Kanadaja është konsideruar prej vitesh një nga vendet më liberale për çështjet e identitetit dhe diversitetit gjinor. Por të dhënat e reja tregojnë se qëndrimet e shoqërisë kanadeze po ndryshojnë dhe mbështetja ka rënë krahasuar me disa vite më parë.
Sipas të dhënave të publikuara nga Statistics Canada, në vitin 2025 dukshëm më pak kanadezë se në vitin 2018 deklaronin se njerëzit duhet të jenë të lirë ta shprehin gjininë e tyre sipas mënyrës që zgjedhin.
Studimi është i gjerë. Nga tetori 2024 deri në qershor 2025 u anketuan 48,547 persona mbi 15 vjeç, të përzgjedhur për të përfaqësuar rajone, grupmosha dhe gjini të ndryshme të popullsisë.
Mbështetja bie si te gratë, ashtu edhe te burrat
Ndryshimi është i dukshëm.
Në vitin 2018, 85% e grave mbështesnin lirinë e shprehjes së identitetit gjinor. Në vitin 2025 kjo përqindje kishte rënë në 77%.
Te burrat rënia ishte nga 78% në 70%.
Statistics Canada vëren se këto ishin ndër ndryshimet më të mëdha të regjistruara në tetë pyetjet e anketës që lidhen me dhunën me bazë gjinore, barazinë dhe shprehjen gjinore.
Rënia më e fortë mes grave u regjistrua në Saskatchewan: nga 83% në vitin 2018 në vetëm 69% në vitin 2025, ose 14 pikë përqindjeje më pak.
Interesant është edhe hendeku mes të rinjve. Në grupmoshën 15–24 vjeç, 82% e vajzave dhe grave të reja mbështesnin diversitetin e shprehjes gjinore, kundrejt vetëm 68% të djemve dhe burrave të rinj.
Po sikur një pjesëtar i familjes të deklaronte se është transgjinor?
Anketa bëri edhe një pyetje më personale: nëse një anëtar i familjes do të deklaronte se ishte transgjinor, a do ta mbështesnin?
Edhe këtu shifrat ranë.
Mes grave, mbështetja zbriti nga 80% në 77%, ndërsa mes burrave nga 72% në 65%.
Megjithatë, autorët paralajmërojnë se krahasimi për këtë pyetje duhet bërë me kujdes, pasi formulimi i saj ka ndryshuar mes dy anketave.
Tendenca përputhet edhe me sondazhe të tjera, sipas artikullit. Të dhënat e Ipsos kanë treguar se kanadezët janë bërë më të ndarë për disa politika konkrete që lidhen me personat transgjinorë, përfshirë dokumentet shtetërore që ofrojnë një alternativë tjetër përveç kategorive “mashkull” dhe “femër”.
Debati politik është bërë shumë më i ashpër
Ndryshimi i opinionit publik ka ndodhur në një periudhë kur çështjet e identitetit gjinor janë kthyer në një temë të fortë politike në Kanada.
Ndërsa qeveria federale ka ndërmarrë politika për zgjerimin e mbrojtjes së komunitetit 2SLGBTQIA+, disa provinca kanë lëvizur në drejtim tjetër.
Mes viteve 2023 dhe 2025, New Brunswick, Saskatchewan dhe Alberta miratuan politika ose legjislacion që vendosin kufizime në fusha që prekin personat trans dhe me identitete të ndryshme gjinore, veçanërisht në shkolla.
Në Alberta janë vendosur gjithashtu kufizime lidhur me kujdesin shëndetësor për afirmimin gjinor të të miturve, si edhe pjesëmarrjen e grave dhe vajzave transgjinore në sport.
Në të njëjtën periudhë, debati publik është bërë shumë më konfliktual, veçanërisht në rrjetet sociale.
Autorët e analizës argumentojnë se mënyra se si politikanët e paraqesin çështjen mund të ndikojë drejtpërdrejt te perceptimi i publikut. Për shembull, kur pjesëmarrja e vajzave dhe grave trans paraqitet si rrezik për vajzat dhe gratë biologjike, studimet e cituara në artikull tregojnë se mbështetja publike për të drejtat trans bie.
Edhe krimet e urrejtjes janë shtuar
Një tjetër e dhënë shqetësuese lidhet me krimet e urrejtjes.
Sipas analizës së Egale Canada mbi statistikat policore, krimet e raportuara të urrejtjes që synojnë identitetin dhe shprehjen gjinore pothuajse janë trefishuar që nga viti 2020.
Personat trans dhe me diversitet gjinor përbëjnë vetëm rreth 0.33% të popullsisë kanadeze, çka do të thotë se për një pjesë të madhe të shoqërisë perceptimi mbi ta krijohet jo domosdoshmërisht nga kontakti personal, por nga politika, media dhe rrjetet sociale.
Autorët kërkojnë më shumë konsultim me organizatat e komunitetit, edukim publik, luftë kundër dezinformimit dhe më shumë mbështetje për organizatat që punojnë me personat 2SLGBTQIA+.
Por përtej debatit mbi politikat konkrete, të dhënat e Statistics Canada tregojnë një ndryshim që vështirë të injorohet: shumica e kanadezëve vazhdon të mbështesë diversitetin gjinor, por kjo shumicë është sot dukshëm më e vogël se shtatë vjet më parë.
Por në një vend që për shumë vite dukej se po lëvizte vetëm drejt liberalizimit të qëndrimeve sociale, drejtimi i opinionit publik nuk duket më aq i njëanshëm.
Burimi: The Conversation
