Syzet inteligjente të Meta-s kanë përfunduar në qendër të një përplasjeje ligjore në Gjermani, ku një organizatë për të drejtat digjitale pretendon se pajisjet mund të regjistrojnë njerëzit pa i paralajmëruar në mënyrë të mjaftueshme.
Organizata gjermane HateAid ka paraqitur këtë të mërkurë një kallëzim penal kundër Meta-s dhe disa kompanive të përfshira në shitjen e syzeve të saj me inteligjencë artificiale.
Në qendër të çështjes janë Ray-Ban Meta, veçanërisht modeli Wayfarer Gen 2, të cilat në pamje të parë ngjajnë shumë me një palë syze të zakonshme, por kanë të integruar kamera, mikrofon dhe funksione të inteligjencës artificiale.
Kallëzimi drejtohet ndaj drejtuesve të Meta Platforms Technologies Ireland, markave Ray-Ban dhe Oakley, si dhe disa shitësve të mëdhenj në Gjermani, përfshirë Fielmann, Apollo-Optik, Mister Spex dhe MediaMarkt.
Problemi: A e kupton personi përballë se po filmohet?
HateAid pretendon se shitja e këtyre pajisjeve mund të shkelë ligjin gjerman për mbrojtjen e të dhënave në telekomunikacion dhe shërbimet digjitale.
Legjislacioni gjerman ndalon prodhimin ose shitjen e pajisjeve të komunikimit që maskohen si objekte të zakonshme dhe që janë të afta të regjistrojnë pamje apo biseda private pa dijeninë e personave të përfshirë.
Shkelja mund të dënohet me deri në dy vjet burg ose me gjobë.
Syzet e Meta-s kanë një dritë të vogël që ndizet kur kamera është duke regjistruar. Por sipas HateAid, ky sinjal nuk është mjaftueshëm i dukshëm për t’i bërë njerëzit përreth të kuptojnë se po filmohen.
“Askund njerëzit nuk janë të sigurt nga syzet inteligjente”, deklaroi drejtoresha menaxhuese e HateAid, Josephine Ballon.
Sipas saj, një person mund të filmohet në çdo moment dhe pamjet më pas mund të përfundojnë në internet.
Shqetësim i veçantë për gratë
HateAid thotë se ka dokumentuar një numër në rritje rastesh të asaj që e cilëson “dhunë digjitale të bazuar në imazh”, veçanërisht ndaj grave.
Organizata argumenton se problemi bëhet më serioz kur teknologjia e regjistrimit fshihet brenda një objekti krejtësisht të zakonshëm, siç janë syzet.
Për këtë arsye, HateAid kërkon ndalimin e shitjes së Ray-Ban Meta në Gjermani dhe vendosjen e standardeve të detyrueshme të sigurisë që në projektimin e pajisjeve.
Mes masave të kërkuara janë sinjale shumë më të dukshme që tregojnë se kamera është aktive dhe mekanizma që nuk mund të çaktivizohen apo manipulohen lehtësisht.
Edhe autoritetet gjermane kanë ngritur pikëpyetje
Çështja nuk është krejtësisht e re për autoritetet gjermane.
Agjencia Federale e Rrjeteve, BNetzA, ka deklaruar më parë se syzet inteligjente mund të konsiderohen të ndaluara nëse sinjalet optike ose akustike nuk i paralajmërojnë në mënyrë të mjaftueshme personat se po fotografohen apo filmohen.
Megjithatë, autoriteti ka sqaruar se posedimi, importi apo shitja e smart glasses nuk janë automatikisht të paligjshme, për sa kohë funksioni i regjistrimit është qartësisht i dallueshëm.
BNetzA po monitoron tregun, por deri tani nuk ka hapur një hetim formal për shkelje.
Edhe Komisioneri i Hamburgut për Mbrojtjen e të Dhënave dhe Lirinë e Informacionit po shqyrton syzet Ray-Ban Meta që prej vitit 2025.
Autoriteti po analizon jo vetëm mënyrën se si njerëzit njoftohen se po regjistrohen, por edhe përpunimin e imazheve dhe audios, funksionet e inteligjencës artificiale dhe mundësinë e përdorimit të të dhënave të mbledhura për trajnimin e sistemeve të Meta-s.
Një nga problemet e evidentuara është pikërisht drita e vogël e bardhë e regjistrimit: ajo mund të mos jetë e dukshme nga çdo kënd, distancë apo në çdo kusht ndriçimi.
Kjo do të thotë se dikush që ndodhet përballë personit që mban syzet mund të mos e kuptojë fare se kamera është aktive.
Mister Spex deklaroi se nuk ishte njoftuar zyrtarisht për kallëzimin dhe se e merr seriozisht mbrojtjen e privatësisë. Deri në publikimin e lajmit nuk kishte një reagim publik nga Meta dhe kompanitë e tjera të përmendura.
Kallëzimi nuk do të thotë se Meta apo kompanitë e tjera kanë shkelur ligjin; këtë duhet ta përcaktojnë autoritetet gjermane. Por çështja hap një debat që pritet të bëhet gjithnjë e më i madh me përhapjen e pajisjeve të veshshme me inteligjencë artificiale:
