Miliona njerëz në mbarë botën po i drejtohen çdo ditë inteligjencës artificiale për të marrë informacion, për të bërë kërkime apo për të verifikuar lajme. Por një raport i ri ngre një pyetje shqetësuese: çfarë ndodh kur vetë inteligjenca artificiale bie pre e propagandës dhe dezinformimit?
Ekspertë të luftës kundër lajmeve të rreme paralajmërojnë se chatbot-et e njohura të inteligjencës artificiale, përfshirë disa nga më të përdorurat në botë, kanë filluar të përsërisin si fakte të vërteta narrativa të fabrikuara nga rrjete propagandistike pro-ruse.
Fenomeni është dokumentuar nga organizata amerikane NewsGuard, e specializuar në monitorimin e dezinformimit në internet.
Sipas analizës së saj, shumë modele të inteligjencës artificiale janë ndikuar nga një rrjet gjigant faqesh interneti të lidhura me propagandën ruse, i njohur me emrin “Pravda”.
Ky rrjet përfshin rreth 370 faqe interneti në dhjetëra gjuhë të ndryshme dhe vetëm gjatë vitit 2025 ka publikuar afro 6 milionë artikuj.
Volumi është aq i madh sa, në disa raste, algoritmet e inteligjencës artificiale fillojnë t’i konsiderojnë këto informacione si burime të zakonshme të internetit.
Një nga rastet e identifikuara lidhet me Armeninë.
Faqe të ndryshme pro-ruse përhapën pretendimin se kryeministri armen Nikol Pashinyan kishte tentuar t’u shiste me çmim të ulët kompanive turke arin e minierës së Amulsarit.
Historia rezultoi plotësisht e rreme.
Megjithatë, kur studiuesit pyetën disa chatbot-e në gjuhë të ndryshme nëse ngjarja ishte e vërtetë, një pjesë e tyre u përgjigjën se po, duke e paraqitur informacionin si fakt të konfirmuar.
Sipas NewsGuard, në testimet e para të kryera në vitin 2025, rreth një e treta e përgjigjeve të dhëna nga chatbot-et përmbanin narrativa të rreme pro-ruse.
Në testimet më të fundit të zhvilluara në vitin 2026, situata është përmirësuar disi, por problemi mbetet i pranishëm. Në afro gjysmën e rasteve të analizuara, inteligjenca artificiale vazhdonte të riprodhonte histori të pavërteta.
Por si është e mundur që një sistem kaq i avancuar të mashtrohet?
Sipas specialistëve, arsyeja lidhet me vetë mënyrën se si funksionojnë modelet gjuhësore.
Inteligjenca artificiale nuk është një arbitër i së vërtetës. Ajo nuk vendos automatikisht se cili informacion është i saktë dhe cili jo.
Në shumicën e rasteve, ajo analizon sasi të mëdha informacioni dhe përpiqet të gjenerojë përgjigjen statistikisht më të mundshme.
Me fjalë të tjera, popullariteti shpesh fiton ndaj besueshmërisë.
“Nëse miliona artikuj publikohen me të njëjtin narrativ, modeli mund ta konsiderojë atë si informacion dominues dhe ta përdorë në përgjigje”, shpjegojnë ekspertët.
Një tjetër problem i evidentuar është ndryshimi i cilësisë së përgjigjeve sipas gjuhës.
Gazetarët e rrjetit nordik të verifikimit të fakteve Nordis testuan Microsoft Copilot me një histori të rreme që pretendonte se një student danez ishte vrarë gjatë një sulmi në Ukrainë.
Kur pyetja bëhej në anglisht ose frëngjisht, chatbot-i e identifikonte saktë si dezinformim.
Por kur e njëjta pyetje bëhej në finlandisht, danisht apo sllovenisht, sistemi shpesh e paraqiste historinë si të vërtetë.
Ekspertët shpjegojnë se modelet e inteligjencës artificiale janë trajnuar kryesisht në gjuhën angleze dhe disponojnë shumë më tepër mekanizma mbrojtës për gjuhët e mëdha sesa për gjuhët më pak të përdorura.
Kjo ngre një pyetje interesante edhe për vende si Shqipëria.
Sa të sigurta janë përgjigjet që merr një përdorues shqiptar kur pyet inteligjencën artificiale për çështje politike, historike apo gjeopolitike?
Për momentin askush nuk ka një përgjigje të qartë.
Studiuesit paralajmërojnë se përveç propagandës ruse, rreziku vjen edhe nga aktorë të tjerë që po përpiqen të ndikojnë mënyrën se si inteligjenca artificiale përmbledh informacionin.
Madje ka lindur edhe një industri e re e quajtur “Generative Engine Optimization” (GEO), e ngjashme me optimizimin tradicional për motorët e kërkimit (SEO), por e fokusuar tek ndikimi i përgjigjeve që japin chatbot-et.
Qëllimi është i thjeshtë: të sigurohet që narrativa e dëshiruar të shfaqet në përgjigjet e inteligjencës artificiale.
Sipas një sondazhi të fundit në Francë, rreth 20% e qytetarëve përdorin tashmë inteligjencën artificiale si burim informacioni për lajmet.
Ekspertët besojnë se kjo përqindje do të rritet ndjeshëm gjatë viteve të ardhshme.
Pikërisht për këtë arsye, beteja kundër dezinformimit nuk po zhvillohet më vetëm në rrjetet sociale dhe portalet online.
Ajo po zhvendoset gradualisht edhe në inteligjencën artificiale.
Problemi ёshtё kur njerëzit fillojnë t’u besojnë chatbot-eve po aq sa mediave tradicionale, kush do të garantojë që përgjigjet që marrin janë të vërteta?
Burimi: France 24 Observers / NewsGuard
