Kancelari gjerman Friedrich Merz ka lëshuar një kritikë të fortë ndaj administratës amerikane, duke deklaruar se Shtetet e Bashkuara po “poshtërohen” nga udhëheqja iraniane në negociatat e dështuara për dhёnien fund tё konfliktit.
Duke folur para studentëve në Marsberg, Merz tha se Irani po dominon procesin diplomatik, duke e lënë Uashingtonin pa rezultate konkrete. “Një komb i tërë po poshtërohet nga udhëheqja iraniane, veçanërisht nga Garda Revolucionare,” u shpreh ai, duke theksuar aftësinë e Teheranit për të zvarritur dhe shmangur negociatat.
Komentet e tij vijnë pasi Donald Trump anuloi një tjetër raund bisedimesh indirekte në Islamabad, pas një takimi të mëparshëm që përfundoi pa progres, edhe pse ishte udhëhequr nga zëvendëspresidenti JD Vance.
Ndërkohë, Trump vazhdon të shfaqet optimist publikisht, duke deklaruar se “SHBA i ka të gjitha kartat” dhe se Irani duhet të vijë vetë në tryezë.
Strategjia e re e Iranit: “Hormuzi i pari”
Në një zhvillim të ri, Irani ka propozuar një marrëveshje armëpushimi të fokusuar fillimisht te rihapja e Ngushticës së Hormuzit, duke shtyrë për më vonë çështjet më të ndjeshme si programi bërthamor, raketat dhe sanksionet.
Plani përfshin edhe vendosjen e tarifave për anijet që kalojnë në këtë korridor strategjik – një ide që është kundërshtuar nga IMO, e cila theksoi se nuk ka bazë ligjore për tarifa të tilla në ngushticat ndërkombëtare.
Negociatorët iranianë përballen gjithashtu me presion të brendshëm nga Garda Revolucionare dhe opinioni publik për të mos bërë lëshime në çështjen bërthamore.
Presioni ekonomik dhe loja gjeopolitike
Kriza po thellohet edhe në aspektin ekonomik. Sipas parashikimeve të Fondit Monetar Ndёrkombёtar, ekonomia iraniane pritet të tkurret me 6.1% këtë vit, ndërsa inflacioni ka arritur nivele pranë 70%.
Bllokada amerikane ka kufizuar rëndë eksportet dhe logjistikën e Iranit, duke e detyruar atë të kërkojë rrugë alternative tregtare përmes Rusisë dhe Detit Kaspik.
Në këtë kuadër, ministri i Jashtëm iranian Abbas Araghchi zhvilloi bisedime në Moskë me Vladimir Putin, duke kërkuar mbështetje ekonomike dhe ushtarake. Putin premtoi se Rusia do të veprojë në mbështetje të interesave iraniane dhe stabilitetit rajonal.
Rreziku i përshkallëzimit
Ndërkohë, tensionet nuk janë të kufizuara vetëm në Gjirin Persik. Benjamin Netanyahu paralajmëroi për mundësi të një ndërhyrjeje të re ushtarake kundër Hezbollah në Liban, duke e cilësuar grupin si një kërcënim të vazhdueshëm përmes raketave dhe dronëve.
Ekspertët paralajmërojnë se, pavarësisht presionit ekonomik, Irani mund të vazhdojë të rezistojë për shkak të natyrës “ekzistenciale” të konfliktit, ndërsa SHBA përballet me presione të brendshme nga rritja e çmimeve të energjisë dhe ndikimi politik i krizës.
Në këtë kontekst, negociatat mbeten të bllokuara dhe përplasja diplomatike mes aleatëve perëndimorë dhe Iranit rrezikon të thellohet edhe më tej.
