Kolumbia ka hyrë në një kapitull të ri politik. Gustavo Petro, presidenti i parë i majtë në historinë e vendit, përfundoi mandatin e tij katërvjeçar më 7 gusht me një ceremoni të pazakontë për nga thjeshtësia, ndërsa Abelardo de la Espriella mori detyrën si presidenti i ri.
Pamjet e largimit të Petros nga Casa de Nariño, pallati presidencial në Bogota, ishin në kontrast të fortë me ceremoninë e betimit të pasardhësit të tij, që zhvillohej rreth 500 kilometra larg, në Cali.
I shoqëruar nga familjarët, disa prej ministrave të mbetur në kabinet dhe Garda Presidenciale, Petro përshkoi për herë të fundit oborrin e pallatit. Nuk pati turma mbështetësish, flamuj apo një ceremoni madhështore të dorëzimit të pushtetit. Edhe kalimi tradicional i brezit presidencial u shmang.
Në të njëjtën kohë, në Cali, de la Espriella betohej përpara të ftuarve dhe përfaqësuesve të huaj, në një ceremoni që theu një traditë më shumë se njëqindvjeçare, duke u zhvilluar jashtë Bogotas.
Petro largohet, por jo nga politika
Tranzicioni ishte tensionuar edhe më shumë nga qëndrimi i Petros ndaj rezultatit zgjedhor. Deri në ditët e fundit të mandatit, ai ngriti pretendime për manipulime në më shumë se 1.600 qendra votimi dhe e cilësoi administratën e ardhshme si një qeveri “jolegjitime”.
Por largimi nga presidenca nuk duket se do të thotë edhe fundi i rolit të tij politik. Petro ka sinjalizuar se synon të kalojë në opozitë dhe të vazhdojë betejën politike jashtë institucioneve të pushtetit ekzekutiv.
Katër vite që nisën me shpresa të mëdha
Kur mori detyrën në gusht 2022, zgjedhja e Petros konsiderohej historike. Ish-anëtari i lëvizjes guerile M-19 dhe senatori veteran premtoi një transformim të thellë të Kolumbisë: reduktimin e pabarazisë, reforma të sistemit shëndetësor dhe pensioneve, largimin gradual nga varësia prej lëndëve djegëse fosile dhe mbi të gjitha projektin ambicioz të quajtur “Paqja Totale”.
Por realizimi i kësaj axhende rezultoi shumë më i vështirë.
Koalicioni parlamentar që e mbështeti në fillim u shpërbë dhe disa prej reformave kryesore u bllokuan, u vonuan ose u zbutën ndjeshëm në Kongres. Edhe politika e negociatave paralele me ELN-në, fraksionet disidente të FARC-ut dhe organizata të tjera të armatosura u përball me probleme serioze, ndërsa grupe kriminale zgjeruan praninë në disa territore.
Megjithatë, presidenca Petro regjistroi edhe përparime në treguesit e varfërisë dhe papunësisë dhe solli në qendër të debatit politik shtresa dhe komunitete që historikisht kishin pasur më pak përfaqësim.
Skandalet që goditën presidencën
Mandati u dëmtua edhe nga një seri skandalesh korrupsioni. Akuza u ngritën për keqpërdorimin e fondeve të emergjencave dhe përdorimin e tyre për të ndikuar votimet e reformave në Kongres.
Në vitin 2023, djali i presidentit, Nicolás Petro, u arrestua nën akuza për pastrim parash, mes pretendimeve për financime të paligjshme të fushatës presidenciale të vitit 2022. Autoritetet zgjedhore nisën gjithashtu hetime mbi shpenzimet e fushatës.
Në planin politik, marrëdhëniet e Petros me gjykatat, prokurorinë, biznesin dhe kundërshtarët e tij u karakterizuan shpesh nga përplasje të forta publike. Ai ruajti mbështetje të konsiderueshme në komunitetet rurale, sindikatat dhe shtresat më të varfra, por humbi terren te një pjesë e elektoratit urban dhe të moderuar.
Dy ceremoni, dy Kolumbi
Ndoshta fotografia më domethënëse e tranzicionit ishte pikërisht ajo e 7 gushtit: Petro largohej nga një oborr pothuajse i heshtur në Bogota, ndërsa qindra kilometra më larg zhvillohej ceremonia e presidentit të ri.
Një ndarje gjeografike që reflekton edhe polarizimin e thellë politik të vendit.
Gustavo Petro largohet pasi ndryshoi në mënyrë të dukshme debatin kombëtar mbi pabarazinë, drejtësinë sociale dhe klimën, por pa arritur të shndërrojë një pjesë të madhe të projektit të tij politik në reforma të qëndrueshme.
Tani radha i kalon Abelardo de la Espriellas, një figurë që hyn në presidencë duke sinjalizuar një ndryshim të fortë kursi. Dhe Kolumbia nis një tjetër periudhë politike, ndërsa Petro, edhe pse jashtë pallatit presidencial, duket se nuk ka ndërmend të largohet nga skena.
