Christine Lagarde paralajmëron se inteligjenca artificiale është një provë vendimtare për konkurrueshmërinë, sovranitetin ekonomik dhe të ardhmen e modelit evropian të rritjes.
Evropa nuk mund të përballojë luksin e humbjes së një revolucioni tjetër teknologjik. Ky ishte thelbi i mesazhit të fortë të Presidentes së Bankës Qendrore Evropiane, Christine Lagarde, e cila paralajmëroi se kontinenti rrezikon të përsërisë gabimet e revolucionit të parë digjital, nëse nuk arrin të krijojë kushtet që kompanitë evropiane të zhvillohen, të financohen dhe të konkurrojnë në shkallë globale në fushën e inteligjencës artificiale.
Duke folur në një aktivitet të Forumit Ekonomik Botëror në Gjenevë, Lagarde kujtoi se Evropa, ndonëse ishte një nga qendrat kryesore të inovacionit shkencor dhe teknologjik, nuk përfitoi në të njëjtën masë nga revolucioni i parë digjital. Përfitimet më të mëdha tregtare nga përhapja e teknologjive të informacionit dhe komunikimit u përqendruan kryesisht jashtë kontinentit, veçanërisht në Shtetet e Bashkuara dhe, më vonë, në Kinë. Sipas saj, Evropa nuk mund të lejojë që e njëjta histori të përsëritet me inteligjencën artificiale.
Problemi, sipas kreut të BQE-së, nuk është mungesa e interesit evropian për inteligjencën artificiale. Kompanitë e eurozonës po rrisin investimet e tyre në këtë sektor dhe pritet të dedikojnë rreth 9% të investimeve të tyre për IA gjatë këtij viti. Megjithatë, pengesa kryesore qëndron në aftësinë për t’i kthyer këto investime në kompani të mëdha, konkurruese dhe globale.
Evropa, në këtë drejtim, vuan nga një problem i njohur prej kohësh: fragmentimi. Edhe pse ekziston tregu i përbashkët evropian, kompanitë vazhdojnë të përballen me barriera, rregulla të ndryshme dhe tregje financiare të copëzuara. Kjo e bën më të vështirë për një kompani inovative evropiane të kalojë nga faza e një start-up-i premtues në një korporatë me ndikim global.
Rezultati është i qartë: më pak kompani evropiane arrijnë përmasa ndërkombëtare dhe teknologjitë e reja përhapen më ngadalë në ekonomi. Në një sektor si inteligjenca artificiale, ku fuqia kompjuterike, të dhënat, kapitali dhe infrastruktura kërkojnë investime kolosale, mungesa e shkallës mund të kthehet në një disavantazh strategjik.
Inteligjenca artificiale si çështje ekonomike dhe gjeopolitike
Paralajmërimi i Lagarde shkon përtej teknologjisë. Inteligjenca artificiale po shndërrohet në një nga shtyllat e reja të fuqisë ekonomike dhe gjeopolitike. Shtetet e Bashkuara dhe Kina kanë marrë një avantazh të dukshëm, si në zhvillimin e modeleve më të avancuara të inteligjencës artificiale, ashtu edhe në ndërtimin e qendrave të mëdha të të dhënave dhe infrastrukturës kompjuterike.
Për Evropën, kjo nuk është thjesht një garë për të prodhuar një aplikacion më të mirë apo një model më të sofistikuar gjuhësor. Bëhet fjalë për kontrollin e teknologjive që në të ardhmen do të ndikojnë prodhimin, financat, mbrojtjen, shëndetësinë, administratën publike, arsimin dhe pothuajse çdo sektor tjetër të ekonomisë.
Varësia nga platformat dhe infrastruktura e huaj mund të krijojë një varësi të re strategjike, pikërisht në një periudhë kur Evropa po kërkon të reduktojë cënueshmëritë e saj ekonomike dhe teknologjike.
Fundi i modelit të vjetër evropian?
Mesazhi i Lagarde është edhe më i rëndësishëm sepse lidhet me një diagnozë më të gjerë të ekonomisë evropiane. Sipas saj, modeli i rritjes që e ka mbështetur Evropën për dekada po ndryshon rrënjësisht.
Evropa ka përfituar tradicionalisht nga tre shtylla kryesore: një rend ndërkombëtar i bazuar në rregulla dhe i mbështetur në sigurinë amerikane; energji relativisht e lirë; dhe zgjerimi i vazhdueshëm i tregtisë globale. Por këto tri shtylla po dobësohen.
Rritja e tensioneve gjeopolitike, pasiguria në marrëdhëniet transatlantike, politikat proteksioniste, tarifat tregtare dhe ndryshimi i ekuilibrave globalë po e detyrojnë Evropën të përballet me një realitet të ri. Modeli i pasluftës, sipas Lagarde, po gërryhet dhe është pak e mundshme të rikthehet në formën që Evropa e ka njohur për dekada.
Në këtë kontekst, inteligjenca artificiale nuk duhet parë si një mundësi teknologjike mes shumë të tjerash. Ajo mund të jetë një nga instrumentet kryesore për rritjen e produktivitetit dhe për rindërtimin e konkurrueshmërisë evropiane.
