Ajo që vendosim çdo ditë në tryezë mund të jetë shumë më e rrezikshme sesa mendojmë.
Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) ka publikuar një raport alarmues, sipas të cilit ushqimet e kontaminuara shkaktojnë rreth 866 milionë raste sëmundjesh dhe 1.5 milionë vdekje çdo vit në mbarë botën.
Më shqetësues është fakti se viktimat më të mëdha janë fëmijët.
Sipas raportit, fëmijët nën moshën pesë vjeç përbëjnë vetëm 9% të popullsisë globale, por përballojnë pothuajse një të tretën e të gjitha rasteve të sëmundjeve që lidhen me ushqimin e pasigurt. Ata kanë gati tre herë më shumë gjasa të sëmuren nga ushqimet e kontaminuara sesa të rriturit.
Ekspertët e OBSH-së theksojnë se shumë prej këtyre rasteve mund të shmangen përmes masave relativisht të thjeshta: ujë më të pastër, higjienë më të mirë, përpunim më të sigurt të ushqimeve dhe akses më të shpejtë në shërbimet shëndetësore.
“Siguria ushqimore nuk është një çështje abstrakte. Ajo prek çdo vakt, çdo familje dhe çdo ditë të jetës sonë”, deklaroi drejtori i përgjithshëm i OBSH-së, Tedros Adhanom Ghebreyesus.
Raporti evidenton se shumica e sëmundjeve shkaktohen nga bakteret, viruset dhe parazitët që kontaminojnë ushqimet gjatë prodhimit, transportit, ruajtjes ose përgatitjes.
Megjithatë, kur bëhet fjalë për vdekjet, rreziku më i madh nuk vjen nga mikrobet, por nga ndotja kimike.
Sipas OBSH-së, 73% e të gjitha vdekjeve të lidhura me ushqimin në vitin 2021 u shkaktuan nga substanca kimike të pranishme në ushqime dhe ujë.
Dy nga më të rrezikshmet janë arseniku inorganik dhe plumbi.
Vetëm këto dy substanca lidhen me më shumë se një milion vdekje në vit, kryesisht për shkak se rrisin ndjeshëm rrezikun për sëmundje kardiovaskulare, infarkte, goditje cerebrale dhe forma të ndryshme kanceri.
Ekspertët paralajmërojnë se ekspozimi ndaj metaleve të rënda shpesh ndodh pa u kuptuar. Ndotja mund të vijë nga toka, uji, pesticidet, materialet industriale ose proceset e përpunimit të ushqimit.
Përveç kostos njerëzore, ushqimet e pasigurta kanë edhe një faturë gjigante ekonomike.
OBSH vlerëson se gjatë vitit 2021 sëmundjet e shkaktuara nga ushqimi kanë prodhuar humbje produktiviteti prej rreth 310 miliardë dollarësh. Kur llogaritjet përshtaten sipas kostos së jetesës në vende të ndryshme, dëmi ekonomik global arrin në afro 647 miliardë dollarë.
Raporti evidenton gjithashtu pabarazi të mëdha mes rajoneve të botës.
Afrika dhe Azia Juglindore përbëjnë pothuajse tre të katërtat e të gjitha rasteve të sëmundjeve ushqimore dhe rreth 60% të vdekjeve globale që lidhen me to.
Por OBSH paralajmëron se rreziku nuk është i kufizuar vetëm në vendet në zhvillim.
Ndryshimet klimatike, temperaturat gjithnjë e më të larta, përmbytjet, thatësirat dhe përhapja e baktereve rezistente ndaj antibiotikëve po krijojnë sfida të reja edhe për vendet e zhvilluara.
Në këtë kontekst, ekspertët bëjnë thirrje për forcimin e kontrolleve ushqimore, monitorimin më të rreptë të zinxhirit të prodhimit dhe investime më të mëdha në sigurinë ushqimore.
