Nga raketat V-2 te misioni që çoi njeriun në Hënë: historia e Operacionit “Paperclip”
Lufta e Dytë Botërore përfundoi në vitin 1945, por pothuajse menjëherë nisi një garë e re mes dy superfuqive të kohës: Shteteve të Bashkuara dhe Bashkimit Sovjetik. Objektivi nuk ishte më pushtimi i territoreve, por përvetësimi i teknologjisë dhe i shkencëtarëve gjermanë që kishin ndërtuar armët më të avancuara të Rajhut nazist.
Në qendër të kësaj gare ishte raketa V-2, arma e parë balistike në histori. E zhvilluar nga Gjermania naziste, ajo ishte në gjendje të godiste Londrën brenda pak minutash dhe konsiderohej një revolucion në teknologjinë ushtarake.
Operacioni “Paperclip”
Për të mos lejuar që këta specialistë të binin në duart e Bashkimit Sovjetik, SHBA nisi një program sekret të njohur si Operacioni “Paperclip”.
Përmes këtij programi u transferuan në Shtetet e Bashkuara më shumë se 1.600 shkencëtarë, inxhinierë dhe teknikë gjermanë. Dokumentet e deklasifikuara vite më vonë treguan se në shumë raste autoritetet amerikane zbutën ose hoqën nga dosjet e tyre lidhjet me regjimin nazist, në mënyrë që të mund të punësoheshin në projekte ushtarake dhe shkencore.
Nga SS-ja në NASA
Figura më e njohur ishte Wernher von Braun, projektuesi kryesor i raketave V-2. Ai kishte qenë anëtar i SS-së dhe, pas luftës, u transferua në SHBA, ku u bë një nga njerëzit më të rëndësishëm të programit amerikan të raketave.
Më vonë ai drejtoi zhvillimin e raketës Saturn V, që bëri të mundur uljen e astronautëve amerikanë në Hënë në vitin 1969.
Raketat e ndërtuara me punë të detyruar
Raketat V-2 prodhoheshin në kompleksin nëntokësor Mittelbau-Dora, ku punonin të burgosur të kampeve naziste në kushte çnjerëzore.
Historianët vlerësojnë se rreth 20 mijë punëtorë humbën jetën gjatë ndërtimit të raketave, një numër edhe më i madh se viktimat e shkaktuara nga vetë sulmet me V-2.
Një tjetër figurë e rëndësishme ishte Arthur Rudolph, drejtues i prodhimit në Mittelbau-Dora. Pas luftës ai punoi për NASA-n dhe u dekorua për kontributin në programin hapësinor amerikan. Vetëm dekada më vonë u vu nën hetim për rolin e tij gjatë luftës dhe në vitin 1984 hoqi dorë nga shtetësia amerikane për t’u kthyer në Gjermani, pa u përballur me një proces penal.
Një debat që vazhdon edhe sot
Dokumentet e Operacionit “Paperclip” u bënë publike vetëm disa dekada pas luftës dhe zbuluan përmasat e programit amerikan për rekrutimin e shkencëtarëve gjermanë.
Historia mbetet edhe sot objekt debatesh: nga njëra anë, shumë prej këtyre shkencëtarëve kontribuuan në zhvillimin e teknologjisë amerikane dhe në garën hapësinore; nga ana tjetër, kritikët argumentojnë se SHBA vendosi interesat strategjike mbi ndjekjen penale të personave të lidhur me regjimin nazist dhe me sistemin e punës së detyruar.
Burimi: BerlinoMagazine
