Nën rrugët e Helsinkit ekziston një qytet i dytë, i fshehur brenda shkëmbinjve të granitit. Pishina, qendra tregtare, kënde lojërash, pista kartingu, stacione metroje, muze dhe hapësira të tjera publike shtrihen në një rrjet prej rreth 293 kilometrash tunelesh, disa prej të cilave arrijnë deri në 90 metra nën tokë.
Ajo që e bën sistemin finlandez të pazakontë është funksioni i tij i dyfishtë. Në jetën e përditshme këto hapësira përdoren për argëtim, sport, kulturë dhe transport, por në rast lufte mund të shndërrohen shpejt në strehime kundër bombardimeve me kapacitet për rreth 900 mijë njerëz.
Helsinki filloi të shfrytëzonte në mënyrë sistematike nëntokën ndërsa qyteti zgjerohej dhe toka në sipërfaqe bëhej gjithnjë e më e vlefshme. Në vend që centralet e ngrohjes, kabllot e telekomunikacionit dhe infrastruktura tjetër të zinin hapësira të kushtueshme ose të kërkonin hapjen e vazhdueshme të rrugëve, një pjesë e tyre u vendosën nën tokë, duke zgjeruar edhe strehimet e ndërtuara fillimisht gjatë Luftës së Dytë Botërore.
Në vitin 2010, autoritetet e Helsinkit miratuan atë që konsiderohet si plani i parë i përgjithshëm zyrtar në botë për një qytet nëntokësor, duke përcaktuar përdorimin e qindra tuneleve dhe shpellave artificiale të hapura në granit.
Një nga shembujt më mbresëlënës është pishina nëntokësore Itäkeskus, e hapur në vitin 1993 dhe e frekuentuar sot nga rreth 400 mijë njerëz në vit. Ajo është gërmuar drejtpërdrejt në shkëmb dhe, përveç pishinave, ka palestër, sauna, dhomë me avull dhe vaskë me ujë të ngrohtë.
Por pas pamjes së një qendre të zakonshme sportive fshihet funksioni i saj tjetër. Itäkeskus mund të strehojë pothuajse 4 mijë njerëz dhe, në rast emergjence, pishinat mund të zbrazen dhe hapësira të pajiset me dushe dekontaminimi në më pak se 48 orë.
Të njëjtin parim ndjekin edhe disa prej atraksioneve më të njohura të kryeqytetit finlandez. Amos Rex, muzeu nëntokësor i artit, dhe kisha e famshme Temppeliaukio, e ndërtuar pjesërisht brenda shkëmbit në lagjen Töölö, janë gjithashtu pjesë e infrastrukturës që mund të përdoret si strehim.
Në kohë paqeje, banorët mund të notojnë, të bëjnë sauna, të shohin ekspozita, të bëjnë pazar apo të përdorin metronë pa menduar se ndodhen në hapësira të projektuara edhe për një skenar krejt tjetër.
Helsinki ka arritur kështu të ndërtojë një infrastrukturë ku jeta e zakonshme e qytetit dhe mbrojtja civile bashkëjetojnë në të njëjtat hapësira: në vend që strehimet të qëndrojnë bosh duke pritur një krizë, ato përdoren çdo ditë nga mijëra njerëz dhe mund të ndryshojnë funksion nëse lind nevoja.
Burimi: The Guardian
