem Soleimani, i vrarë nga SHBA-ja në Irak në vitin 2020.
Në këtë mënyrë, muret e Teheranit nuk funksionojnë më thjesht si vende ku vendosen postera. Ato krijojnë një histori të vazhdueshme ku udhëheqësit, ushtarakët dhe të vrarët paraqiten si pjesë e së njëjtës betejë kombëtare.
Por prania masive e propagandës nuk do të thotë domosdoshmërisht se qytetarët e mbështesin atë.
Studiuesja Sepideh Parsapajouh vëren se shumë banorë të Teheranit janë mësuar prej dekadash me këto imazhe dhe kalojnë pranë tyre pothuajse pa i vënë re. Të tjerë reagojnë emocionalisht ose i lexojnë në mënyrë kritike. Krahas propagandës zyrtare ekzistojnë edhe grafite, mbishkrime dhe ndërhyrje të vogla kundërshtuese, të cilat zakonisht fshihen shpejt.
Kështu, në luftën e sotme, Teherani është bërë njëkohësisht qytet dhe ekran. Dhe ndërsa armët luftojnë për territor e epërsi ushtarake, posterat luftojnë për diçka tjetër: për imazhin, emocionin dhe historinë që secila palë kërkon t’i tregojë botës.
Burimi: France 24
