Një hetim evropian zbulon një skemë komplekse mashtrimi me TVSh-në, që shtrihej në gjashtë vende të Bashkimit Evropian dhe dyshohet se i ka shkaktuar buxheteve publike humbje prej të paktën 79 milionë dollarësh.
Prokuroria Publike Evropiane (EPPO) ka arrestuar një tjetër të dyshuar në kuadër të hetimit të koduar “Escape Room”, që synon një rrjet ndërkufitar të mashtrimit me TVSh-në, të shtrirë në Austri, Belgjikë, Gjermani, Letoni, Holandë dhe Poloni. Sipas hetuesve evropianë, rrjeti përdorte qindra kompani guackë dhe fatura fiktive për të maskuar transaksionet tregtare dhe për të shmangur pagesën e TVSh-së.
Në qendër të skemës ishin, sipas akuzave të prokurorëve, pajisjet elektronike. Struktura e mashtrimit mbështetej në qarkullimin artificial të mallrave dhe faturave ndërmjet kompanive të ndryshme, duke krijuar një pamje të rreme të transaksioneve reale dhe duke mundësuar kërkimin e rimbursimeve të TVSh-së që nuk justifikoheshin.
EPPO vlerëson se vetëm në Holandë dhe Belgjikë, skema ka shkaktuar humbje prej të paktën 79 milionë dollarësh për financat publike. Në tetor 2025, autoritetet kishin arrestuar edhe tetë persona të tjerë në Belgjikë, Holandë dhe Poloni.
Një ndërmjetës në qendër të mekanizmit
Personi i arrestuar së fundmi dyshohet se kishte vepruar si ndërmjetës midis kompanive të përfshira në skemë. Sipas prokurorëve, ai kishte kërkuar në mënyrë të parregullt rimbursime të TVSh-së dhe kishte vazhduar aktivitetin edhe pas kontrolleve dhe goditjes së rrjetit nga autoritetet në vitin 2025.
Hetuesit dyshojnë se aktiviteti i tij i vetëm mund t’i ketë shkaktuar buxhetit publik humbje prej rreth 4.6 milionë dollarësh.
Në kuadër të operacionit, autoritetet kanë sekuestruar pasuri me vlerë rreth 4 milionë dollarë, duke përfshirë pasuri të paluajtshme, një automjet, aksione, të drejta arkëtimi dhe llogari bankare.
“Carousel fraud”: kur TVSh-ja kthehet në objekt biznesi
Rasti është një shembull i asaj që njihet si “carousel fraud”, një prej formave më të sofistikuara të mashtrimit me TVSh-në në tregtinë ndërkufitare.
Në një skemë të tillë, mallrat mund të kalojnë formalisht nga një kompani tek tjetra në disa juridiksione, ndërsa dokumentacioni krijon një zinxhir transaksionesh që duket i ligjshëm. Në një pikë të zinxhirit, TVSh-ja mund të mos derdhet në buxhet, ndërsa një subjekt tjetër kërkon rimbursimin e saj.
Rezultati është një paradoks financiar: shteti nuk e arkëton tatimin, por një subjekt kërkon dhe mund të përfitojë pikërisht nga tatimi që nuk është paguar.
Kompleksiteti rritet ndjeshëm kur përdoren kompani guackë, dokumente të falsifikuara ose transaksione në disa vende. Pikërisht për këtë arsye, hetime të tilla kërkojnë bashkëpunim ndërkufitar dhe shkëmbim të informacionit financiar e kriminal.
Nga krimi kombëtar te hetimi evropian
Rasti “Escape Room” tregon gjithashtu një ndryshim të rëndësishëm në mënyrën se si trajtohet krimi financiar brenda BE-së.
Një skemë që shtrihet në gjashtë shtete nuk mund të trajtohet më thjesht si një çështje kombëtare. Kompanitë, llogaritë bankare, mallrat, faturat dhe përfituesit mund të ndodhen në juridiksione të ndryshme, ndërsa humbja përfundimtare i shpërndahet buxheteve publike të disa shteteve.
Në këtë kontekst, roli i EPPO-s është pikërisht të koordinojë dhe të zhvillojë hetime mbi krimet që dëmtojnë interesat financiare të Bashkimit Evropian.
Mësimi për administratat tatimore
Përtej shifrës spektakolare prej 79 milionë dollarësh, çështja nxjerr në pah një problem shumë më të gjerë: TVSh-ja është veçanërisht e ekspozuar ndaj mashtrimit kur transaksionet kalojnë shpejt kufijtë dhe kompanitë ekzistojnë kryesisht në letër.
Në ekonominë moderne, një kompani mund të krijohet brenda pak ditësh, të lëshojë ose marrë fatura, të kryejë transaksione ndërkombëtare dhe të zhvendosë fondet përpara se një administratë tatimore të arrijë të kuptojë se zinxhiri ekonomik është fiktiv.
Prandaj, beteja kundër mashtrimit me TVSh-në nuk është vetëm çështje e kontrollit tatimor. Ajo është një çështje e gjurmimit të pronësisë reale, analizës së të dhënave, kontrollit të faturimit, bashkëpunimit ndërkombëtar dhe ndjekjes së flukseve financiare.
“Escape Room” është, në fund të fundit, një shembull i qartë se si krimi financiar modern nuk ka nevojë për një grabitje spektakolare. Mjaftojnë kompani që ekzistojnë në letër, fatura që ekzistojnë vetëm në sistem dhe një zinxhir transaksionesh që e bën mashtrimin të duket si biznes.
