Nga atmosfera e Diellit deri te planetët që ndodhen jashtë sistemit tonë diellor, eklipset u kanë dhënë astronomëve mundësinë të zbulojnë disa prej sekreteve më të mëdha të universit.
Eklipsi diellor që do të përshkojë të mërkurën pjesë të Hemisferës Veriore nuk do të jetë vetëm një spektakël për miliona njerëz që do të ngrenë sytë drejt qiellit. Për shkencëtarët, fenomene të tilla janë prej kohësh një mundësi e veçantë për të studiuar Diellin dhe, në një kuptim shumë më të gjerë, vetë universin.
Hëna do të kalojë drejtpërdrejt mes Tokës dhe Diellit. Eklipsi i plotë do të jetë i dukshëm përgjatë një brezi të ngushtë që kalon në Groenlandë, Islandë dhe në veri të Spanjës, ndërsa në Irlandë fenomeni do të shihet pjesërisht.
Ajo që i bën eklipset diellore të Tokës kaq të veçanta është një rastësi pothuajse e pabesueshme astronomike.
Dielli është rreth 400 herë më i gjerë se Hëna, por ndodhet gjithashtu afërsisht 400 herë më larg nga Toka. Për këtë arsye, kur i shohim nga planeti ynë, të dy trupat qiellorë duken thuajse me të njëjtën madhësi.
Dhe pikërisht kjo bën të mundur që Hëna, gjatë një eklipsi të plotë, të mbulojë pothuajse në mënyrë perfekte sipërfaqen e ndritshme të Diellit.
Në ato pak çaste bëhet e dukshme korona diellore, atmosfera e jashtme e Diellit, e cila normalisht humbet përballë dritës së jashtëzakonshme të tij.
Oisin Creaner, profesor i astrofizikës në Dublin City University, shpjegon se përputhja e madhësisë së dukshme të Diellit dhe Hënës u jep astronomëve mundësinë të vëzhgojnë zonat shumë pranë Diellit pa u penguar nga shkëlqimi i sipërfaqes së tij.
Eklipsi që ndihmoi Ajnshtajnin
Eklipset kanë luajtur rol edhe në një prej momenteve më të rëndësishme të fizikës moderne.
Në vitin 1919, astronomët shfrytëzuan një eklips të plotë diellor për të vëzhguar pozicionin e yjeve që dukeshin pranë Diellit.
Rezultatet treguan se pozicioni i tyre i dukshëm zhvendosej në mënyrën e parashikuar nga teoria e relativitetit të përgjithshëm të Albert Ajnshtajnit. Graviteti i Diellit përkulte dritën që kalonte pranë tij.
Eklipsi u kthye kështu në një provë historike për një teori që ndryshoi mënyrën se si njerëzimi kupton gravitetin dhe universin.
Nga Hëna te planetët e largët
I njëjti parim që shohim gjatë një eklipsi përdoret sot për të zbuluar botë që ndodhen shumë larg sistemit tonë diellor.
Kur një ekzoplanet, pra një planet që rrotullohet rreth një ylli tjetër, kalon përpara yllit të tij, ai bllokon një pjesë shumë të vogël të dritës që arrin deri tek ne.
Astronomët matin këtë rënie të ndriçimit dhe mund të nxjerrin informacione për planetin.
Madje, duke analizuar mënyrën se si drita e yllit kalon përmes atmosferës së planetit, shkencëtarët mund të marrin të dhëna edhe për përbërjen kimike të atmosferës së tij.
Në të ardhmen, vëzhgime të tilla mund të ndihmojnë edhe në një nga kërkimet më të mëdha të astronomisë moderne: gjetjen e shenjave të mundshme të jetës në planetë që rrotullohen rreth yjeve të tjerë.
Kështu, fenomeni që për njerëzit në Tokë zgjat vetëm disa minuta ka ndihmuar shkencën për më shumë se një shekull: nga studimi i atmosferës së Diellit dhe testimi i teorive të Ajnshtajnit, deri te kërkimi i planetëve dhe atmosferave të tyre shumë vite-dritë larg nesh.
Eklipsi i së mërkurës është një spektakël në qiell, por për astronomët është edhe një kujtesë se ndonjëherë, për të parë më shumë nga universi, duhet që Dielli të fshihet për pak çaste.
