Identiteti i tij ka qenë objekt spekulimesh, hetimesh të pasuksesshme dhe teorish konspirative për vite me radhë.
Më 31 tetor 2008 filloi të qarkullonte një dokument prej nëntë faqesh me titull “Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System”. Në një kohë kur bota po përjetonte një krizë financiare të paprecedentë, ky dokument hodhi për herë të parë idenë e një sistemi pa banka dhe ndërmjetës, si dhe krijimin e një monedhe virtuale të decentralizuar: Bitcoin.
Ky projekt ishte frymëzuar nga idetë e cypherpunks, aktivistë të viteve ’90 që shihnin te kriptografia një mënyrë për të mbrojtur privatësinë nga qeveritë dhe korporatat. Gati dy dekada më vonë, Bitcoin është shndërruar në një aset global financiar, i adoptuar madje edhe nga institucionet që fillimisht synonte të anashkalonte. Megjithatë, krijuesi i tij mbetet në hije.
Pseudonimi Satoshi Nakamoto firmoste dokumentin themelor të botës së kriptomonedhave, por identiteti i tij i vërtetë nuk është zbuluar kurrë, duke u kthyer në një nga misteret më të mëdha të financave moderne.
Satoshi krijoi Bitcoin-in e parë më 3 janar 2009, por vetëm dy vite më pas u zhduk pa lënë gjurmë. Që atëherë, zbulimi i identitetit të tij është kthyer në obsesion për shumëkënd.
Media të ndryshme janë përpjekur ta zbulojnë, pa sukses. Së fundmi, The New York Times sugjeroi se kriptografi britanik Adam Back mund të jetë pas pseudonimit. Nëse Nakamoto është një person i vetëm, ai do të ishte ndër njerëzit më të pasur në botë: zotëron rreth 5% të gjithë Bitcoin-it ekzistues — rreth 1.1 milion monedha — me një vlerë mbi 67 miliardë euro.
Përpjekjet për ta identifikuar kanë qenë të shumta:
- Në vitin 2011, The New Yorker përmendi studentin Michael Clear dhe më pas finlandezin Vili Lehdonvirta — të dy e mohuan.
- Në vitin 2014, revista Newsweek identifikoi Dorian Nakamoto, por edhe kjo rezultoi e gabuar.
- Në 2015, Wired dhe Gizmodo përmendën australianin Craig Wright, i cili madje pretendoi se ishte Satoshi — por më vonë u provua se ishte mashtrim dhe një gjykatë britanike në 2024 e rrëzoi përfundimisht këtë pretendim.
Edhe dokumentari i HBO-së “Money Electric: The Bitcoin Mystery” sugjeroi emrin e zhvilluesit kanadez Peter Todd, por edhe ai e mohoi.
Një analizë e fundit e The New York Times shqyrtoi mijëra email-e, postime në forume dhe ngjashmëri gjuhësore, duke u fokusuar te Adam Back. Ai kishte zhvilluar në vitet ’90 një sistem “proof of work” që përmendet në dizajnin e Bitcoin-it. Megjithatë, edhe ky pretendim u rrëzua — Back deklaroi se nuk është Nakamoto.
Ndërkohë, teori të tjera përfshijnë emra si Nick Szabo, matematikani japonez Shinichi Mochizuki apo edhe agjenci shtetërore.
Pas 18 vitesh, ka më shumë pyetje se përgjigje. Sipas ekspertëve, është e mundur që pas Bitcoin-it të mos qëndrojë një person i vetëm, por një grup.
“Është një puzzle me shumë pjesëmarrës”, thotë Javier Pastor nga Bit2Me. Për të, mungesa e një autoriteti qendror është ajo që e mbron sistemin. “Nëse do të kishte një figurë konkrete, ajo mund të bëhej objekt sulmi nga qeveritë apo korporatat,” shpjegon ai.
Madje, për shumë mbështetës të Bitcoin-it, është më mirë që identiteti të mbetet mister përgjithmonë.
Ky mister përputhet me filozofinë e kriptomonedhave: privatësi, pavarësi dhe mungesë kontrolli qendror. Sipas ekspertit Román González, mungesa e një figure themeluese e forcon natyrën e decentralizuar të sistemit.
Ndryshe nga sistemi tradicional financiar — me banka qendrore si Fed apo BQE — Bitcoin nuk varet nga individë apo institucione për politikat e tij.
Megjithatë, realiteti është më kompleks: edhe pse Bitcoin nuk kontrollohet nga një entitet i vetëm, ai është gjithnjë e më i lidhur me tregjet financiare tradicionale dhe funksionon sipas të njëjtave dinamika.
Në komunitetin kripto qarkullon shpesh shprehja: “Të gjithë jemi Bitcoin”. Kjo reflekton idenë e një sistemi pa figura qendrore.
“Ne kemi nevojë për një histori apo një fytyrë, edhe kur sistemi është krijuar pikërisht për të mos pasur një të tillë,” thotë González. “Kërkimi për krijuesin është si të kërkosh autorin e numrit zero — interesant, por i parëndësishëm për funksionin e tij.”
Zbulimi i identitetit të Nakamoto-s mund të ketë pasoja të mëdha. Nëse ai do të rikthehej dhe do të lëvizte rezervat e tij të Bitcoin-it, kjo mund të trondiste tregun, pasi një pjesë e vlerës së monedhës bazohet në kufizimin e sasisë.
Shumë strategji investimi mbështeten në supozimin se këto monedha do të mbeten të paprekura.
Në fund, industria e kriptove jeton me këtë paradoks: kërkon liri dhe decentralizim, por njëkohësisht varet nga miti i një krijuesi që nuk duhet të zbulohet kurrë.
(Burimi: Cinco Dias)
