Mirëmëngjesi.
U takuam vitin e kaluar në të njëjtën konferencë. Që prej asaj kohe, Ukraina po fiton terren. Po fiton në fushëbetejë, në ajër dhe në det. Dronët ukrainas kanë ndalur përparimin rus në tokë. Dronët ukrainas dominojnë hapësirën ajrore, duke prishur logjistikën ruse pas vijës së frontit.
Komandanti i dronëve Robert Brovdi thotë se deri në 300 kilometra pas vijës së frontit, është “pak e mundshme” që mjetet ushtarake ruse të arrijnë destinacionet e tyre.
Dhe dronë të rinj ukrainas me rreze të gjatë po godasin thellë pas linjave të armikut. Vetëm dje u godit një qendër kontrolli satelitor në veri të Moskës. Në Krime – mungesë benzine. Radhë të gjata për karburant në Moskë.
Ukraina nuk është më vetëm përfituese e ndihmës, por edhe ofruese e saj. Ajo po ndihmon vendet e Gjirit Persik të mbrohen nga rreziku i dronëve iranianë. Është përfshirë në zhvillimin e projekteve pan-evropiane EDPCI: për dronë dhe mbrojtje ajrore, për prodhimin e raketave me rreze të gjatë, etj.
Putini po reagon ndaj sukseseve ukrainase me sulme gjithnjë e më të dëshpëruara, si sulmi ndaj Manastirit të Lavrës së Shpellave të Kievit, të themeluar 1000 vjet më parë — në Kiev, vendlindja e Ortodoksisë, një vend i Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s Kyiv Pechersk Lavra UNESCO.
Një sulm ndaj kulturës, fesë dhe qytetërimit. Një sulm brutal, por jo i papritur. Putini nuk ka respekt për historinë, njerëzimin apo krishterimin.
Provokimet po shtohen edhe ndaj Baltikut dhe krahut lindor. Javën e kaluar në Poloni u vra Semyon Skrepetsky, një disident rus, me sa duket për shkak të pikturave të tij për Putinin.
Fatkeqësisht, mund të ketë edhe më shumë sulme të tilla — më të rënda — jo vetëm në Ukrainë, por edhe në Evropë.
Fakti që Ukraina po fiton nuk do të thotë se lufta ka mbaruar. Nuk do të thotë se Rusia është e dobët. Rusia ende prodhon më shumë se ne dhe mund të përdorë miliona dronë.
Putini mbetet një rrezik për sigurinë evropiane. Ai mbetet i gatshëm dhe i aftë të testojë Nenin 5.
Pyetja është: a jemi ne të gatshëm dhe të aftë të mbrohemi dhe të dekurajojmë agresionin?
Aleatët tanë amerikanë po bëjnë të njëjtën pyetje. Ata po i kërkojnë Evropës të marrë më shumë përgjegjësi për mbrojtjen e saj.
Kjo nuk është e re, por tani gjërat po bëhen reale dhe urgjente.
Në fjalimin e tij javën e kaluar, Sekretari i Luftës Pete Hegseth bëri thirrje për një NATO 3.0, të ndërtuar mbi detyrimet e NATO-s 1.0 që fituan Luftën e Ftohtë, e ndjekur nga NATO 2.0 e pas Luftës së Ftohtë, kur evropianët besuan në “dividendin e paqes”, sepse amerikanët do ta mbronin vetëm Evropën.
Është e qartë: na duhet NATO 3.0, ku evropianët të jenë në “udhëheqje” për mbrojtjen konvencionale të kontinentit.
Në të njëjtin fjalim, ai njoftoi një rishikim gjashtëmujor të Pentagonit për të shqyrtuar vendosjen e forcave amerikane në Evropë, me qëllim që NATO të kalojë në mënyrë të pakthyeshme drejt një modeli ku Evropa merr përgjegjësinë kryesore për mbrojtjen e saj.
Kjo do të thotë se Amerika do të zhvendosë kapacitete, sidomos ato materiale, në pjesë të tjera të botës. Dhe ne duhet të jemi të përgatitur — kjo mund të ndodhë shumë shpejt.
Ne përballemi me sfidën urgjente për të zëvendësuar kapacitetet strategjike amerikane dhe armatimet e rënda.
Evropa varet shumë nga SHBA për kapacitete strategjike si furnizimi ajër-ajër dhe inteligjenca nga hapësira.
Pa këto kapacitete, ne jemi më të dobët në mbrojtje dhe në dekurajim. Mungesa e tyre mund të jetë një ftesë e hapur për Putin-in për të na testuar.
Duhet të paguajmë çmimin e paqes për të shmangur koston e luftës.
Sipas Institutit të Kielit, nevojiten rreth 500 miliardë euro. Shumë më tepër se 131 miliardë euro që Komisioni propozon për mbrojtjen dhe hapësirën në buxhetin e ardhshëm shumëvjeçar të BE-së.
Këto fonde mund të gjenden vetëm në nivel kombëtar, ku shtetet anëtare do të shpenzojnë rreth 7 trilionë euro në 10 vitet e ardhshme, sipas angazhimeve të NATO-s.
Por për të qenë të suksesshme, këto shpenzime duhet të jenë të përbashkëta dhe evropiane.
Në vitin e fundit kemi bërë shumë: kredi SAFE prej 150 miliardë euro, kredi për Ukrainën prej 60 miliardë euro, dhe angazhime prej 6.8 trilionë euro për mbrojtjen.
Kemi paraqitur shumë iniciativa për të ulur burokracinë, për të përmirësuar lëvizshmërinë ushtarake dhe për të krijuar projekte të përbashkëta evropiane të mbrojtjes.
Pa këto masa, sot do të ishim në një situatë katastrofike.
Kemi një bazë të fortë, por nuk mjafton. Duhet të përshpejtojmë.
Vitet e ardhshme do të jenë të vështira, të rrezikshme dhe të paparashikueshme.
Ne kemi mësuar të mobilizojmë fonde, por ende duhet të mësojmë t’i shpenzojmë ato në mënyrë efektive për të tejkaluar Rusinë në prodhim, inovacion dhe armatim.
Cila është strategjia jonë?
Tre janë drejtimet:
a) mbështetja dhe integrimi me Ukrainën
b) kalimi nga prodhimi i ngadaltë dhe “haute couture” në prodhim masiv “mjaftueshëm i mirë”
c) krijimi i një tregu evropian të integruar të mbrojtjes
Së pari, duhet të vazhdojmë të mbështesim Ukrainën që ajo të vazhdojë të fitojë. Duhet të integrojmë kapacitetet ushtarake dhe industriale evropiane me ato ukrainase.
Këtë po e bëjmë përmes huasë së mbështetjes për Ukrainën, aksesit në Fondin Evropian të Mbrojtjes, Aleancës së Dronëve dhe iniciativës BraveTech EU.
Por duhet të bëjmë më shumë.
Sekretari amerikan i Shtetit Marco Rubio ka thënë se forcat ukrainase janë më të fortat në Evropë.
Presidenti i Finlandës Alexander Stubb ka deklaruar se nuk ka ushtri në Evropë apo SHBA që të luftojë një luftë moderne si Ukraina.
Pse konsiderohet ushtria ukrainase më e mira? Sepse jo vetëm ka ushtarë trima dhe komandantë të zgjuar, por edhe industrinë më inovative të mbrojtjes.
Në fillim të luftës, nuk kishte kërkesë ushtarake për dronë. Vetëm më vonë inovacioni ukrainas ndryshoi doktrinën e luftës. Dhe pikërisht kjo i dha Ukrainës avantazh.
Do të ishte e vështirë të kuptohej nëse Evropa nuk do të integronte Ukrainën në arkitekturën e saj të mbrojtjes.
Duhet të integrojmë Ukrainën në industrinë evropiane të mbrojtjes dhe në tregun evropian të mbrojtjes.
Së dyti: duhet të rrisim prodhimin.
Shtetet duhet të bëjnë porosi të mëdha dhe të përbashkëta. Industria duhet të rrisë kapacitetet.
Duhet të mësojmë nga Ukraina: nga 1 miliard në 2022 në 50 miliardë në 2026.
Duhet të kalojmë nga produkte të shtrenjta “haute couture” në produkte “mjaftueshëm të mira” që funksionojnë në fushëbetejë.
Së treti: nuk mund të transformojmë prodhimin pa një treg të integruar evropian të mbrojtjes.
Sot kemi 27 tregje të ndryshme, 27 sisteme rregullash, 27 standarde.
Kjo krijon burokraci, vonesa dhe kosto të larta, sidomos për startup-et dhe SME-të.
Transferimet ndër-shtetërore krijojnë pengesa në zinxhirët e furnizimit.
Mungesa e tregut të integruar pengon inovacionin dhe favorizon disa kompani të mëdha që dominojnë tregun.
Deri në 80% e blerjeve bëhet përmes përjashtimeve ligjore pa tender publik.
Kjo është e paekuilibruar.
Ne kemi nevojë për një treg më të integruar për tre arsye:
- për autonominë strategjike evropiane
- për inovacionin e startup-eve dhe SME-ve
- për aftësinë tonë mbrojtëse dhe dekurajuese
Pyetja është: a ka SHBA një treg apo 50? A do të ishte më e fortë apo më e dobët nëse do të kishte 50 tregje?
Mbrojtja është kompetencë kombëtare, por tregu i integruar e forcon atë.
Në një kohë kur Rusia po rrit prodhimin dhe SHBA kërkon që Evropa të marrë më shumë përgjegjësi, tani është momenti për veprim.
Javën e kaluar Këshilli Evropian theksoi rëndësinë e tregut të mbrojtjes.
Javën e ardhshme Komisioni Evropian do të paraqesë një komunikatë për integrimin e tij.
Më vonë këtë vit do të propozojmë ndryshime në rregullat e prokurimit të mbrojtjes.
Ne mund ta bëjmë.
Kemi siguruar fonde. Kemi krijuar bazën ligjore.
Tani duhet të krijojmë tregun.
Është urgjente dhe e domosdoshme. Dhe duhet bërë shpejt.
Burimi: Pёrkthyer nga Europa.eu
