Lufta në Iran ka tronditur tregjet globale të energjisë dhe ka detyruar shumë vende të kërkojnë alternativa ndaj naftës – duke i shtyrë drejt energjisë së pastër dhe duke i dhënë një avantazh të madh Kinës.
Sipas një raporti të fundit nga grupi i analizës energjetike Ember, eksportet kineze të teknologjisë diellore, baterive dhe automjeteve elektrike arritën nivele rekord në mars. Kjo shihet si një tregues i qartë se kriza e furnizimit me naftë po përshpejton tranzicionin global drejt energjisë së rinovueshme.
Pas sulmeve ajrore të SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit në fund të shkurtit, situata u përshkallëzua me bllokimin efektiv të Ngushticës së Hormuzit nga ushtria iraniane – një rrugë jetike për rreth 20% të furnizimit global me naftë dhe gaz. Si pasojë, çmimet e naftës u bënë shumë të paqëndrueshme dhe pasiguria energjetike u rrit ndjeshëm.
Në këtë kontekst, shumë vende – veçanërisht në Azi – kanë filluar të reduktojnë konsumin dhe të investojnë më shumë në energji alternative. Kina, si prodhuesi më i madh në botë i paneleve diellore, turbinave të erës dhe automjeteve elektrike, po përfiton drejtpërdrejt nga kjo zhvendosje.
Vetëm në mars, Kina eksportoi 68 gigavat teknologji diellore – një rekord i ri që tejkalon me 50% kulmin e mëparshëm. Rreth 50 vende vendosën rekorde të reja importi nga Kina, veçanërisht në Azi dhe Afrikë, rajone të goditura më fort nga kriza energjetike.
Ekspertët e Ember theksojnë se “goditjet nga karburantet fosile po nxisin shpërthimin e energjisë diellore”, duke e bërë atë gjithnjë e më shumë motor të ekonomisë globale.
Në të njëjtën kohë, eksportet kineze të baterive arritën 10 miliardë dollarë, ndërsa eksportet e automjeteve elektrike dhe hibride u rritën me 140% krahasuar me një vit më parë. Këto tre sektorë – të njohur në Kinë si “tre të rinjtë” – po zëvendësojnë industrinë tradicionale të eksporteve si tekstilet apo pajisjet shtëpiake.
Ndërkohë, pasiguria për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit ka rritur shqetësimet për sigurinë energjetike në nivel global. Edhe pse SHBA dhe Irani kanë rënë dakord për një armëpushim të përkohshëm, tensionet mbeten të larta dhe incidentet detare vazhdojnë.
Kjo situatë ka detyruar vendet të rishikojnë strategjitë e tyre energjetike. Sekretari britanik i Energjisë, Ed Miliband, deklaroi se “epoka e sigurisë së bazuar në karburantet fosile ka përfunduar” dhe se duhet të fillojë epoka e sigurisë së energjisë së pastër.
Ndërkohë, investimet masive shtetërore të Kinës në energjinë e gjelbër kanë rritur vetë-mjaftueshmërinë e saj dhe kanë forcuar ndikimin ekonomik dhe gjeopolitik. Vende si Pakistani, për shembull, kanë ulur ndjeshëm varësinë nga nafta duke importuar panele diellore kineze, duke kursyer miliarda dollarë çdo vit.
Megjithatë, analistët paralajmërojnë se rritja e fortë e eksporteve në mars mund të jetë pjesërisht e përkohshme, për shkak të stokimit përpara ndryshimeve fiskale në Kinë. Por një gjë mbetet e qartë: kriza aktuale ka përforcuar në mënyrë afatgjatë argumentin për energjinë e pastër.
Siç theksojnë ekspertët, rënia e kostove të energjisë diellore dhe baterive, së bashku me çmimet e larta dhe të paqëndrueshme të naftës, po e bëjnë energjinë e rinovueshme zgjedhjen më logjike për një pjesë gjithnjë e më të madhe të botës.
